"Андеша"-и имруз ба андешаам кашонд ва зери матлаби сузноки "Президент чаро хомуш аст?" ин сатрхоро навиштам:
"Банди охири навиштаатро хондаму баданам мур-мур кард. Тасвири шиканчабор, аммо ростин. Вале ин рахбару рахбарй харгиз ба мо дили хуш надодааст. На ба хангоми бо ду дасти боз бозвор раксиданаш ва на ба хангоми фирор аз чашми дардбори мардуми ранчуру ситамдидааш.
Худо дуруггуям накунад: у борхо ин талошро кардааст. Ба хангоми нишастхои тарсноки давлатй гурриши садои у ба тасаввури худи у ва як мушт фиребхурда гуё садои мардум аст, ки ангушти тахдидро самти макомот такон медихаду мегуяд: "Ман медонам, ки шумохо чи кор карда гаштед! Хамашро медонам!"
Агар намедонист, ин ситаму машаккатро ба хисоби афроди перомунаш мегузоштем. Вале чун медонад ва чуз ангушт дигар чизеро такон намедихад, нафрини ситамдидагон нисораш бод.
Хатто дар ин сармои кахратун хамдардию дилсузии бегонагон араки шармро бар рухсор чорй мекунад. Вале аз рухсори рахбар, ба таъбири точикй, хун мечакад. Боз хам мачбурем аз худамон домангир шавем, ки ин гунахои хунчакон хосили биниши сиёсии мост. Ва хатто марги фарзандонамон дар нахустин сонияхои зиндагй ба мо чигару чуръат намедихад, ки садои "Хошо!" сар дихем. Шояд хамонхо хушбахт буданд, ки бидуни кашидани зачри рузгор дар бозори Черкиз моро рахо карданд, рахбарамонро хам... ва рафтанд."
Ба ростй, мо кучои кофилаем? Ё комилан аз кофила парт шудаему хабар надорем? Соъати замона чанд аст? Ба ростй, оё метавонем бо чуръат бигуем, ки соъати замонаи Точикистон низ "садаи 21" аст? Ба ростй, оё мешавад карни 21-ро дар берун аз кишвари накбатзада бо зарабони тунди калби бечорае (7 милюн бечорае) пеш аз соъати 10-и шаб тасаввур кард? Лахзашуморихои пурилтихоб. Сарусадои дегу косаву кошук. Нигохи харисонаи як кудак ба сафхаи телевизюн, ки медонад то дакоике дигар хомуш хохад шуд. Ба хам хурдани дандонхо аз шиддати сармо, бо ин ки дар чахор лоя пату (курпа) печидааст. Шитоби калам ба руи дафтари як донишомуз, ки мехохад фардои равшане дошта бошад, аммо ин орзуро метавонад то соъати дах дар сар бипарварад... Баъд аз он торикй... Баъд аз он Точикистон. Баъд аз он дидор аз сарзамини гузаштахои дурамон, ки ба нури "илйичй" одат надоштанд ва орзуи равшане хам хонаи зехнашонро мунаввар намекард. Баъд аз он бозгашт ва поёни пешрафт.
Барои виждонхои бедор - баъд аз он сарзаниш, надомат, пушаймонй, маломат ва бечорагй. Барои виждонхои хобида - баъд аз он тасалло, ки "хамин мардак моро аз чанг начот дод, ношукрй накунем", ларзахои беморгуна зери пату, сурфахои силгуна ва хурру пуф (хуррок)-и гуспандона. У хам ашк мерезад ва ашкхояш ба рухсораш мехушкаду ях мезанад. Мисли ашкхои гови мехрубони модарбузургам, ки хамеша ба руяш хушкида буд. Вале чун безабон буд, мо, сохибонаш хам намедонистeм чи мехохад. Шояд у хам равшанойи мехост ва чашмони зебои махмураш дар торикй озор медид. Вале у хатто як бор ба нахве моро мутаваччехи манзураш накард. Бо хамон ашкхои хушкида чашмони мехрборашро барбасту рафт.
Wednesday, February 13, 2008
Thursday, January 31, 2008
Tajikistanweb Upgrade
Tajikistanweb.com is undergoing an upgrade and presumably will not be updated for at least 24 hours. It is still online though.
Tuesday, January 29, 2008
Kyrgyzstan to Supply Power to Tajikistan
tajikistanweb.com
Киргизистон ба Точикистон барк хохад дод
Kyrgyzstan has agreed to supply Tajikistan with 11 million kw/h of electricity from February 2008, but has obliged Tajikistan to pay it back by exporting 55 million kw/h in coming April and May. February coincides with the time when, according to Tajik Premier Aqil Aqilov, the Nurek Dam will cease producing power for domestic consumption. The question asked by observers is whether Tajikistan will be in shape to avoid a bigger crisis in future.
Dushanbe is still fogged in, but the weather is not as harsh as few days back. However, it doesn’t change the country’s desperate need for more reliable energy resources. Tajik Prime-Minister alarmed the country by revealing a horrifying figure that the Nurek (Narak) Dam can partially provide Tajikistan with power just for few days.
Therefore, Tajik officials have decided to take the plunge and go around in the search of a life-saver. As many times before, Dushanbe is trying to throw itself upon neighbours’ mercy.
The closest neighbour, namely Uzbekistan, does not seem willing to heed Tajikistan’s winter misery. It has breached a bilateral agreement by cutting its energy supply to Tajikistan due to severe weather conditions in Uzbekistan itself. But Dushanbe keeps trying to see light at the end of the tunnel and decided to ask an equally needy neighbour as Kyrgyzstan and the energy-rich Turkmenistan for help.
As Tajik President’s website informs, Emomali Rahmon’s Monday phone conversation with his Turkmen counterpart Gurbanguly Berdimuhamedow bore some fruit. Berdimuhamedow assured Rahmon that ‘he would give an instruction [to the bodies concerned] to increase amounts of electricity exported by Turkmenistan within the existing potential.’ Ashgabat has been providing Tajikistan with 3 million kw/h of electricity routinely so far and its amicable relationship with Dushanbe gives a hope that Turkmen president’s vow could be translated into action.
However, extending a beggar bowl towards Bishkek was a big ask indeed. CA News website reported on 21 January (just four days before Tajik Premier’s request) that electricity consumption is growing in Kyrgyzstan too, since this winter was not harsh with Tajikistan only. Aqil Aqilov described the situation in his country as the worst in the entire region. Kyrgyz Prime Minister Igor Chudinov’s response in Moscow was precarious.
Kyrgyz officials floundered around, trying to think of the right word to explain their own difficult situation. News agencies reported some Kyrgyz MPs’ views that could not see a way to meet Tajikistan’s request. But Dushanbe did not give up on its chance to persuade Kyrgyzstan on its more vital need for energy. Barq-i Tajik (the state energy company) sent its delegates to Bishkek on Friday (25 Jan) to negotiate a deal with their Kygyz counterparts. As a result, Kyrgyzstan agreed to supply northern districts of Tajikistan next month (11 m kw/h) and get a five-fold volume of electricity back from Tajikistan in coming spring (55 m kw/h). Kyrgyzstan plans to fill in its Toktogul reservoir while using imported Tajik power in spring, said Igor Chudinov in Bishkek. One might say the deal will work well for Bishkek.
The deal leaves Tajikistan satisfied for a couple of months too and maybe few more houses will be lit and warm. But Rahmon’s government might end up getting stuck in another, perhaps tighter, energy dead end in the long run, if it chooses to solve the current crisis by paying back with five-fold interest to its neighbours’ assistance. There is a little hope that Rahmon’s energy ambitions will bear fruit till next winter.
Киргизистон ба Точикистон барк хохад дод
Kyrgyzstan has agreed to supply Tajikistan with 11 million kw/h of electricity from February 2008, but has obliged Tajikistan to pay it back by exporting 55 million kw/h in coming April and May. February coincides with the time when, according to Tajik Premier Aqil Aqilov, the Nurek Dam will cease producing power for domestic consumption. The question asked by observers is whether Tajikistan will be in shape to avoid a bigger crisis in future.
Dushanbe is still fogged in, but the weather is not as harsh as few days back. However, it doesn’t change the country’s desperate need for more reliable energy resources. Tajik Prime-Minister alarmed the country by revealing a horrifying figure that the Nurek (Narak) Dam can partially provide Tajikistan with power just for few days.
Therefore, Tajik officials have decided to take the plunge and go around in the search of a life-saver. As many times before, Dushanbe is trying to throw itself upon neighbours’ mercy.
The closest neighbour, namely Uzbekistan, does not seem willing to heed Tajikistan’s winter misery. It has breached a bilateral agreement by cutting its energy supply to Tajikistan due to severe weather conditions in Uzbekistan itself. But Dushanbe keeps trying to see light at the end of the tunnel and decided to ask an equally needy neighbour as Kyrgyzstan and the energy-rich Turkmenistan for help.
As Tajik President’s website informs, Emomali Rahmon’s Monday phone conversation with his Turkmen counterpart Gurbanguly Berdimuhamedow bore some fruit. Berdimuhamedow assured Rahmon that ‘he would give an instruction [to the bodies concerned] to increase amounts of electricity exported by Turkmenistan within the existing potential.’ Ashgabat has been providing Tajikistan with 3 million kw/h of electricity routinely so far and its amicable relationship with Dushanbe gives a hope that Turkmen president’s vow could be translated into action.
However, extending a beggar bowl towards Bishkek was a big ask indeed. CA News website reported on 21 January (just four days before Tajik Premier’s request) that electricity consumption is growing in Kyrgyzstan too, since this winter was not harsh with Tajikistan only. Aqil Aqilov described the situation in his country as the worst in the entire region. Kyrgyz Prime Minister Igor Chudinov’s response in Moscow was precarious.
Kyrgyz officials floundered around, trying to think of the right word to explain their own difficult situation. News agencies reported some Kyrgyz MPs’ views that could not see a way to meet Tajikistan’s request. But Dushanbe did not give up on its chance to persuade Kyrgyzstan on its more vital need for energy. Barq-i Tajik (the state energy company) sent its delegates to Bishkek on Friday (25 Jan) to negotiate a deal with their Kygyz counterparts. As a result, Kyrgyzstan agreed to supply northern districts of Tajikistan next month (11 m kw/h) and get a five-fold volume of electricity back from Tajikistan in coming spring (55 m kw/h). Kyrgyzstan plans to fill in its Toktogul reservoir while using imported Tajik power in spring, said Igor Chudinov in Bishkek. One might say the deal will work well for Bishkek.
The deal leaves Tajikistan satisfied for a couple of months too and maybe few more houses will be lit and warm. But Rahmon’s government might end up getting stuck in another, perhaps tighter, energy dead end in the long run, if it chooses to solve the current crisis by paying back with five-fold interest to its neighbours’ assistance. There is a little hope that Rahmon’s energy ambitions will bear fruit till next winter.
Thursday, January 24, 2008
Fussies Rewarded
Darius Rajabian
tajikistanweb.com
Подоши хурдагирӣ
The 2008 white horror in Tajikistan is showing off with an unseen cruelty and has claimed some newborn lives in Tajik maternity hospitals. Despite the Health Ministry's hasty allegation on the irrelevance of the fatal cases with the energy crisis, many observers believe that power cuts and lack of generators in hospitals had directly affected the kids' well-being and resulted in loss of lives.
The ministry asserts that there are 39 power generator units distributed among the capital's maternity houses and all of them are intact. However, some stories circulating among the population depict a sad picture of dark and cold hospitals whose power generators have been stolen and sold for money. The unconfirmed death toll of newborns in Tajikistan varies from 6 to 12.
Meanwhile, the capital's Mayor Mahmadsaid Ubaydullaev summoned an emergency meeting on Tuesday evening to discuss the current crisis with the state-run energy company Barq-I Tajik. The head of the company Sharifkhan Samiev emphasized again that the population had to realize the necessity of saving electricity in order to eliminate the crisis. He went on without mentioning that the entire country was living on power rationing already.
In turn, the Mayor ordered to cut power supply to public bathes and saunas and direct the saved electricity towards schools, kindergartens, hospitals and multi-store buildings.
The order could be given indeed, but even those places are not enjoying the warmth in the coldest period of decades. Tajik officials lay the responsibility of power cuts in above-mentioned buildings on excessive usage of high-voltage heating equipment by people.
Ubaydullaev is the only Mayor who can summon Barq-i Tajik's boss and moot the problem with him, due to his authority as the second influential political figure of the country. Perhaps that was meant by Samiev on Wednesday, 23 January, when he described the capital's reaction to power cuts as "harsh" and praised the population of other districts and regions for their understanding of the situation. As a gesture to appreciate the tolerant, Samiev announced more restrictions in power supply for "understanding districts and regions", while a promise was given that "fussy" Dushanbe will be supplied with electricity as far as possible.
In the aftermath of the crisis Kurgan-teppa, the administrative centre of Khatlan region was eligible to receive 500 thousand KW/h of electricity per day. Barq-i Tajik has decided to save more than a half of the ration and now Kurgan-teppa has to put up with merely 209 thousand KW/h per day. The majority of the Khatlan districts have been deprived altogether of the luxury of illuminating and warming up their freezing houses.
The same could be said about the northern region. A letter from Soghd published on Fergana.ru website reads: "Several pensioners died of cold in Chkalovsk district during last couple of weeks." The unnamed signatories of the letter accuse President Rahmon of being unable to solve the crisis.
According to the recent rationing, each of these regions will receive 1 million KW/h of power a day.
Shadi Shabdalov, the leader of the Communist party, believes that there is a way to avoid harsh rationing. The Aluminium Plant in the western town of Tursunzade consumes a lion share of electricity: around 22 million KW/h per day. It seems conceivable to provide the 7-million-nation with power if the plant will stop functioning for a while, he suggests. But the plant's strong ties with the ruling elite have kept the proposal low-key.
However, among Samiev's Wednesday announcements the plant was mentioned too. 2 million KW/h will be reduced from Tajik Aluminium Company's daily electricity share, he said.
Meanwhile, the weather promises the worse on Friday when temperature drops to record low: -24C. And then even -14 degrees of the expected weather temperature on Monday will be considered "mild" by tolerant Tajik population. But Samiev's spoken thoughts suggested that according to his logic, the tolerant gets less, while the fussy is rewarded highly.
tajikistanweb.com
Подоши хурдагирӣ
The 2008 white horror in Tajikistan is showing off with an unseen cruelty and has claimed some newborn lives in Tajik maternity hospitals. Despite the Health Ministry's hasty allegation on the irrelevance of the fatal cases with the energy crisis, many observers believe that power cuts and lack of generators in hospitals had directly affected the kids' well-being and resulted in loss of lives.
The ministry asserts that there are 39 power generator units distributed among the capital's maternity houses and all of them are intact. However, some stories circulating among the population depict a sad picture of dark and cold hospitals whose power generators have been stolen and sold for money. The unconfirmed death toll of newborns in Tajikistan varies from 6 to 12.
Meanwhile, the capital's Mayor Mahmadsaid Ubaydullaev summoned an emergency meeting on Tuesday evening to discuss the current crisis with the state-run energy company Barq-I Tajik. The head of the company Sharifkhan Samiev emphasized again that the population had to realize the necessity of saving electricity in order to eliminate the crisis. He went on without mentioning that the entire country was living on power rationing already.
In turn, the Mayor ordered to cut power supply to public bathes and saunas and direct the saved electricity towards schools, kindergartens, hospitals and multi-store buildings.
The order could be given indeed, but even those places are not enjoying the warmth in the coldest period of decades. Tajik officials lay the responsibility of power cuts in above-mentioned buildings on excessive usage of high-voltage heating equipment by people.
Ubaydullaev is the only Mayor who can summon Barq-i Tajik's boss and moot the problem with him, due to his authority as the second influential political figure of the country. Perhaps that was meant by Samiev on Wednesday, 23 January, when he described the capital's reaction to power cuts as "harsh" and praised the population of other districts and regions for their understanding of the situation. As a gesture to appreciate the tolerant, Samiev announced more restrictions in power supply for "understanding districts and regions", while a promise was given that "fussy" Dushanbe will be supplied with electricity as far as possible.
In the aftermath of the crisis Kurgan-teppa, the administrative centre of Khatlan region was eligible to receive 500 thousand KW/h of electricity per day. Barq-i Tajik has decided to save more than a half of the ration and now Kurgan-teppa has to put up with merely 209 thousand KW/h per day. The majority of the Khatlan districts have been deprived altogether of the luxury of illuminating and warming up their freezing houses.
The same could be said about the northern region. A letter from Soghd published on Fergana.ru website reads: "Several pensioners died of cold in Chkalovsk district during last couple of weeks." The unnamed signatories of the letter accuse President Rahmon of being unable to solve the crisis.
According to the recent rationing, each of these regions will receive 1 million KW/h of power a day.
Shadi Shabdalov, the leader of the Communist party, believes that there is a way to avoid harsh rationing. The Aluminium Plant in the western town of Tursunzade consumes a lion share of electricity: around 22 million KW/h per day. It seems conceivable to provide the 7-million-nation with power if the plant will stop functioning for a while, he suggests. But the plant's strong ties with the ruling elite have kept the proposal low-key.
However, among Samiev's Wednesday announcements the plant was mentioned too. 2 million KW/h will be reduced from Tajik Aluminium Company's daily electricity share, he said.
Meanwhile, the weather promises the worse on Friday when temperature drops to record low: -24C. And then even -14 degrees of the expected weather temperature on Monday will be considered "mild" by tolerant Tajik population. But Samiev's spoken thoughts suggested that according to his logic, the tolerant gets less, while the fussy is rewarded highly.
Wednesday, January 23, 2008
The White Horror
Darius Rajabian
tajikistanweb.com
Даҳшати сапед
Also: Tajikistan Cuts Power Supply
Even in an energy-rich country abound with gas and hydropower -20 Celsius could ditch the population into nightmarish living conditions. Now a harsh winter is challenging Tajikistan's scarce energy resources leaving millions of people across the Central Asian country crippled and unable to carry on with their everyday lives.
'I have three children who get sick all the time because the temperature at home is just plus 5 degrees (Celsius),' said Shoira Shatmanova from the western town of Tursunzade to a Reuters correspondent in Tajikistan. She has asked her husband to think about leaving Tajikistan for good; since she has lost her hope that one day the country's crumbling utilities will be put back up. Amidst the coldest snap in 25 years Shoira's husband might be not the only Tajik mulling over a final decision: to leave or not to leave.
Barq-i Tajik state-run energy company admitted on Tuesday (January 22) that they were dealing with an emergency: the water level of Nurek hydropower plant has decreased to 867 meters and if the level goes down for 10 more meters and no emergency plan would be applied, Tajikistan might face the most severe energy crisis by the end of the year. With 300 m of altitude Nurek (Narak) Dam has been recognized as the tallest dam in the world. But as Tajik officials ascertained, even the unique dam would not be able to save the country from a forthcoming bigger crisis.
However, the dam has never been able to provide the country with its energy needs entirely. There are signed documents between Tajikistan and its energy rich neighbours - Uzbekistan and Turkmenistan that guarantee 10 million kw/h electricity flow to Tajikistan on a daily basis. Now it seems the papers are failing to make Uzbekistan heed its own commitments. Tashkent cut its power supply to Tajikistan completely on January 10. Now Tajikistan is left to import merely 3 million kw/h of electricity from Turkmenistan that is even by no means enough to keep just the Tajik capital alight and warm.
Uzbekistan's well-demonstrated playful nature has not offended Tajik officials. Barq-i Tajik's boss Sharifkhan Samiev justified Uzbeks' breach as a necessity, since the northern neighbour is experiencing harsh weather conditions combined with power shortage too. There was 2 degrees difference between Tashkent and Ashgabat's temperatures on Tuesday: -15 and -13 Celsius respectively. Perhaps these are very crucial 2 points that could be painfully felt in Dushanbe, where is -18 degrees today (Wednesday). The temperature is expected to drop down to an unprecedented -23 Celsius on Friday.
As the first step to tackle the crisis Samiev urged the nation to save electricity that has already undergone rationing throughout the country.
tajikistanweb.com
Даҳшати сапед
Also: Tajikistan Cuts Power Supply
Even in an energy-rich country abound with gas and hydropower -20 Celsius could ditch the population into nightmarish living conditions. Now a harsh winter is challenging Tajikistan's scarce energy resources leaving millions of people across the Central Asian country crippled and unable to carry on with their everyday lives.
'I have three children who get sick all the time because the temperature at home is just plus 5 degrees (Celsius),' said Shoira Shatmanova from the western town of Tursunzade to a Reuters correspondent in Tajikistan. She has asked her husband to think about leaving Tajikistan for good; since she has lost her hope that one day the country's crumbling utilities will be put back up. Amidst the coldest snap in 25 years Shoira's husband might be not the only Tajik mulling over a final decision: to leave or not to leave.
Barq-i Tajik state-run energy company admitted on Tuesday (January 22) that they were dealing with an emergency: the water level of Nurek hydropower plant has decreased to 867 meters and if the level goes down for 10 more meters and no emergency plan would be applied, Tajikistan might face the most severe energy crisis by the end of the year. With 300 m of altitude Nurek (Narak) Dam has been recognized as the tallest dam in the world. But as Tajik officials ascertained, even the unique dam would not be able to save the country from a forthcoming bigger crisis.
However, the dam has never been able to provide the country with its energy needs entirely. There are signed documents between Tajikistan and its energy rich neighbours - Uzbekistan and Turkmenistan that guarantee 10 million kw/h electricity flow to Tajikistan on a daily basis. Now it seems the papers are failing to make Uzbekistan heed its own commitments. Tashkent cut its power supply to Tajikistan completely on January 10. Now Tajikistan is left to import merely 3 million kw/h of electricity from Turkmenistan that is even by no means enough to keep just the Tajik capital alight and warm.
Uzbekistan's well-demonstrated playful nature has not offended Tajik officials. Barq-i Tajik's boss Sharifkhan Samiev justified Uzbeks' breach as a necessity, since the northern neighbour is experiencing harsh weather conditions combined with power shortage too. There was 2 degrees difference between Tashkent and Ashgabat's temperatures on Tuesday: -15 and -13 Celsius respectively. Perhaps these are very crucial 2 points that could be painfully felt in Dushanbe, where is -18 degrees today (Wednesday). The temperature is expected to drop down to an unprecedented -23 Celsius on Friday.
As the first step to tackle the crisis Samiev urged the nation to save electricity that has already undergone rationing throughout the country.
Sunday, January 20, 2008
It’s -15C Hot in Dushanbe!
Нашрияи гумноме дар Омрико бо номи Сан Диего рӯзи 18 жонвийе аз рӯзи сахти мардуми Тоҷикистон дар сармои қаҳратуни имсол хабар дод. Ба гуфтаи Роман Кожевников, хабарнигори Руйтерз, милюнҳо тан аз сокинони Тоҷикистон рӯзи одинаи гузашта талош карданд аз сардтарин рӯзи кишвар дар торихи чанд даҳаи ахир ҷони саломат ба дар оваранд. Кожевников дар таърифи Тоҷикистон менависад: “кишвари фақрзадае дар шимоли Афғонистон”.
Хабарнигори Руйтерз меафзояд, ки сармои сӯзноки 20 дараҷа зери сифр мақомоти кишварро ғофилгир кардааст, ки дар натиҷа барқу обу гоз саҳмиябандӣ шудааст.
Аммо телевизиюни давлатии Тоҷикистон чанде пеш дар яке аз музҳиктарин баёнияҳои худ гуфт: “: Ҳамон гуна ки сарвари кишварамон пешбинӣ карда буданд, зимистони имсол бисёр сахт омад”.
Дар каромоти сарвари кишвар шакке нест. Ва аммо шигифто, ки ин ваҳйи мунзал ва огоҳии муқаддамотии сарвари кишвар боъис нашуд, ки кишвар омодагии рӯёрӯӣ бо сарморо дошта бошад. Ба қавли як дӯстам, сарвари кишвар фаромӯш кардааст, ки фолбинӣ бино ба тасмими худи ӯ дар кишвар мамнӯъ эълом шудааст. Ман гуфтам, шояд эшон барои ҷуброни камии дастмузде, ки дарёфт мекунад, ба таври поравақт дар созмони ҳавошиносӣ ҳам истихдом шудааст.
Як дӯсти дигар манро мутаваҷҷеҳи ин нуктаи хандадор кард, ки ба гуфтаи гӯяндагони садову симои Тоҷкистон, ҳавои кишвари мо ҳаргиз сард намешавад ва имрӯз ҳам ҳаво минуси 15 дараҷа ГАРМ аст! Шояд ба умеди ин ки ин вожаи матлубу зебо дилу кошонаи сарди мардумро гарм кунад. Ва ё шояд ба хотири ин ки хонаи афроде, ки Тоҷикистонро мисли як хонаи маврусӣ қабза кардаанд, воқеъан ҳам гарм аст. Ва манзур аз Душанбе фақат хонаҳои ҳамин навкисаҳост.
Имрӯзҳо агар ҳатто бадтарин мусибатҳои заминиву осмонӣ бар сари Тоҷикистон бирезад, лаҳни “хушбинона” ва дар воқеъ иғфолгаронаи Садову Симо иваз нахоҳад шуд. Мисли тафсири телевизиюни давлатӣ дар бораи оташсӯзӣ дар Донишгоҳи пизишкӣ. Дар ҳоле ки устодону донишҷӯён ба махрубаи сӯхтаи донишгоҳ нигоҳ мекарданду ашк мерехтанд, муфассири “хушбин” аз муъҷизаи малакутӣ мужда медод. Ба гуфтаи ӯ, “Ин як муъҷизаи боварнакарданӣ буд, ки дар бузургтарин сӯхторе, ки то кунун дар Душанбе рух додааст, китобхонаи донишгоҳ осеб надидааст.” Ёди муфассир рафт зикр кунад, ки ташноби табақаи яки донишгоҳ ҳам беосеб мондааст.
Ва ин бор ҳам, дар ҳоле ки мардум дар мазиқа мондаанду аз сармо нои лаб гушудан надоранд, Садову Симо ин хушбиниро ба мардум илқо мекунад, ки “Мардуми шарифи Тоҷикистон бо бурдборӣ мушкилоти сармову зимистонро пушти сар карда истодаанд.”
Вале ин сармо нест, ки бар лабони мардум муҳри хомӯшӣ задааст. Муми ин муҳр чунон сахту муҳкам аст, ки офтоби тамуз ҳам тавони гушудани онро надорад. Зоҳиран барои бахши аъзами мардум тарси зиллатбор қавитар аз ҳар ҳисси дигар аст. Мутмаиннам, ҳамин ҳоло ҳам агар аз мардуми хиёбон бипурсӣ, ки чи ҳол доранд, хоҳанд гуфт: “Худоро шукр, нағз аст.” Вале фақат Худову худи он бечора медонанд, ки дар дили ӯ чи хунобае ҷорист.
Боз ҳам хабарнигори хориҷии Руйтер аст, ки аз пушти кӯҳҳои Тоҷикистон ба саросари ҷаҳон хабар медиҳад, ки дамои ҳаво дар хонааш дар Душанбе ҳафт дараҷа зери сифр аст ва ин ки барқ дар берун аз Душанбе танҳо барои ду соъат ҷирабандӣ шудааст: як соъат субҳу як соъат шаб. Он ҳам дар кишваре, ки аз бузургтарин манобеъи обӣ дар минтақа бархурдор аст ва Садову Симои он ҳамарӯза пур аз хабарҳои марбути ба сохтмони ин ё он нирӯгоҳ аст. Як бонуи тоҷик ба хабарнигори Руйтерз гуфта, ки қасд дорад ба зудӣ бо шавҳараш Тоҷикистонро барои ҳамеша тарк кунад. Аслан шигифтангез нест.
Тоҷикистон натавонистааст тайи давраи истиқлол бо Узбакистон бар сари қимати гоз ба ифоқа бирасад. Ба гунае, ки Узбакистон ҳар рӯзе, ки ҳавсала кард (маъмулан зимистонҳо) аз ҳамсояи бенавои ҷанубиаш дар изои гози табиъӣ пули бештар мехоҳад. Ва ин бор Узбакистон бидуни мувофиқати Тоҷикистон қимати ҳазор метри мукаъаб гозро, ки қаблан байни 100 то 115 дулор буд, ба 145 дулор афзоиш дод. Ва Тоҷикистон боз ҳам сокит аст, бидуни ин ки бипурсад далели ин афзоиши ногаҳонии қимат чист. Дар ҳоле ки Туркманистон, ки мехост бо Эрон ҳамин бозиро анҷом диҳад ва интиқоли гоз ба бархе аз манотиқи шимоли Эронро мутаваққиф кард, тираш хок хурд ва акнун дар мавқеъияти ногуворе қарор дорад. Давлати Эрон эълом кард, ки музокирот дар бораи афзоиши қимати гоз танҳо замоне баргузор хоҳад шуд, ки Туркманистон интиқоли гозро аз сар бигирад.
Вақте бо воқеъиятҳои талхи Тоҷикистон ошно мешавӣ, ки аз 16 соли пеш тафовути андаке дорад, таъаҷҷуб мекунӣ, ки чи гуна як рӯзноманигор метавонад ин мавзӯъҳоро муҳим талаққӣ накунаду канор гузорад ва баҳсҳои муғризонаи пучеро дар бораи Суруди милливу амсолиҳум, ки дар ҳар сурате натиҷаи малмуси мусбат ба даст нахоҳад дод, роҳ биандозад. Як омили он ҳамон муҳри тарс бар рӯи лабҳост, ки рӯзноманигорон ҳам ба он тан додаанд. Вале он муҳр бояд шикаста шавад, чун сукути хабарнигор дар баробари мусибатҳои мардумаш ба масобеҳи хиёнат аст. Омили дигар ин аст, ки матбуъот ва расонаҳо дар кишварҳои дигар ба сиёсатҳои давлат самту сӯ медиҳанд, дар ҳоле ки матбуъот дар кишвари мо ба абзори давлат табдил шуда, то давлат ба василаи он афкори умумиро самту сӯ бидиҳад.
Аз ин рӯ, нигарон набошед, ҳаво дар Душанбе минуси 15 дараҷа ГАРМ аст, сарвари кишварамон аз муддатҳо пеш ин сарморо пешгӯӣ карда буданд, насӯхтани китобхонаи Донишгоҳи пизишкӣ бузургтарин муъҷиза буд, мардум бурдборона зимистонро мегузаронанд... Пас мо аз азизтарин бандагони худоему дар беҳтарин шароити мумкин ба сар мебарем!.. Чи орзуи ширине! Вале метавон бо иттифоқи ҳам, бо шикастани муҳри сукут ва тарҳи хунсардонаи мушкилот ва талош барои ҳалли онҳо то ҳадде ба ин орзу даст ёбем.
Хабарнигори Руйтерз меафзояд, ки сармои сӯзноки 20 дараҷа зери сифр мақомоти кишварро ғофилгир кардааст, ки дар натиҷа барқу обу гоз саҳмиябандӣ шудааст.
Аммо телевизиюни давлатии Тоҷикистон чанде пеш дар яке аз музҳиктарин баёнияҳои худ гуфт: “: Ҳамон гуна ки сарвари кишварамон пешбинӣ карда буданд, зимистони имсол бисёр сахт омад”.
Дар каромоти сарвари кишвар шакке нест. Ва аммо шигифто, ки ин ваҳйи мунзал ва огоҳии муқаддамотии сарвари кишвар боъис нашуд, ки кишвар омодагии рӯёрӯӣ бо сарморо дошта бошад. Ба қавли як дӯстам, сарвари кишвар фаромӯш кардааст, ки фолбинӣ бино ба тасмими худи ӯ дар кишвар мамнӯъ эълом шудааст. Ман гуфтам, шояд эшон барои ҷуброни камии дастмузде, ки дарёфт мекунад, ба таври поравақт дар созмони ҳавошиносӣ ҳам истихдом шудааст.
Як дӯсти дигар манро мутаваҷҷеҳи ин нуктаи хандадор кард, ки ба гуфтаи гӯяндагони садову симои Тоҷкистон, ҳавои кишвари мо ҳаргиз сард намешавад ва имрӯз ҳам ҳаво минуси 15 дараҷа ГАРМ аст! Шояд ба умеди ин ки ин вожаи матлубу зебо дилу кошонаи сарди мардумро гарм кунад. Ва ё шояд ба хотири ин ки хонаи афроде, ки Тоҷикистонро мисли як хонаи маврусӣ қабза кардаанд, воқеъан ҳам гарм аст. Ва манзур аз Душанбе фақат хонаҳои ҳамин навкисаҳост.
Имрӯзҳо агар ҳатто бадтарин мусибатҳои заминиву осмонӣ бар сари Тоҷикистон бирезад, лаҳни “хушбинона” ва дар воқеъ иғфолгаронаи Садову Симо иваз нахоҳад шуд. Мисли тафсири телевизиюни давлатӣ дар бораи оташсӯзӣ дар Донишгоҳи пизишкӣ. Дар ҳоле ки устодону донишҷӯён ба махрубаи сӯхтаи донишгоҳ нигоҳ мекарданду ашк мерехтанд, муфассири “хушбин” аз муъҷизаи малакутӣ мужда медод. Ба гуфтаи ӯ, “Ин як муъҷизаи боварнакарданӣ буд, ки дар бузургтарин сӯхторе, ки то кунун дар Душанбе рух додааст, китобхонаи донишгоҳ осеб надидааст.” Ёди муфассир рафт зикр кунад, ки ташноби табақаи яки донишгоҳ ҳам беосеб мондааст.
Ва ин бор ҳам, дар ҳоле ки мардум дар мазиқа мондаанду аз сармо нои лаб гушудан надоранд, Садову Симо ин хушбиниро ба мардум илқо мекунад, ки “Мардуми шарифи Тоҷикистон бо бурдборӣ мушкилоти сармову зимистонро пушти сар карда истодаанд.”
Вале ин сармо нест, ки бар лабони мардум муҳри хомӯшӣ задааст. Муми ин муҳр чунон сахту муҳкам аст, ки офтоби тамуз ҳам тавони гушудани онро надорад. Зоҳиран барои бахши аъзами мардум тарси зиллатбор қавитар аз ҳар ҳисси дигар аст. Мутмаиннам, ҳамин ҳоло ҳам агар аз мардуми хиёбон бипурсӣ, ки чи ҳол доранд, хоҳанд гуфт: “Худоро шукр, нағз аст.” Вале фақат Худову худи он бечора медонанд, ки дар дили ӯ чи хунобае ҷорист.
Боз ҳам хабарнигори хориҷии Руйтер аст, ки аз пушти кӯҳҳои Тоҷикистон ба саросари ҷаҳон хабар медиҳад, ки дамои ҳаво дар хонааш дар Душанбе ҳафт дараҷа зери сифр аст ва ин ки барқ дар берун аз Душанбе танҳо барои ду соъат ҷирабандӣ шудааст: як соъат субҳу як соъат шаб. Он ҳам дар кишваре, ки аз бузургтарин манобеъи обӣ дар минтақа бархурдор аст ва Садову Симои он ҳамарӯза пур аз хабарҳои марбути ба сохтмони ин ё он нирӯгоҳ аст. Як бонуи тоҷик ба хабарнигори Руйтерз гуфта, ки қасд дорад ба зудӣ бо шавҳараш Тоҷикистонро барои ҳамеша тарк кунад. Аслан шигифтангез нест.
Тоҷикистон натавонистааст тайи давраи истиқлол бо Узбакистон бар сари қимати гоз ба ифоқа бирасад. Ба гунае, ки Узбакистон ҳар рӯзе, ки ҳавсала кард (маъмулан зимистонҳо) аз ҳамсояи бенавои ҷанубиаш дар изои гози табиъӣ пули бештар мехоҳад. Ва ин бор Узбакистон бидуни мувофиқати Тоҷикистон қимати ҳазор метри мукаъаб гозро, ки қаблан байни 100 то 115 дулор буд, ба 145 дулор афзоиш дод. Ва Тоҷикистон боз ҳам сокит аст, бидуни ин ки бипурсад далели ин афзоиши ногаҳонии қимат чист. Дар ҳоле ки Туркманистон, ки мехост бо Эрон ҳамин бозиро анҷом диҳад ва интиқоли гоз ба бархе аз манотиқи шимоли Эронро мутаваққиф кард, тираш хок хурд ва акнун дар мавқеъияти ногуворе қарор дорад. Давлати Эрон эълом кард, ки музокирот дар бораи афзоиши қимати гоз танҳо замоне баргузор хоҳад шуд, ки Туркманистон интиқоли гозро аз сар бигирад.
Вақте бо воқеъиятҳои талхи Тоҷикистон ошно мешавӣ, ки аз 16 соли пеш тафовути андаке дорад, таъаҷҷуб мекунӣ, ки чи гуна як рӯзноманигор метавонад ин мавзӯъҳоро муҳим талаққӣ накунаду канор гузорад ва баҳсҳои муғризонаи пучеро дар бораи Суруди милливу амсолиҳум, ки дар ҳар сурате натиҷаи малмуси мусбат ба даст нахоҳад дод, роҳ биандозад. Як омили он ҳамон муҳри тарс бар рӯи лабҳост, ки рӯзноманигорон ҳам ба он тан додаанд. Вале он муҳр бояд шикаста шавад, чун сукути хабарнигор дар баробари мусибатҳои мардумаш ба масобеҳи хиёнат аст. Омили дигар ин аст, ки матбуъот ва расонаҳо дар кишварҳои дигар ба сиёсатҳои давлат самту сӯ медиҳанд, дар ҳоле ки матбуъот дар кишвари мо ба абзори давлат табдил шуда, то давлат ба василаи он афкори умумиро самту сӯ бидиҳад.
Аз ин рӯ, нигарон набошед, ҳаво дар Душанбе минуси 15 дараҷа ГАРМ аст, сарвари кишварамон аз муддатҳо пеш ин сарморо пешгӯӣ карда буданд, насӯхтани китобхонаи Донишгоҳи пизишкӣ бузургтарин муъҷиза буд, мардум бурдборона зимистонро мегузаронанд... Пас мо аз азизтарин бандагони худоему дар беҳтарин шароити мумкин ба сар мебарем!.. Чи орзуи ширине! Вале метавон бо иттифоқи ҳам, бо шикастани муҳри сукут ва тарҳи хунсардонаи мушкилот ва талош барои ҳалли онҳо то ҳадде ба ин орзу даст ёбем.
Saturday, January 19, 2008
Regionalism Vs Nationalism (Persian Cyrillic)
Агар бархе аз хуруфро намебинед, кулли матнро руи барномаи Microsoft Word пиёда кунед, ки маъмулан чавоб медихад.
Посух ба АЕ
Cons and Pros of Regionalism. Part 1
Cons and Pros of Regionalism. Part 2
"Intelligentsia" Accelerates National Meltdown
Ҳамин кӯҳҳои зебо метавонад аз далоили ҷудоиву ноогоҳии мо аз ҳамдигар бошад. Вале ёдамон наравад, ки акнун дар садаи 21-и мелодӣ зиндагӣ мекунем.
Бо сипос аз AE ба хотири қудрати мантиқе, ки дар матлабаш ба намоиш гузоштааст. Аммо ман дар бораи нукоти калидии он дидгоҳҳое дигар дорам, ки ин ҷо бо шумо дар миён мегузорам.
Махал/минтақагароӣ падидаест, ки ҷанбаҳои гуногун дорад ва онро метавон дар арсаҳои сиёсӣ (дохилӣ ва байнулмилалӣ), иҷтимоъӣ, ҳунарӣ, адабӣ ва ҳатто меъморӣ (минтақагароии интиқодии мухолифи ҷаҳонӣ шудани ҳунари меъморӣ) дид.
Маҳалгароии сиёсии дохилӣ
Вале баҳси мо бештар рӯи паёмадҳои маҳалгароии сиёсии дохилист, ки барои ҳар миллате падидае вайронгар ба шумор меояд. Маҳалгароии сиёсӣ, ки бо ҳамсозиву ҳамзистии як миллат инод ва мунофот дорад ва муътақид аст, ки оҳоди он миллат ҳамсони ҳам нестанд. Аз ин рӯ, ба эътиқоди ин даста аз маҳалгароён, бо намояндагони маҳалҳои муъайяне бояд рафторе дигаргуна дошт ва дар воқеъ, барои онҳо як навъ табъиз қоил шуд. Ин навъи маҳалгароӣ - бар хилофи минтақагароии ҳунарию адабию меъморӣ, ки метавонад сарчашмаи илҳом ва ибтикороти тоза ва танаввуъи фарҳангӣ бошад - бисёр мухарриб аст ва ба шоха-шоха шудани як миллати воҳид ва дар мавориде ба чандпорагии як кишвари воҳид бианҷомад. Пас аз ин навъи маҳалгароӣ бояд, то тавоне дар рамақ бокист, парҳез кард.
Маҳалгароии бештари афроде, ки дар Тоҷикистон равшанфикр маҳсуб мешаванд, аз ҳамин навъ аст. Баҳсҳое, ки ин азизон (ошкору пӯшида) матраҳ мекунанд, ҳич кадом халлоқияти моро таҳрик намекунад ё ба кавли AE, рақобати солимро ба миён намеоварад. Чун ҳар кадом дар пайи касби қудрати бештар барои эъмоли истибдоди бештар бар дигарист. Ҳар кадом ба наҳве он дигариро бегонае медонад, ки тасодуфан забони ӯро балад аст. Ё ба таъбири Мавлоно, агар ӯро “ҳамзабон” ҳам бидонад, “ҳамдил”-и худ намедонад.
Маҳалгароён чӣ мехоҳанд?
Маҳалгароёни мавриди баҳси мо, бо ин ки аз ҳамдигар безоранд, шояд дар воқеъ хостори иншиъоб ё порагии сиёсии кишвар набошанд. Вагарна барои чи касе қудратнамоӣ хоҳанд кард? Ба кӣ зӯр хоҳанд гуфт? Аммо онҳо ба яқин мехоҳанд, ки ҳарфи аввалу охир ҳамоно бо намояндагони маҳалли онҳо ё маҳалҳои наздиктар ба он бошад. Мехоҳанд маҳалҳои дигар ба онҳо арҷи бештар бигзоранд. Ба иборате содатар, мехоҳанд сардамдори кишвар бошанд. Бо ин ки сиришти ин маҳалгароӣ сиёсист, завоҳири он дар ҳамаи заминаҳои дигар ҳам ҳувайдост. Чун агар арсаи сиёсӣ таҳти тасаллути як маҳалли хос даромад, мантиқи маҳалгароӣ ҳукм мекунад, ки ҳамаи арсаҳои дигарро ҳам бояд қабза кард. Маҳалгароӣ, ки аз нафси инсоне ибтидоӣ сарчашма мегирад, барои худ ҳадду ҳудуд намешиносад.
Аз ин рӯ имрӯза мо шоҳиди задухурди беморгунаи маҳалгароҳо дар арсаи адабиёт ҳастем, бидуни ин ки ҳич як аз тарафҳои ин даргирии лафзӣ чизи тозае барои адабиёти низори мо дошта бошанд.
Рӯзноманигорони мубтало
Ин маҳалгароӣ рӯзноманигорони зиёдеро мубтало кардааст, ки бахши тоҷикии родю Озодӣ дар Прог боризтарин намунаи он аст. Ба гунае, ки Мирзои Салимпур пушти саҳнаи родю мусоҳибаи худ бо Ҷӯрабеки Муродро “гуфтугӯи тамаддунҳо” меномад. Ва ба дурустие, ки AE таъкид мекунад, ин навъи маҳалгароӣ шеваест барои баёни аҷзу нотавониҳо, рашку ҳасодатҳо. Куҷои ин хусусиёти нописандида солиму созанда аст? Инҳо аз вижагиҳои ҷавомеъи ибтидоист ва барозандаи як инсони дар ҳоли рушд нест. Пас ин навъи маҳалгароӣ, бар хилофи иддаъои AE, роҳи моро ба сӯи камолу шукуфоӣ ҳамвор намекунад ва сазовори истеҳзову тамасхур аст. Бояд маҳалгароёни тоҷик аз рафтору гуфторашон ба шиддат шарманда бошанд.
Маҳалгаро миллигаро нест
Дигар ин ки суҳбати ин афрод аз миллату миллатдорӣ хандадору бемантиқ аст. Кунҳу муҳтавои маҳалгароӣ бо сиришти миллигароӣ мунофот дорад ва созгор нест. Ҳич маҳалгарое ба ҳадди кофӣ кишварашро дӯст надорад, чун ҳаргиз он кишвар барояш тасвире комил надоштааст. Ӯ Тоҷикистонро ҳамеша пора-пора дидааст ва тахайюлаш қодир нест он пораҳоро ба ҳам оварад. Бад-ин ҷиҳат мо дар Тоҷикистони ҳафтмилюнӣ порлумони думаҷлиса дорем. Танҳо ангезаи ташкили Маҷлиси улёву суфло ирзоъи нафси маҳалгароён буд. Чун ғолибан маҳалгароён ҳаводори федеросиюн ё кунфедеросиюн ҳастанд, ба ҳамон далеле, ки зикр шуд: нотавонӣ дар тасаввури якпорчагии кишварашон.
Пас маҳалгароён мухолифи миллигароён ҳастанд ва наметавон аз маҳалгароӣ ба суди миллат ва якпорчагии он кор гирифт. Чун дар ниҳоят онҳо ҳаргиз дастовардҳои худашонро мутаъаллиқ ба кулли миллат нахоҳанд донист. Барои онҳо миҳан дар маҳдудаи қишлоқашон хулоса мешавад ва миллат ҳамон мардуми қишлоқашон аст. Дар сурати тақвияти маҳалгароён мавзӯъи ҷудоии маҳалҳо ва порагии расмии кишвар ҳатман матраҳ хоҳад шуд.
Маҳалгароӣ ва маҳалдӯстӣ
Аз AE-и гиромӣ интизор ин аст, ки миёни маҳалгароӣ ва маҳалдӯстӣ хатти мушаххасе бикашад. Табъан, ҳар касе зодгоҳашро дӯст дорад, ки як падидаи ғаризист ва шояд “маҳалдӯстӣ” барои он номи муносибтаре бошад. Ин ба монанди тафовути миёни истилоҳоти “миллигароӣ” (nationalism) ва “бартариманишии миллӣ” (chauvinism) аст.
Як миллигарои маъмуливу муътадил ба фикри саркӯби миллатҳои дигар ва эъмоли қудрат бар онҳо нест. Ӯ ба миҳан ва миллаташ арҷ мегузорад ва барои шукуфоии он мекӯшад ва дар айни ҳол роғиб аст, ки миллаташ бо милали дигар ҳамзистии мусолиматомез дошта бошад, то заминаи рушди миллату миҳанаш фароҳам шавад. Аммо як шувинист муътақид аст, ки танҳо миллати ӯ сазовори имтиёзоту ҳуқуқест, ки миллатҳои дигар набояд дошта бошанд, чун ба пиндори ӯ, миллати ӯ бартар аз милали дигар аст ва мустаҳаққи сардамдорӣ бар миллатҳои дигар. Натиҷаи талошҳои миллигароҳои муътадил кишваре хоҳад буд ба монанди Бритониё. Ва бароянди кӯшишҳои шувинистҳои тундрав, дар сурати касби қудрат, фоҷеъаи Олмони фошистӣ хоҳад буд.
Дар намунаи Тоҷикистон мо бо миллигароҳову шувинистҳо сарукор надорем. Яке аз авомили гирифториҳои Тоҷикистон дар минтақа набуди миллигароӣ ва сардаргумӣ дар таъйини ҳуввияти миллист, ки боъиси шукуфоии маҳалгароӣ шудааст. Аммо тафовути миёни як маҳалдӯсти муътадил ва як маҳалгарои ифротӣ ҳамон тафовутест, ки миёни як миллигарои миёнарав ва як шувинисти тундрав мушоҳида мешавад.
Пас ҳаргиз нашояд ба умеди маҳалгароён буд. Беҳтар он аст, ки дар таҳкими ҳисси миллигароии муътадил бикӯшем, то шояд оҳиста-оҳиста маҳалгароён ҳам мутаваҷҷеҳи иштибоҳи бузурги худ шаванду ба ҷамъи миллигароён бипайванданд.
Посух ба АЕ
Cons and Pros of Regionalism. Part 1
Cons and Pros of Regionalism. Part 2
"Intelligentsia" Accelerates National Meltdown
Ҳамин кӯҳҳои зебо метавонад аз далоили ҷудоиву ноогоҳии мо аз ҳамдигар бошад. Вале ёдамон наравад, ки акнун дар садаи 21-и мелодӣ зиндагӣ мекунем.Бо сипос аз AE ба хотири қудрати мантиқе, ки дар матлабаш ба намоиш гузоштааст. Аммо ман дар бораи нукоти калидии он дидгоҳҳое дигар дорам, ки ин ҷо бо шумо дар миён мегузорам.
Махал/минтақагароӣ падидаест, ки ҷанбаҳои гуногун дорад ва онро метавон дар арсаҳои сиёсӣ (дохилӣ ва байнулмилалӣ), иҷтимоъӣ, ҳунарӣ, адабӣ ва ҳатто меъморӣ (минтақагароии интиқодии мухолифи ҷаҳонӣ шудани ҳунари меъморӣ) дид.
Маҳалгароии сиёсии дохилӣ
Вале баҳси мо бештар рӯи паёмадҳои маҳалгароии сиёсии дохилист, ки барои ҳар миллате падидае вайронгар ба шумор меояд. Маҳалгароии сиёсӣ, ки бо ҳамсозиву ҳамзистии як миллат инод ва мунофот дорад ва муътақид аст, ки оҳоди он миллат ҳамсони ҳам нестанд. Аз ин рӯ, ба эътиқоди ин даста аз маҳалгароён, бо намояндагони маҳалҳои муъайяне бояд рафторе дигаргуна дошт ва дар воқеъ, барои онҳо як навъ табъиз қоил шуд. Ин навъи маҳалгароӣ - бар хилофи минтақагароии ҳунарию адабию меъморӣ, ки метавонад сарчашмаи илҳом ва ибтикороти тоза ва танаввуъи фарҳангӣ бошад - бисёр мухарриб аст ва ба шоха-шоха шудани як миллати воҳид ва дар мавориде ба чандпорагии як кишвари воҳид бианҷомад. Пас аз ин навъи маҳалгароӣ бояд, то тавоне дар рамақ бокист, парҳез кард.
Маҳалгароии бештари афроде, ки дар Тоҷикистон равшанфикр маҳсуб мешаванд, аз ҳамин навъ аст. Баҳсҳое, ки ин азизон (ошкору пӯшида) матраҳ мекунанд, ҳич кадом халлоқияти моро таҳрик намекунад ё ба кавли AE, рақобати солимро ба миён намеоварад. Чун ҳар кадом дар пайи касби қудрати бештар барои эъмоли истибдоди бештар бар дигарист. Ҳар кадом ба наҳве он дигариро бегонае медонад, ки тасодуфан забони ӯро балад аст. Ё ба таъбири Мавлоно, агар ӯро “ҳамзабон” ҳам бидонад, “ҳамдил”-и худ намедонад.
Маҳалгароён чӣ мехоҳанд?
Маҳалгароёни мавриди баҳси мо, бо ин ки аз ҳамдигар безоранд, шояд дар воқеъ хостори иншиъоб ё порагии сиёсии кишвар набошанд. Вагарна барои чи касе қудратнамоӣ хоҳанд кард? Ба кӣ зӯр хоҳанд гуфт? Аммо онҳо ба яқин мехоҳанд, ки ҳарфи аввалу охир ҳамоно бо намояндагони маҳалли онҳо ё маҳалҳои наздиктар ба он бошад. Мехоҳанд маҳалҳои дигар ба онҳо арҷи бештар бигзоранд. Ба иборате содатар, мехоҳанд сардамдори кишвар бошанд. Бо ин ки сиришти ин маҳалгароӣ сиёсист, завоҳири он дар ҳамаи заминаҳои дигар ҳам ҳувайдост. Чун агар арсаи сиёсӣ таҳти тасаллути як маҳалли хос даромад, мантиқи маҳалгароӣ ҳукм мекунад, ки ҳамаи арсаҳои дигарро ҳам бояд қабза кард. Маҳалгароӣ, ки аз нафси инсоне ибтидоӣ сарчашма мегирад, барои худ ҳадду ҳудуд намешиносад.
Аз ин рӯ имрӯза мо шоҳиди задухурди беморгунаи маҳалгароҳо дар арсаи адабиёт ҳастем, бидуни ин ки ҳич як аз тарафҳои ин даргирии лафзӣ чизи тозае барои адабиёти низори мо дошта бошанд.
Рӯзноманигорони мубтало
Ин маҳалгароӣ рӯзноманигорони зиёдеро мубтало кардааст, ки бахши тоҷикии родю Озодӣ дар Прог боризтарин намунаи он аст. Ба гунае, ки Мирзои Салимпур пушти саҳнаи родю мусоҳибаи худ бо Ҷӯрабеки Муродро “гуфтугӯи тамаддунҳо” меномад. Ва ба дурустие, ки AE таъкид мекунад, ин навъи маҳалгароӣ шеваест барои баёни аҷзу нотавониҳо, рашку ҳасодатҳо. Куҷои ин хусусиёти нописандида солиму созанда аст? Инҳо аз вижагиҳои ҷавомеъи ибтидоист ва барозандаи як инсони дар ҳоли рушд нест. Пас ин навъи маҳалгароӣ, бар хилофи иддаъои AE, роҳи моро ба сӯи камолу шукуфоӣ ҳамвор намекунад ва сазовори истеҳзову тамасхур аст. Бояд маҳалгароёни тоҷик аз рафтору гуфторашон ба шиддат шарманда бошанд.
Маҳалгаро миллигаро нест
Дигар ин ки суҳбати ин афрод аз миллату миллатдорӣ хандадору бемантиқ аст. Кунҳу муҳтавои маҳалгароӣ бо сиришти миллигароӣ мунофот дорад ва созгор нест. Ҳич маҳалгарое ба ҳадди кофӣ кишварашро дӯст надорад, чун ҳаргиз он кишвар барояш тасвире комил надоштааст. Ӯ Тоҷикистонро ҳамеша пора-пора дидааст ва тахайюлаш қодир нест он пораҳоро ба ҳам оварад. Бад-ин ҷиҳат мо дар Тоҷикистони ҳафтмилюнӣ порлумони думаҷлиса дорем. Танҳо ангезаи ташкили Маҷлиси улёву суфло ирзоъи нафси маҳалгароён буд. Чун ғолибан маҳалгароён ҳаводори федеросиюн ё кунфедеросиюн ҳастанд, ба ҳамон далеле, ки зикр шуд: нотавонӣ дар тасаввури якпорчагии кишварашон.
Пас маҳалгароён мухолифи миллигароён ҳастанд ва наметавон аз маҳалгароӣ ба суди миллат ва якпорчагии он кор гирифт. Чун дар ниҳоят онҳо ҳаргиз дастовардҳои худашонро мутаъаллиқ ба кулли миллат нахоҳанд донист. Барои онҳо миҳан дар маҳдудаи қишлоқашон хулоса мешавад ва миллат ҳамон мардуми қишлоқашон аст. Дар сурати тақвияти маҳалгароён мавзӯъи ҷудоии маҳалҳо ва порагии расмии кишвар ҳатман матраҳ хоҳад шуд.
Маҳалгароӣ ва маҳалдӯстӣ
Аз AE-и гиромӣ интизор ин аст, ки миёни маҳалгароӣ ва маҳалдӯстӣ хатти мушаххасе бикашад. Табъан, ҳар касе зодгоҳашро дӯст дорад, ки як падидаи ғаризист ва шояд “маҳалдӯстӣ” барои он номи муносибтаре бошад. Ин ба монанди тафовути миёни истилоҳоти “миллигароӣ” (nationalism) ва “бартариманишии миллӣ” (chauvinism) аст.
Як миллигарои маъмуливу муътадил ба фикри саркӯби миллатҳои дигар ва эъмоли қудрат бар онҳо нест. Ӯ ба миҳан ва миллаташ арҷ мегузорад ва барои шукуфоии он мекӯшад ва дар айни ҳол роғиб аст, ки миллаташ бо милали дигар ҳамзистии мусолиматомез дошта бошад, то заминаи рушди миллату миҳанаш фароҳам шавад. Аммо як шувинист муътақид аст, ки танҳо миллати ӯ сазовори имтиёзоту ҳуқуқест, ки миллатҳои дигар набояд дошта бошанд, чун ба пиндори ӯ, миллати ӯ бартар аз милали дигар аст ва мустаҳаққи сардамдорӣ бар миллатҳои дигар. Натиҷаи талошҳои миллигароҳои муътадил кишваре хоҳад буд ба монанди Бритониё. Ва бароянди кӯшишҳои шувинистҳои тундрав, дар сурати касби қудрат, фоҷеъаи Олмони фошистӣ хоҳад буд.
Дар намунаи Тоҷикистон мо бо миллигароҳову шувинистҳо сарукор надорем. Яке аз авомили гирифториҳои Тоҷикистон дар минтақа набуди миллигароӣ ва сардаргумӣ дар таъйини ҳуввияти миллист, ки боъиси шукуфоии маҳалгароӣ шудааст. Аммо тафовути миёни як маҳалдӯсти муътадил ва як маҳалгарои ифротӣ ҳамон тафовутест, ки миёни як миллигарои миёнарав ва як шувинисти тундрав мушоҳида мешавад.
Пас ҳаргиз нашояд ба умеди маҳалгароён буд. Беҳтар он аст, ки дар таҳкими ҳисси миллигароии муътадил бикӯшем, то шояд оҳиста-оҳиста маҳалгароён ҳам мутаваҷҷеҳи иштибоҳи бузурги худ шаванду ба ҷамъи миллигароён бипайванданд.
Cons and Pros of Regionalism. Part 2 (Persian Cyrillic)
Бахши нахуст ин ҷост
Нависанда: АЕ
6. Чанде пеш дар Кумитаи ТВ бахсе буд бар сари ин ки забони адабй ёд бигирем ва аз лахча ва гуишхои худ бипархезем. Ман он чо ибрози назар кардам ва аз масъулон хостам гуиши мардумро дар ТВ сонсур накунанд. Мо гохе авкот мебинем, ки хатто донишмандони адабиён наметавонанд ба равонй дар ТВ сухбат кунанд. Сабаб ин аст, ки онхо дар миёни лахчахои махалли зуд ва забони, ба истилох, адабй рохгум задаанд ва ба нахчир табдил шудаанд ва аз хар ду бенасиб мондаанд ва хамин мушкил лукнати забон ичод кардааст.
Аслан бояд онҳоро озод гузошт. Агар ҳар яке аз мо ба маҳаллоти гуногуни Тоҷикистон биравем ва мардуми бумиро бибинем, аз лаҳҷа ё гӯиши асили онҳо (ҳар гӯише набошад) лаззат мебарем. Вале ин баҳси маҳал дар Душанбе гармтар аст. Шеваҳои асили маҳаллӣ дигар дар пушти пардаи уқдаҳо (комплексҳо) гум шудаанд ва чун ҳамаи мардум аз лаҳҷаи худ шарм карда ва ба тадриҷ дур шуда ва ба омӯхтани забони сохтаи адабӣ шеваҳои худро хароб кардаанд. Ин вазъ ҳамаро гунг кардааст. Пас бояд иҷоза дод ҳар кас ба лаҳҷаи худ суҳбат кунад. Забони сохта ва ҷаълии адабии ҳозираи тоҷик дигар ба дард намехурад! Бигзор мардум аз шеваҳои асили ҳамдигар огоҳ шаванд, омӯзанд ва ҳамдигарро ба тадриҷ хоҳанд фаҳмид. Як сабаби ҷанги дохилӣ нафаҳмӣ аст. Чун мо ҳама лаҳҷа ва гӯишҳои худро аз ҳамдигар пинҳон медоштем ва мехостем адабӣ сухан кунем ва ин табдил ба чизи зиште мешуд ва афроди дигар маҳаллотро мутанаффир мекард.
7. Ҳар яке аз мо маҳалле худро дӯст дорем ва ин ҳаққи мост. Ҳамон гуна ки миллати худро дӯст дорем, сарзамини паҳновари Эронро дӯст дорем ва ҳамин тавр русто ва гузар ва хиёбон ва хона ва дар ниҳоят аҳли хонавода ва падару модари худро бар дигарон тарҷеҳ медиҳем. Ин бахше аз худпарастӣ дар батни одамӣ ҳаст. Ва чун миллати худро дӯст медорем, чаро маҳалли худро дӯст надорем?
Аммо ба ёд бояд дошт, ки ҳар яки мо дар баробари хона ва хонаводаи худ ба ҳамсоя ва ҳамин тавр ба ҳамрустоӣ ва ҳамдиёр, ҳамшаҳрӣ, ҳаммиллат... як навъ таъаҳҳуде дорем.
Мо ҳарчанд дар хонаи худ ҳастем, аммо наметавонем он қадар баланд фарёд занем, ки ҳамсоя бедор шавад, дуруст? Пас бояд ҳаққи ҳамсояро низ бидонем ва арҷ гузорем.
Ҳамин тавр бояд бо маҳаллоти дигар бархурд кард. Чун мо ҳама аз як кишвар ҳастем ва манофеъ ё мол ё дороиҳое ҳаст, ки барои ҳамаи мо муштарак аст. Пас мо аз дастурхон аз миқдоре, ки барои мо лозим аст набояд бештар нон бардорем, ки дигарон аз он маҳрум шаванд. Бар ҳамин асл бояд қавонине вазъ кард, ки тибқи онҳо касе натавонад беш аз он чи барои ӯ таъйин шуда, бистонад. Ва афроди ҳар маҳале худашон маҳалгароёни худро дар миёни худашон танбеҳ кунанд. Дар воқеъ, агар мо системе доштем, ки ҳама бар асли як тест ё озмоише мисли TOEFL дар давлат ба кор гумошта шаванд, пас ҳама чиз мунсифона, одилона ва ҳар касе ҷои худро ба дурустӣ хошад ёфт ва касе имкони кумаки олуда ба фасод ба ҳамшаҳрии худро нахоҳад дошт.
Барои расидан ба ин гуна аҳдоф бояд огоҳии умумӣ дошта бошем. Мо ҳанӯз як ҷомеъаи комил нестем. Чи тавр метавонем огоҳӣ ва афкори умумӣ дошта бошем? Агар бадиҳои маҳалгароӣ дар афкори умумӣ ба шеваи дурусттаре матраҳ шавад, на ба шеваи Раҳмониён, ин бадиҳо аз миён хоҳад рафт.
AE
Нависанда: АЕ
6. Чанде пеш дар Кумитаи ТВ бахсе буд бар сари ин ки забони адабй ёд бигирем ва аз лахча ва гуишхои худ бипархезем. Ман он чо ибрози назар кардам ва аз масъулон хостам гуиши мардумро дар ТВ сонсур накунанд. Мо гохе авкот мебинем, ки хатто донишмандони адабиён наметавонанд ба равонй дар ТВ сухбат кунанд. Сабаб ин аст, ки онхо дар миёни лахчахои махалли зуд ва забони, ба истилох, адабй рохгум задаанд ва ба нахчир табдил шудаанд ва аз хар ду бенасиб мондаанд ва хамин мушкил лукнати забон ичод кардааст.
Аслан бояд онҳоро озод гузошт. Агар ҳар яке аз мо ба маҳаллоти гуногуни Тоҷикистон биравем ва мардуми бумиро бибинем, аз лаҳҷа ё гӯиши асили онҳо (ҳар гӯише набошад) лаззат мебарем. Вале ин баҳси маҳал дар Душанбе гармтар аст. Шеваҳои асили маҳаллӣ дигар дар пушти пардаи уқдаҳо (комплексҳо) гум шудаанд ва чун ҳамаи мардум аз лаҳҷаи худ шарм карда ва ба тадриҷ дур шуда ва ба омӯхтани забони сохтаи адабӣ шеваҳои худро хароб кардаанд. Ин вазъ ҳамаро гунг кардааст. Пас бояд иҷоза дод ҳар кас ба лаҳҷаи худ суҳбат кунад. Забони сохта ва ҷаълии адабии ҳозираи тоҷик дигар ба дард намехурад! Бигзор мардум аз шеваҳои асили ҳамдигар огоҳ шаванд, омӯзанд ва ҳамдигарро ба тадриҷ хоҳанд фаҳмид. Як сабаби ҷанги дохилӣ нафаҳмӣ аст. Чун мо ҳама лаҳҷа ва гӯишҳои худро аз ҳамдигар пинҳон медоштем ва мехостем адабӣ сухан кунем ва ин табдил ба чизи зиште мешуд ва афроди дигар маҳаллотро мутанаффир мекард.
7. Ҳар яке аз мо маҳалле худро дӯст дорем ва ин ҳаққи мост. Ҳамон гуна ки миллати худро дӯст дорем, сарзамини паҳновари Эронро дӯст дорем ва ҳамин тавр русто ва гузар ва хиёбон ва хона ва дар ниҳоят аҳли хонавода ва падару модари худро бар дигарон тарҷеҳ медиҳем. Ин бахше аз худпарастӣ дар батни одамӣ ҳаст. Ва чун миллати худро дӯст медорем, чаро маҳалли худро дӯст надорем?
Аммо ба ёд бояд дошт, ки ҳар яки мо дар баробари хона ва хонаводаи худ ба ҳамсоя ва ҳамин тавр ба ҳамрустоӣ ва ҳамдиёр, ҳамшаҳрӣ, ҳаммиллат... як навъ таъаҳҳуде дорем.
Мо ҳарчанд дар хонаи худ ҳастем, аммо наметавонем он қадар баланд фарёд занем, ки ҳамсоя бедор шавад, дуруст? Пас бояд ҳаққи ҳамсояро низ бидонем ва арҷ гузорем.
Ҳамин тавр бояд бо маҳаллоти дигар бархурд кард. Чун мо ҳама аз як кишвар ҳастем ва манофеъ ё мол ё дороиҳое ҳаст, ки барои ҳамаи мо муштарак аст. Пас мо аз дастурхон аз миқдоре, ки барои мо лозим аст набояд бештар нон бардорем, ки дигарон аз он маҳрум шаванд. Бар ҳамин асл бояд қавонине вазъ кард, ки тибқи онҳо касе натавонад беш аз он чи барои ӯ таъйин шуда, бистонад. Ва афроди ҳар маҳале худашон маҳалгароёни худро дар миёни худашон танбеҳ кунанд. Дар воқеъ, агар мо системе доштем, ки ҳама бар асли як тест ё озмоише мисли TOEFL дар давлат ба кор гумошта шаванд, пас ҳама чиз мунсифона, одилона ва ҳар касе ҷои худро ба дурустӣ хошад ёфт ва касе имкони кумаки олуда ба фасод ба ҳамшаҳрии худро нахоҳад дошт.
Барои расидан ба ин гуна аҳдоф бояд огоҳии умумӣ дошта бошем. Мо ҳанӯз як ҷомеъаи комил нестем. Чи тавр метавонем огоҳӣ ва афкори умумӣ дошта бошем? Агар бадиҳои маҳалгароӣ дар афкори умумӣ ба шеваи дурусттаре матраҳ шавад, на ба шеваи Раҳмониён, ин бадиҳо аз миён хоҳад рафт.
AE
Friday, January 18, 2008
Cons and Pros of Regionalism. Part 1 (Persian Cyrillic)
Имруз матлабе дарёфт шуд бас тулонй, аммо чолиб, дар идомаи бахсе, ки зери матлаби рузи 09.01.2008 "Intelligentsia" Accelerates National Meltdown (Cyrillic Persian) чараён дорад. Талош мекунам ин маколаро, ки бо имзои AE фиристода шуда, дар ду бахш ба таври мустакил мунташир кунам. Албатта, бар сари нукоте аз он метавон бахс кард, ки сари фурсат ин корро хохем кард. Бо пузиш аз ин ки дастгохи мавриди корбурди имрузам хуруфи точикй надошт. Матни он аз лотин ба сириллик баргардонда шудааст. Инак, бахши нахусти он:
Нависанда:AE
Хеле ачиб!
Чанд точик дар бораи махалгарои дар Точикистон сухбат мекунанд, масъала масъалаи Точикистон аст, ба хич инглис ё русе иртибот надорад, вале инхо хай доранд ба инглисй бахс мекунанд. Хамин худ нишон медихад, ки мо забони хамдигарро дар вокеъ намефахмем!
Дар мавриди махал/минтакагарои дар Точикистон:
1. Ин як падидаи ичтимоъи аст, ки ангезахо ва авомили сиёсй ва иктисодй ва фархангй дорад. Ин вокеъиятест, ки бояд аз рохи илмй ё чомеъашиносй ба он расидагй шавад. Бахсу баррасихои олуда ба эхсосот даркор нест.
2. Махалгарои бояд эътироф шавад ва бояд кушид, ки аз он ба суди миллат истифода шавад. Яъне агар ракобати зишту ахриманона ба ракобати солим табдил шавад, хамаи махаллот дар нихоят суд хоханд бурд.
3. Зимнан, дар канори махалгарои масоили дигаре хам хаст, ки бояд баррасй шаванд! Масалан, мо табакагарои дорем: як силсила эшонхо ва хочахо ва турахо ва сайидхои навпо имруз дар чомеъа хечемуни (гегемония) доранд. Мо имруз як силсила «Хуччоч» дорем, ки хама чо бологузар хастанд, харчанд маълум нест аз чи рохе ба хач рафтаанд, аз рохи Хиндустон ё Туркистон. Гурухи, ба истилох, «равшанфикрон»-и исломй меболанд, ки дар хиндуизм системи кастхо хаст ва ислом дини баробарй ва бародарист. Аммо ин сайидхо ва эшонхо ва хочахо, ки дар Эрон ва Осиёи Миёна хечемунй доранд, магар хамон брахминхои исломй нестанд, ки бедалел мардум дасти онхоро мебусанд? Чаро хич чомеъашиносе инхоро намеомузад? Чаро рузноманигоре инхоро намегуяд? Магар аз хамон огози ислом мардуми гайриараб ба номи «маволй» мавриди табъиз карор нагирифтаанд? Магар аз хамон огоз мардум ба мусалмон, зиммй ва кофар таксим ва табъиз нашудаанд?
4. Аз назари шахсии ман, дар вокеъ, бахсхое, ки дар бораи махалгарои дар нашрияхои Точикистон ахиран матрах мешаванд, хадафашон халли масъала нест! Хадаф аз ин бахсхо дар вокеъ баёни заъфхои нависандагон аст. Рахмониён (ман уро намешиносам) хич пешниходе барои халли мушкили махалгарои накарда ва танхо коре, ки карда, гилаву гилагузорй карда, ки пешохангони адабиёт хамвора аз шимол будаанд ва гуё ин амр бидуни шоистагии ин афрод сурат гирифтааст! Ин гуфтор дар холест, ки хич далеле наёварда, ки хунари, масалан, шоъирии Лоик ё Гулназар ё Бозор Собир ё хар каси дигар дар чи сатх аст. Ба ин далел химояти Адолат аз Рахмониён ба назари ман бемантик аст!
5. Дар мавриди Суруди миллй хам гароишхои махалгароёна вучуд дорад. Бибинед, танхо Суруди миллии мо нест, ки дар шароити бади солхои 1990 офарида шуд! Парчам, герб (орм) ва дигар нишонхои мо, Конуни Асосй ва хатто давлате, ки холо дорем, моли хамон замонаи ноамнй ва бесуботист. Пас чаро бояд танхо Суруди миллй иваз шавад? Чаро бояд дар мавриди дигар чизхо хомуш монд? Оё барои ин нест, ки сарояндаи он аз махалли мо нест? Зеро ман дар хич як аз ин маколот нахондам, ки сабаби бад будани Суруди миллии кунунй чист. Хич касе аз ин чанобон баррасии хунарии тахлили ин шеърро анчом надода ва заъфу кубхи онро нагуфт. Факат хамин ки «Мо ин сурудро дуст намедорем!» Тамом, вассалом! Магар дар дунё чизхое, ки шумо дуст надоред, кам аст? Адолат-бону, масалан, дар дифоъ аз Рахмониён мегуяд: Мо аз ин бехтар метавонем суруди миллй бисароем! Лутфан аввал бисароед ва нишон бидихед, ки метавонед. Хавои дахон лозим нест!
Ба назари ман, агар фурсат барои тагйири Суруди миллй фаро расида, пас фурсат барои тагйири парчаму нишони миллй хам фаро расида. Фурсат барои тагйири номи Точикистон (ба Хуросон) хам фаро расида. Фурсат барои тагйири режими кунунй хам фаро расида, ки то имруз коре барои пешрафти мардум накардааст! Бояд раиси чумхурии чадид, шахрдори чадид, порлумони чадид... дошта бошем. Албатта, аз тагйири суруд чизе ба даст намеояд, вале...
Дигар ин ки агар мардуми як минтака дар шеър ва адабиёт пешдаст хастанд, ба хотири ин нест, ки онхо ба ин гуна макомхо таъйин шудаанд. Дар шеър ва хунар макомеро намешавад таъйин кард ва ба ин далел, махалгарои хам наметавонад вучуд дошта бошад. Агар вучуд дошта бошад, осебе ба хич кас намерасад, чун суруд пул, мол, дорои нест, ба вижа дар Точикистон! Аммо таъйини макомоти сиёсй бар асли махал, ки масъалаи догтаре дар Точикистон аст, чаро матрах намешавад? Тайи 15 соли ахир садхо мутахассиси хуб рафтанд, чун аз кор дур карда шуданд. Ва хар чупоне чои онхоро гирифт. Ва мо имруз як инжинери дурусту хисобии барк надорем! Чаро ин мавзуъ баррасй намешавад?
Дар нашрияхои Точикистон хатто манипулатсия (дасткорй) хам ба назар мерасад. Масалан, рузноманигор, барои ин ки миёни шуъаро ихтилоф ичод кунад, меравад ва аз Каноъат мепурсад, ки «назари Шумо ба шеъри Гулназар ба унвони Суруди миллй чист?» Ё мегуяд, ки «шеъри Бозор бехтар аст», ки инхо амдан ба ихтилоф тахрик кардани шуъарост! Херо бихохем-нахохем, дуто шоъир мисли дуто меъмор ва дуто журнолист, бо хам ракобати хунарй доранд ва тахрики онхо дар нихоят аз ракобати хунарй ба душманй мебарад.
Хаминро метавон дар мавриди Адолат ва Хуршеди Атовулло хам гуфт. Агар ман биравам ва аз Адолат назар пурсам, ки «рузномаи Хуршед чи тур» ё баръакс, ва онхо ин назархоро бихонанд, ба хусус агар интикодй бошанд, ду руз тул накашида душмани чони хам хоханд шуд. Ва агар ин чурй идома бидихем, ба чони хам хоханд уфтод.
Дунбола дорад
Нависанда:AE
Хеле ачиб!
Чанд точик дар бораи махалгарои дар Точикистон сухбат мекунанд, масъала масъалаи Точикистон аст, ба хич инглис ё русе иртибот надорад, вале инхо хай доранд ба инглисй бахс мекунанд. Хамин худ нишон медихад, ки мо забони хамдигарро дар вокеъ намефахмем!
Дар мавриди махал/минтакагарои дар Точикистон:
1. Ин як падидаи ичтимоъи аст, ки ангезахо ва авомили сиёсй ва иктисодй ва фархангй дорад. Ин вокеъиятест, ки бояд аз рохи илмй ё чомеъашиносй ба он расидагй шавад. Бахсу баррасихои олуда ба эхсосот даркор нест.
2. Махалгарои бояд эътироф шавад ва бояд кушид, ки аз он ба суди миллат истифода шавад. Яъне агар ракобати зишту ахриманона ба ракобати солим табдил шавад, хамаи махаллот дар нихоят суд хоханд бурд.
3. Зимнан, дар канори махалгарои масоили дигаре хам хаст, ки бояд баррасй шаванд! Масалан, мо табакагарои дорем: як силсила эшонхо ва хочахо ва турахо ва сайидхои навпо имруз дар чомеъа хечемуни (гегемония) доранд. Мо имруз як силсила «Хуччоч» дорем, ки хама чо бологузар хастанд, харчанд маълум нест аз чи рохе ба хач рафтаанд, аз рохи Хиндустон ё Туркистон. Гурухи, ба истилох, «равшанфикрон»-и исломй меболанд, ки дар хиндуизм системи кастхо хаст ва ислом дини баробарй ва бародарист. Аммо ин сайидхо ва эшонхо ва хочахо, ки дар Эрон ва Осиёи Миёна хечемунй доранд, магар хамон брахминхои исломй нестанд, ки бедалел мардум дасти онхоро мебусанд? Чаро хич чомеъашиносе инхоро намеомузад? Чаро рузноманигоре инхоро намегуяд? Магар аз хамон огози ислом мардуми гайриараб ба номи «маволй» мавриди табъиз карор нагирифтаанд? Магар аз хамон огоз мардум ба мусалмон, зиммй ва кофар таксим ва табъиз нашудаанд?
4. Аз назари шахсии ман, дар вокеъ, бахсхое, ки дар бораи махалгарои дар нашрияхои Точикистон ахиран матрах мешаванд, хадафашон халли масъала нест! Хадаф аз ин бахсхо дар вокеъ баёни заъфхои нависандагон аст. Рахмониён (ман уро намешиносам) хич пешниходе барои халли мушкили махалгарои накарда ва танхо коре, ки карда, гилаву гилагузорй карда, ки пешохангони адабиёт хамвора аз шимол будаанд ва гуё ин амр бидуни шоистагии ин афрод сурат гирифтааст! Ин гуфтор дар холест, ки хич далеле наёварда, ки хунари, масалан, шоъирии Лоик ё Гулназар ё Бозор Собир ё хар каси дигар дар чи сатх аст. Ба ин далел химояти Адолат аз Рахмониён ба назари ман бемантик аст!
5. Дар мавриди Суруди миллй хам гароишхои махалгароёна вучуд дорад. Бибинед, танхо Суруди миллии мо нест, ки дар шароити бади солхои 1990 офарида шуд! Парчам, герб (орм) ва дигар нишонхои мо, Конуни Асосй ва хатто давлате, ки холо дорем, моли хамон замонаи ноамнй ва бесуботист. Пас чаро бояд танхо Суруди миллй иваз шавад? Чаро бояд дар мавриди дигар чизхо хомуш монд? Оё барои ин нест, ки сарояндаи он аз махалли мо нест? Зеро ман дар хич як аз ин маколот нахондам, ки сабаби бад будани Суруди миллии кунунй чист. Хич касе аз ин чанобон баррасии хунарии тахлили ин шеърро анчом надода ва заъфу кубхи онро нагуфт. Факат хамин ки «Мо ин сурудро дуст намедорем!» Тамом, вассалом! Магар дар дунё чизхое, ки шумо дуст надоред, кам аст? Адолат-бону, масалан, дар дифоъ аз Рахмониён мегуяд: Мо аз ин бехтар метавонем суруди миллй бисароем! Лутфан аввал бисароед ва нишон бидихед, ки метавонед. Хавои дахон лозим нест!
Ба назари ман, агар фурсат барои тагйири Суруди миллй фаро расида, пас фурсат барои тагйири парчаму нишони миллй хам фаро расида. Фурсат барои тагйири номи Точикистон (ба Хуросон) хам фаро расида. Фурсат барои тагйири режими кунунй хам фаро расида, ки то имруз коре барои пешрафти мардум накардааст! Бояд раиси чумхурии чадид, шахрдори чадид, порлумони чадид... дошта бошем. Албатта, аз тагйири суруд чизе ба даст намеояд, вале...
Дигар ин ки агар мардуми як минтака дар шеър ва адабиёт пешдаст хастанд, ба хотири ин нест, ки онхо ба ин гуна макомхо таъйин шудаанд. Дар шеър ва хунар макомеро намешавад таъйин кард ва ба ин далел, махалгарои хам наметавонад вучуд дошта бошад. Агар вучуд дошта бошад, осебе ба хич кас намерасад, чун суруд пул, мол, дорои нест, ба вижа дар Точикистон! Аммо таъйини макомоти сиёсй бар асли махал, ки масъалаи догтаре дар Точикистон аст, чаро матрах намешавад? Тайи 15 соли ахир садхо мутахассиси хуб рафтанд, чун аз кор дур карда шуданд. Ва хар чупоне чои онхоро гирифт. Ва мо имруз як инжинери дурусту хисобии барк надорем! Чаро ин мавзуъ баррасй намешавад?
Дар нашрияхои Точикистон хатто манипулатсия (дасткорй) хам ба назар мерасад. Масалан, рузноманигор, барои ин ки миёни шуъаро ихтилоф ичод кунад, меравад ва аз Каноъат мепурсад, ки «назари Шумо ба шеъри Гулназар ба унвони Суруди миллй чист?» Ё мегуяд, ки «шеъри Бозор бехтар аст», ки инхо амдан ба ихтилоф тахрик кардани шуъарост! Херо бихохем-нахохем, дуто шоъир мисли дуто меъмор ва дуто журнолист, бо хам ракобати хунарй доранд ва тахрики онхо дар нихоят аз ракобати хунарй ба душманй мебарад.
Хаминро метавон дар мавриди Адолат ва Хуршеди Атовулло хам гуфт. Агар ман биравам ва аз Адолат назар пурсам, ки «рузномаи Хуршед чи тур» ё баръакс, ва онхо ин назархоро бихонанд, ба хусус агар интикодй бошанд, ду руз тул накашида душмани чони хам хоханд шуд. Ва агар ин чурй идома бидихем, ба чони хам хоханд уфтод.
Дунбола дорад
This was the BBC!.. For some it's still is.
Still working on my new toys: a marvelous digital video camera and a great software. My next clip is a plunge into my BBC past with my BBC friends:
Wednesday, January 16, 2008
The Loud Little Handful
Last night an incredibly truthful piece written some 100 years ago by a bright American stroke me with its precise compatibility with our contemporary world. Mark Twain (Samuel Langhorne Clemens), a member of the American Anti-Imperialist League, and of course, the great writer of “Adventures of Huckleberry Finn”, depicted how a nation goes to a war, or perhaps, is pushed to a war. He wrote in “The Mysterious Stranger” in 1910:The loud little handful - as usual - will shout for the war
The loud little handful - as usual - will shout for the war. The pulpit will - warily and cautiously - object... at first. The great, big, dull bulk of the nation will rub its sleepy eyes and try to make out why there should be a war, and will say, earnestly and indignantly, "It is unjust and dishonorable, and there is no necessity for it."
Then the handful will shout louder. A few fair men on the other side will argue and reason against the war with speech and pen, and at first will have a hearing and be applauded, but it will not last long; those others will outshout them, and presently the antiwar audiences will thin out and lose popularity.
Before long, you will see this curious thing: the speakers stoned from the platform, and free speech strangled by hordes of furious men who in their secret hearts are still at one with those stoned speakers – as earlier – but do not dare to say so. And now the whole nation – pulpit and all – will take up the war-cry, and shout itself hoarse, and mob any honest man who ventures to open his mouth; and presently such mouths will cease to open.
Next the statesmen will invent cheap lies, putting the blame upon the nation that is attacked, and every man will be glad of those conscience-soothing falsities, and will diligently study them, and refuse to examine any refutations of them; and thus he will by and by convince himself that the war is just, and will thank God for the better sleep he enjoys after this process of grotesque self-deception.
How striking its resemblance is with today’s America!
Tuesday, January 15, 2008
Ashgabat, Tashkent Play Energy Games; Central Asia Shivers
Eurasianet
The leaders of Turkmenistan and Uzbekistan are trying to extract the maximum benefit from their neighbors’ misery. As the people of Central Asia shiver through the harshest winter in generations, Ashgabat and Tashkent are turning the screws, or shutting off the valves altogether, in a bid to obtain a higher price for their natural gas exports.
Temperatures of minus 20 degrees Celsius have prevailed this winter throughout Central Asia. The extreme cold has caught governments unprepared, as officials did not stockpile sufficient energy supplies to provide adequate heating and electricity. This flaw presented an opportunity to the leaders of Turkmenistan and Uzbekistan, two countries who serve as regional suppliers of natural gas. Turkmen leader, Gurbanguly Berdymukhamedov, and his Uzbek counterpart, Islam Karimov, held telephone negotiations on December 18, during which they agreed to coordinate their pricing strategy.
"Having stressed that energy resources were a strategic factor for the stable development of both states, and the increasing well-being of their peoples, the sides confirmed their readiness for close interaction" on pricing and other energy export-related issues, according to an account of the conversation distributed by the Turkmen State News Service. On January 12, Turkmen state television reported that Berdymukhamedov had signed a decree concerning Ashgabat’s participation in a Turkmen-Uzbek inter-governmental commission "for trade, economic, scientific, technological and cultural cooperation."
Within days of the December 18 conversation, Uzbekistan imposed massive increases on Tajikistan and Kyrgyzstan, boosting the gas price from between $100-$115 per thousand cubic meters (tcm) to $145 tcm. As recently as 2006, Kyrgyzstan was paying Tashkent $55/tcm.
[...]
While Uzbekistan’s pricing strategy has generally brought Tashkent the expected benefits, some of Turkmenistan’s efforts to secure additional advantages appear to have backfired. In particular, Ashgabat now finds itself in an awkward position after it tried to force Iran to pay a higher gas price by cutting off supplies. Some areas of northern Iran, along the border with Turkmenistan, have now been without energy imports for over two weeks.
Iranian leaders have flatly refused to bow to Turkmenistan’s pricing demand, and have even gone on the counter-offensive by threatening to abandon future purchases of Turkmen energy. On January 15, state radio broadcast comments by Deputy Iranian Oil Minister Akbar Torkan, who said it was "immoral" for Ashgabat to cut supplies during the depths of winter. Other Iranian leaders have said they will not begin to consider renegotiating the existing supply contract until Turkmenistan resumes exports. According to a report distributed by the Iranian Student News Agency, the country’s oil and foreign ministries are preparing to appeal to an "international tribunal" to seek sanctions against Ashgabat.
Meanwhile, the higher energy prices reaped by Turkmenistan and Uzbekistan have yet to translate into improved living standards in either country. Severe shortages of gas and electricity are also plaguing Turkmenistan and Uzbekistan, as their respective governments have continued to emphasize exports, especially to Russia, over domestic needs. As a result, entire villages, according to some media reports, are being stripped of trees, as residents burn whatever they can get their hands on in order to stay warm.
Read all
The leaders of Turkmenistan and Uzbekistan are trying to extract the maximum benefit from their neighbors’ misery. As the people of Central Asia shiver through the harshest winter in generations, Ashgabat and Tashkent are turning the screws, or shutting off the valves altogether, in a bid to obtain a higher price for their natural gas exports.
Temperatures of minus 20 degrees Celsius have prevailed this winter throughout Central Asia. The extreme cold has caught governments unprepared, as officials did not stockpile sufficient energy supplies to provide adequate heating and electricity. This flaw presented an opportunity to the leaders of Turkmenistan and Uzbekistan, two countries who serve as regional suppliers of natural gas. Turkmen leader, Gurbanguly Berdymukhamedov, and his Uzbek counterpart, Islam Karimov, held telephone negotiations on December 18, during which they agreed to coordinate their pricing strategy.
"Having stressed that energy resources were a strategic factor for the stable development of both states, and the increasing well-being of their peoples, the sides confirmed their readiness for close interaction" on pricing and other energy export-related issues, according to an account of the conversation distributed by the Turkmen State News Service. On January 12, Turkmen state television reported that Berdymukhamedov had signed a decree concerning Ashgabat’s participation in a Turkmen-Uzbek inter-governmental commission "for trade, economic, scientific, technological and cultural cooperation."
Within days of the December 18 conversation, Uzbekistan imposed massive increases on Tajikistan and Kyrgyzstan, boosting the gas price from between $100-$115 per thousand cubic meters (tcm) to $145 tcm. As recently as 2006, Kyrgyzstan was paying Tashkent $55/tcm.
[...]
While Uzbekistan’s pricing strategy has generally brought Tashkent the expected benefits, some of Turkmenistan’s efforts to secure additional advantages appear to have backfired. In particular, Ashgabat now finds itself in an awkward position after it tried to force Iran to pay a higher gas price by cutting off supplies. Some areas of northern Iran, along the border with Turkmenistan, have now been without energy imports for over two weeks.
Iranian leaders have flatly refused to bow to Turkmenistan’s pricing demand, and have even gone on the counter-offensive by threatening to abandon future purchases of Turkmen energy. On January 15, state radio broadcast comments by Deputy Iranian Oil Minister Akbar Torkan, who said it was "immoral" for Ashgabat to cut supplies during the depths of winter. Other Iranian leaders have said they will not begin to consider renegotiating the existing supply contract until Turkmenistan resumes exports. According to a report distributed by the Iranian Student News Agency, the country’s oil and foreign ministries are preparing to appeal to an "international tribunal" to seek sanctions against Ashgabat.
Meanwhile, the higher energy prices reaped by Turkmenistan and Uzbekistan have yet to translate into improved living standards in either country. Severe shortages of gas and electricity are also plaguing Turkmenistan and Uzbekistan, as their respective governments have continued to emphasize exports, especially to Russia, over domestic needs. As a result, entire villages, according to some media reports, are being stripped of trees, as residents burn whatever they can get their hands on in order to stay warm.
Read all
Saturday, January 12, 2008
Sushi with Sholeh
I had seen those spinning bars with colorful plates on them so many times before, but never dared to go near them. It took Sholeh to come over from Amsterdam and drag me there: to a Sushi bar, a brand new one in Holborn. That was fun and an amazing ricy craby salmony adventure I wouldn't mind to repeat. Danke Shoen Sholeh! ("schoen" has been misspelt in order to draw a parallel between Sholeh & Shoen:)).
Wednesday, January 09, 2008
"Intelligentsia" Accelerates National Meltdown (Cyrillic Persian)
Чи гуна рез мешавем
Андешаҳо дар ҳошияи баҳсҳои ахир дар матбуъоти Тоҷикистон, ки таъаффуни маҳалгароӣ медиҳад
Садои хастаи устод Бозор пои телефун баёнгари беҳавсалагиаш ба шунидани ҳарзапароканиҳои ҷорӣ дар матбуъоти Тоҷикистон буд: “Лутфан ин ҳарфҳоро ба ман нагӯ. Мо ки равшанфикре надорем, то аз ӯ гилоя кунем.”
Мавзӯъи суҳбати ду тоҷики ғариб – яке дар Омрикову дигарӣ дар Урупо – мабҳаси беҳудаи ҷорӣ дар расонаҳои Тоҷикистон буд, ки ба шиддат бӯи тунди маҳалгароӣ медиҳад. Ҳар ду тарафи баҳси расонаӣ пок аз ёд бурдаанд, ки муштаракоте доранд ва, масалан, аз оҳоди як миллати воҳиданд, ки доманаи ҳузури он аз марзҳои маҳдуду муҳаҷҷари Тоҷикистон ҳазорон фарсанг фаротар аст.
Маҳалгароӣ ба ҳитаи муназзаҳи адабиёт ҳам кашонда шуда ва тифлакони сарзамини мо суҳбат аз тақсими тоҷикҳо ба “шаҳришуъур”-у “саҳроишуъур” мекунанд, дар ҳоле ки бар сари ҳамин баҳсҳои абас Тоҷикистонро дигар на шаҳре дурусту ҳисобӣ мондаву на саҳрое паҳновар. Ҳар чи ҳаст, санг асту куҳ асту мобақӣ дараҳое миёни куҳсор, ки ба ночор шаҳрашон номидаем.
Ҳамин парокандагӣ, ки назирашро дар баҳси “шоъирони миллӣ ва маҳаллӣ” мебинем, боъис шудааст, ки пойтахтҳои торихӣ аз даст биравад, ҳамқавмони мо бо номҳои “эронӣ” ва “афғон” барои мо хориҷӣ шаванд, ҳатто Нодирпурро вижаи Теҳрону Ахавони Солисро мухтасси Хуросон бидонем (ки агар арвоҳи онҳо аз ин сухани мо хабар ёбанд, бадбахттар хоҳем шуд) ва ҳамқавмони он бари куҳамонро, ки дар оташи ҷанги дохилӣ насӯзондем, ба коми оташи шайёдонаи Шуғод дар расонаҳо бикашем.
Натиҷае, ки дар талабаш ҳастед, чист? Такя бар эрикаи қудрат? Ва агар сари қудрат омадед, бар кӣ ҳукумат хоҳед кард? Ба ин тартибе, ки ҷилав меравед, гумон аст, ки фардо хоке бештар аз рустои худатон фармонпазиратон бимонад.
Устод Бозор бо хандае талх аз ман хост, ки суҳбат аз маҳал наёрам, чун ба қавли ӯ, “ин гапҳо сазовори ман нест.” Ва дар воқеъ, афроде, ки бузургонро маҳсур ба чордевории як русто ё як маҳал дидаанд, пеш аз ҳама худи он азизонро хор кардаанд. Чун фард ҳар чи бештар ба арш суъуд мекунад, ҷаҳонро комилтар мебинад ва ҷаҳониёнро ҳамтои ҳам. Намунаи боризи он абёти Мавлавист, ки шоъирест на маҳалливу на миллӣ, балки ҷаҳонӣ ва улгуи нумувви ҳуввияти башарӣ:
Чи тадбир, эй мусалмонон, ки ман худро намедонам,
На тарсо, на яҳудиам, на габру на мусалмонам.
На шарқиам, на ғарбиам, на илвиам, на суфлоам,
На з-аркони табиъиам, на аз афлоки гардонам.
На аз Ҳиндам, на аз Чинам, на аз Булғору Сағсинам,
На аз мулки Ироқайнам, на аз хоки Хуросонам.
Шуданӣ нест, ки якояки мо ба ин дарки ҷаҳониву кайҳонӣ бирасем, вале нокомии мо дар дарки ҳуввияти миллӣ саранҷом кореро ба дасти так-таки мо хоҳад дод, ки то абадулобод аз пасаш бар нахоҳем омад ва хокистари мо ҳамон беҳ, ки зери пои наводагонамон лагадмол шавад.
Чун бад-ин минвол мо ба ояндагони худ чи чизе мехоҳем ба ирс бигзорем? Фазлфурӯшиҳои пуч дар бораи бартарии ин қишлоқ аз он қишлоқ? Достонҳои панҷҳазорсола дар бораи шукӯҳи қавми ориёии мо, ки ҳоло аз гумномтарин ақвоми башарист? Пирӯзии фалонӣ ва шикасти беҳмонӣ дар баҳси бесарусомоне дар бораи Суруди Миллӣ? Суҳбат аз миллатест, ки бахши азими он ҳанӯз дар зиллати беҳуввиятӣ гирифтор монда ва намедонад модари ӯ кӣ буда ва бар сараш чиҳо оварданду оварда. Афроде, ки дар баёни фикру эҳсос ба забони модарии худ ба минг-минг меуфтанду оҷиз мемонанд. Афроде, ки ҳанӯз намедонанд аз бозмондагони эрониёни нажодаанду номи забонашон порсист ва хатти ҳазорсолаашонро ҳанӯз бар маснади пешинаш нанишондаанд. Афроде, ки аз гардунаи замон ҳар рӯз ба андозаи як сол вопас мемонанд... Ман ҳам дар ин миён ҳастам ва аз ин меросе, ки қарор аст барои ояндагон бигзорем, шарманда.
Гузаштаро раҳо кун ва ба имрӯз биандеш. Ифтихороти пешин моли пешиниён аст. Муҳим он аст, ки имрӯз чи фикри бикре, чи сухани тозае мехоҳем дар миён оварем, ки созанда бошад ва барои худи мо ифтихор офаринад, то дигар “гирди номи падар” нагардем ва бо ибрози шаҳомат “падари хеш” бошем.
Достони Суруди Миллӣ бо навоҳои хоркунандаву озорандаи маҳаллӣ моҳҳост, ки нақли маҳофил аст, гӯӣ бо иваз кардан ё накардани матну оҳанги он мо ба кайҳон фазонаварде хоҳем фиристод ё Омрикое дигарро кашф хоҳем кард.
Шеъри форсии тоҷикӣ ба далели султаи забону хатти русӣ аз ҳамтоёни бурунмарзии худ фарсангҳо вопас мондааст ва дар ин шакке нест, ки Суруди Миллии мо, замоне ки мо ба дарки беҳтаре аз шеъру суруд бирасем, иваз хоҳад шуд. Марҳилаи таъвизи суруди миллӣ дар миёни мардумони мутамаддин ба дур аз таъассуботи ҷавомеъи ибтидоӣ ва танишҳои маҳалгароёна, танҳо бар мабнои арзиши адабии он сурат мегирад ва мо ҳанӯз ба он марҳила нарасидаем. Кӯчактарин баҳси ба зоҳир адабӣ ва миллӣ дар маҳофили мо дар торҳои заҳрогини маҳалгароӣ мепечад ва тикка-тикка мешаваду аз ҳам мепошад. Пас беҳтар аст нахуст солори забону миллати худ бошем ва талош кунем ба қазоё аз равзанаи кулбаи рустоии худ нигоҳ накунем.
Пурсишҳои хабарнигорони мо ҳанӯз дар ҳамон ҳад боқӣ мондааст: “Шумо оё фикр намекунед барои ворисони Борбаду Накисову Рӯдакӣ истифода аз мусиқии як оҳангсози яҳудӣ дар Суруди Миллӣ бояд нанговар бошад?” Дар ҳоле ки дар Урупову Омрико шояд ҳатто як тан аз афроди одӣ аз пешинаи маҳалливу қавмии оҳангсози суруди миллишон огоҳ нест. На ба далели ин ки фарди бесаводест, балки ба хотири беҳудагии ин иттилоъоти зоид, ба хотири ин ки мағзаш андармони гирд овардани иттилоъоти судовару бадардбихур аст, то барои фардоиён меросе беҳтар аз мероси гузаштагон ба ҷо бигзорад. Ва агар бидонад, ки оҳангсози Суруди Миллии кишвараш як яҳудитаборе будааст, ки худашу аҷдодаш зодаи он сарзаминанд, ба бузургии миллати худаш бештар аз пеш хоҳад болид. Чун мояи ифтихор аст, ки намояндаи як қавми ғайрибумӣ ба сарзамини ӯ ин ҳама арҷ дошта бошад. Афзун бар он, суҳбатҳои расонаии Тоҷикистон дар бораи намояндаи қавмест, ки барои Тоҷикистони мо ва худашон осори гаронбаҳои ҳунарӣ офаридаанд ва ришта-филмҳои Шоҳнома бар тораки он чун ситора медурахшад.
Пас кори онҳо созанда буд. Онҳо аз худ мурдарег (мерос)-и пурарзише ба ёдгор гузоштанд. Акнун навбати мост, ки ба фикри сохтану созандагӣ бошем, то тӯшаи роҳи ояндагонро таъмин кунем. Аммо натиҷаи ин баҳсҳои муттакӣ ба маҳал чизе ҷуз сӯхтану сӯзандагӣ нест.
Ақвоми дигар бо худӣ кардани бегонаҳо бузург мешаванд, дар ҳоле ки мо тарҷеҳ медиҳем бо бегона кардани худиҳо рез шавем. Узбакҳо бо узбак хондани тоҷикҳо азим шуданд, аммо мо бо узбаку яҳудӣ хондани тоҷикҳо рез шудем.
Магар метавон поратар аз ин ҳам буд? Дигар мехоҳем туъмаи чи касе бишавем? Ҳофизаи торихии мо бояд дарозтар аз инҳо бошад ва ҳаргиз ёдамон наравад, ки чи гуна дар миёни кӯҳистон гирамон андохтанду даври хокамон хат кашиданду номашро “Тоҷикистон” ниҳоданд. Пас беҳтар аст ба фикри беҳбуди ҳамин насиби андакамон бошему ҳамдигарро азиз бидорем ва дар паҳнои порсигӯи ҷаҳон кӯчактарин маҳалли худамонро Тоҷикистон бидонем.
*Ин навишта барои интишор ба хафтаномаи "Миллат", чопи Душанбе, фиристода шудааст.
Агар бархе аз хуруфро намебинед, кулли матнро руи барномаи Microsoft Word пиёда кунед, ки маъмулан чавоб медихад.
Андешаҳо дар ҳошияи баҳсҳои ахир дар матбуъоти Тоҷикистон, ки таъаффуни маҳалгароӣ медиҳад
Садои хастаи устод Бозор пои телефун баёнгари беҳавсалагиаш ба шунидани ҳарзапароканиҳои ҷорӣ дар матбуъоти Тоҷикистон буд: “Лутфан ин ҳарфҳоро ба ман нагӯ. Мо ки равшанфикре надорем, то аз ӯ гилоя кунем.”
Мавзӯъи суҳбати ду тоҷики ғариб – яке дар Омрикову дигарӣ дар Урупо – мабҳаси беҳудаи ҷорӣ дар расонаҳои Тоҷикистон буд, ки ба шиддат бӯи тунди маҳалгароӣ медиҳад. Ҳар ду тарафи баҳси расонаӣ пок аз ёд бурдаанд, ки муштаракоте доранд ва, масалан, аз оҳоди як миллати воҳиданд, ки доманаи ҳузури он аз марзҳои маҳдуду муҳаҷҷари Тоҷикистон ҳазорон фарсанг фаротар аст.
Маҳалгароӣ ба ҳитаи муназзаҳи адабиёт ҳам кашонда шуда ва тифлакони сарзамини мо суҳбат аз тақсими тоҷикҳо ба “шаҳришуъур”-у “саҳроишуъур” мекунанд, дар ҳоле ки бар сари ҳамин баҳсҳои абас Тоҷикистонро дигар на шаҳре дурусту ҳисобӣ мондаву на саҳрое паҳновар. Ҳар чи ҳаст, санг асту куҳ асту мобақӣ дараҳое миёни куҳсор, ки ба ночор шаҳрашон номидаем.
Ҳамин парокандагӣ, ки назирашро дар баҳси “шоъирони миллӣ ва маҳаллӣ” мебинем, боъис шудааст, ки пойтахтҳои торихӣ аз даст биравад, ҳамқавмони мо бо номҳои “эронӣ” ва “афғон” барои мо хориҷӣ шаванд, ҳатто Нодирпурро вижаи Теҳрону Ахавони Солисро мухтасси Хуросон бидонем (ки агар арвоҳи онҳо аз ин сухани мо хабар ёбанд, бадбахттар хоҳем шуд) ва ҳамқавмони он бари куҳамонро, ки дар оташи ҷанги дохилӣ насӯзондем, ба коми оташи шайёдонаи Шуғод дар расонаҳо бикашем.
Натиҷае, ки дар талабаш ҳастед, чист? Такя бар эрикаи қудрат? Ва агар сари қудрат омадед, бар кӣ ҳукумат хоҳед кард? Ба ин тартибе, ки ҷилав меравед, гумон аст, ки фардо хоке бештар аз рустои худатон фармонпазиратон бимонад.
Устод Бозор бо хандае талх аз ман хост, ки суҳбат аз маҳал наёрам, чун ба қавли ӯ, “ин гапҳо сазовори ман нест.” Ва дар воқеъ, афроде, ки бузургонро маҳсур ба чордевории як русто ё як маҳал дидаанд, пеш аз ҳама худи он азизонро хор кардаанд. Чун фард ҳар чи бештар ба арш суъуд мекунад, ҷаҳонро комилтар мебинад ва ҷаҳониёнро ҳамтои ҳам. Намунаи боризи он абёти Мавлавист, ки шоъирест на маҳалливу на миллӣ, балки ҷаҳонӣ ва улгуи нумувви ҳуввияти башарӣ:
Чи тадбир, эй мусалмонон, ки ман худро намедонам,
На тарсо, на яҳудиам, на габру на мусалмонам.
На шарқиам, на ғарбиам, на илвиам, на суфлоам,
На з-аркони табиъиам, на аз афлоки гардонам.
На аз Ҳиндам, на аз Чинам, на аз Булғору Сағсинам,
На аз мулки Ироқайнам, на аз хоки Хуросонам.
Шуданӣ нест, ки якояки мо ба ин дарки ҷаҳониву кайҳонӣ бирасем, вале нокомии мо дар дарки ҳуввияти миллӣ саранҷом кореро ба дасти так-таки мо хоҳад дод, ки то абадулобод аз пасаш бар нахоҳем омад ва хокистари мо ҳамон беҳ, ки зери пои наводагонамон лагадмол шавад.
Чун бад-ин минвол мо ба ояндагони худ чи чизе мехоҳем ба ирс бигзорем? Фазлфурӯшиҳои пуч дар бораи бартарии ин қишлоқ аз он қишлоқ? Достонҳои панҷҳазорсола дар бораи шукӯҳи қавми ориёии мо, ки ҳоло аз гумномтарин ақвоми башарист? Пирӯзии фалонӣ ва шикасти беҳмонӣ дар баҳси бесарусомоне дар бораи Суруди Миллӣ? Суҳбат аз миллатест, ки бахши азими он ҳанӯз дар зиллати беҳуввиятӣ гирифтор монда ва намедонад модари ӯ кӣ буда ва бар сараш чиҳо оварданду оварда. Афроде, ки дар баёни фикру эҳсос ба забони модарии худ ба минг-минг меуфтанду оҷиз мемонанд. Афроде, ки ҳанӯз намедонанд аз бозмондагони эрониёни нажодаанду номи забонашон порсист ва хатти ҳазорсолаашонро ҳанӯз бар маснади пешинаш нанишондаанд. Афроде, ки аз гардунаи замон ҳар рӯз ба андозаи як сол вопас мемонанд... Ман ҳам дар ин миён ҳастам ва аз ин меросе, ки қарор аст барои ояндагон бигзорем, шарманда.
Гузаштаро раҳо кун ва ба имрӯз биандеш. Ифтихороти пешин моли пешиниён аст. Муҳим он аст, ки имрӯз чи фикри бикре, чи сухани тозае мехоҳем дар миён оварем, ки созанда бошад ва барои худи мо ифтихор офаринад, то дигар “гирди номи падар” нагардем ва бо ибрози шаҳомат “падари хеш” бошем.
Достони Суруди Миллӣ бо навоҳои хоркунандаву озорандаи маҳаллӣ моҳҳост, ки нақли маҳофил аст, гӯӣ бо иваз кардан ё накардани матну оҳанги он мо ба кайҳон фазонаварде хоҳем фиристод ё Омрикое дигарро кашф хоҳем кард.
Шеъри форсии тоҷикӣ ба далели султаи забону хатти русӣ аз ҳамтоёни бурунмарзии худ фарсангҳо вопас мондааст ва дар ин шакке нест, ки Суруди Миллии мо, замоне ки мо ба дарки беҳтаре аз шеъру суруд бирасем, иваз хоҳад шуд. Марҳилаи таъвизи суруди миллӣ дар миёни мардумони мутамаддин ба дур аз таъассуботи ҷавомеъи ибтидоӣ ва танишҳои маҳалгароёна, танҳо бар мабнои арзиши адабии он сурат мегирад ва мо ҳанӯз ба он марҳила нарасидаем. Кӯчактарин баҳси ба зоҳир адабӣ ва миллӣ дар маҳофили мо дар торҳои заҳрогини маҳалгароӣ мепечад ва тикка-тикка мешаваду аз ҳам мепошад. Пас беҳтар аст нахуст солори забону миллати худ бошем ва талош кунем ба қазоё аз равзанаи кулбаи рустоии худ нигоҳ накунем.
Пурсишҳои хабарнигорони мо ҳанӯз дар ҳамон ҳад боқӣ мондааст: “Шумо оё фикр намекунед барои ворисони Борбаду Накисову Рӯдакӣ истифода аз мусиқии як оҳангсози яҳудӣ дар Суруди Миллӣ бояд нанговар бошад?” Дар ҳоле ки дар Урупову Омрико шояд ҳатто як тан аз афроди одӣ аз пешинаи маҳалливу қавмии оҳангсози суруди миллишон огоҳ нест. На ба далели ин ки фарди бесаводест, балки ба хотири беҳудагии ин иттилоъоти зоид, ба хотири ин ки мағзаш андармони гирд овардани иттилоъоти судовару бадардбихур аст, то барои фардоиён меросе беҳтар аз мероси гузаштагон ба ҷо бигзорад. Ва агар бидонад, ки оҳангсози Суруди Миллии кишвараш як яҳудитаборе будааст, ки худашу аҷдодаш зодаи он сарзаминанд, ба бузургии миллати худаш бештар аз пеш хоҳад болид. Чун мояи ифтихор аст, ки намояндаи як қавми ғайрибумӣ ба сарзамини ӯ ин ҳама арҷ дошта бошад. Афзун бар он, суҳбатҳои расонаии Тоҷикистон дар бораи намояндаи қавмест, ки барои Тоҷикистони мо ва худашон осори гаронбаҳои ҳунарӣ офаридаанд ва ришта-филмҳои Шоҳнома бар тораки он чун ситора медурахшад.
Пас кори онҳо созанда буд. Онҳо аз худ мурдарег (мерос)-и пурарзише ба ёдгор гузоштанд. Акнун навбати мост, ки ба фикри сохтану созандагӣ бошем, то тӯшаи роҳи ояндагонро таъмин кунем. Аммо натиҷаи ин баҳсҳои муттакӣ ба маҳал чизе ҷуз сӯхтану сӯзандагӣ нест.
Ақвоми дигар бо худӣ кардани бегонаҳо бузург мешаванд, дар ҳоле ки мо тарҷеҳ медиҳем бо бегона кардани худиҳо рез шавем. Узбакҳо бо узбак хондани тоҷикҳо азим шуданд, аммо мо бо узбаку яҳудӣ хондани тоҷикҳо рез шудем.
Магар метавон поратар аз ин ҳам буд? Дигар мехоҳем туъмаи чи касе бишавем? Ҳофизаи торихии мо бояд дарозтар аз инҳо бошад ва ҳаргиз ёдамон наравад, ки чи гуна дар миёни кӯҳистон гирамон андохтанду даври хокамон хат кашиданду номашро “Тоҷикистон” ниҳоданд. Пас беҳтар аст ба фикри беҳбуди ҳамин насиби андакамон бошему ҳамдигарро азиз бидорем ва дар паҳнои порсигӯи ҷаҳон кӯчактарин маҳалли худамонро Тоҷикистон бидонем.
*Ин навишта барои интишор ба хафтаномаи "Миллат", чопи Душанбе, фиристода шудааст.
Агар бархе аз хуруфро намебинед, кулли матнро руи барномаи Microsoft Word пиёда кунед, ки маъмулан чавоб медихад.
Sunday, January 06, 2008
Around Ilford
Ilford - the land of diversity in London, the place I'm really fond of these days. And that's my latest clip:
Saturday, January 05, 2008
Sunday, December 30, 2007
Bilawal Bhutto-Zardari, Four Years Ago
Bilawal has been elected as the new PPP leader with his father as a co-chairman. Asif Ali Zardari, Benazir Bhutto's husband, says, BB wanted him to lead the party.
In his first press appearance Bilawal, 19, said: "As my mother said, democracy is the best revenge". However, democracy could have been observed better by choosing a more capable leader democratically, rather than following the family lineage of Bhuttos.
Another sad fact: Bilawal did not utter a word in Urdu. His father insisted to answer all questions on his behalf. Perhaps the newly-crowned leader will have to go through tough express Urdu language courses, while carrying on his education at Oxford.
The following report was published in 2004, when Bilawal was just 16:
Family victim of delayed justice, says Bilawal
By Shamim-ur-Rahman
KARACHI, Aug 26: Bilawal, the elder son of Benazir Bhutto and Asif Ali Zardari, says that he and the family have been hounded by "cooked up cases" and believes that most of Pakistan's problems can be solved if there is justice and democracy in the country.
Bilawal, who will be 16 next month, was talking to this reporter at his seaside residence after visiting his father in detention at the nearby Ziauddin Hospital. Sitting besides a painting of his grandfather and mother, Bilawal, who is doing his "O" levels in Dubai and is a black belt in Taekwondo, was bitter about his father's imprisonment.
"About the justice system, I don't know how well it is working over here, but my father has been in prison for eight years and has not been charged with anything, nor has anything been proved.
He is the only politician in Pakistan who has been kept behind bars for eight years. It is not only a crime against him, it is a crime against me and my family, who have been robbed of our father's company and guidance when we needed him.
"I meet him everyday in the hospital. We talk about school and life and things we missed out when I was a child. I just recently came to see my father after a four-year gap. What can we do in the circumstances? But I must tell you, my father is a strong-nerved person," said Bilawal.
"I have gone through lots of things and he wasn't there. At the time when we needed him he was taken away. We were denied of normal life," said the elder child of Benazir and Asif.
When asked whether he would like his father to be free through a deal with the government or would you like him to be exonerated by the courts, Bilawal's response was: " He should come out with honour. If there is a deal going on, then why a deal after all the fake cases?"
When asked if he had immediate plans to take a plunge into politics, following in his parents' footsteps, Bilawal sounded skeptical as he said: "We will see, I don't know. I would like to help the people of Pakistan, so i will decide when I finish my studies."
When probed as to what the young man understood by serving the people, his reply was: "I can either enter politics, or I can enter another career that would benefit the people."
"I think there wouldn't be such a problem if a dictator doesn't come and take over after every couple of years. That contributes to backwardness and poverty. Democracy is the only way out. The founder of Pakistan believed in democracy. He did not believe in dictatorship, and Pakistan was not founded for that. So there shouldn't be a dictator," he said.
Asked if there was any change in Ms Benazir Bhutto's behaviour since her exile and how she took care of the family despite other commitments, Bilawal said: "She tries to find time for us whenever she can. I think she is doing a good job as a mother, even though being very busy."
Asked if he and his sisters discussed problems, Asif Ali Zardari's son said: "My middle sister doesn't talk about it a lot but my younger sister asks me and I tell her that we have to be strong and one day he (Asif) will be free and will be with us."
When asked what he had been told about the legacy of Zulfikar Ali Bhutto, Bilawal said: "We have been told everything about him. My impression is that he was a very courageous man and I consider myself very lucky because I have three powerful role models that will obviously influence my career choices when I am older."
Bilawal, who likes target shooting, swimming, horse riding and squash, regrets that he could not play cricket because of the circumstances in which his family has been put.
In his first press appearance Bilawal, 19, said: "As my mother said, democracy is the best revenge". However, democracy could have been observed better by choosing a more capable leader democratically, rather than following the family lineage of Bhuttos.
Another sad fact: Bilawal did not utter a word in Urdu. His father insisted to answer all questions on his behalf. Perhaps the newly-crowned leader will have to go through tough express Urdu language courses, while carrying on his education at Oxford.
The following report was published in 2004, when Bilawal was just 16:
Family victim of delayed justice, says Bilawal
By Shamim-ur-Rahman
KARACHI, Aug 26: Bilawal, the elder son of Benazir Bhutto and Asif Ali Zardari, says that he and the family have been hounded by "cooked up cases" and believes that most of Pakistan's problems can be solved if there is justice and democracy in the country.
Bilawal, who will be 16 next month, was talking to this reporter at his seaside residence after visiting his father in detention at the nearby Ziauddin Hospital. Sitting besides a painting of his grandfather and mother, Bilawal, who is doing his "O" levels in Dubai and is a black belt in Taekwondo, was bitter about his father's imprisonment.
"About the justice system, I don't know how well it is working over here, but my father has been in prison for eight years and has not been charged with anything, nor has anything been proved.
He is the only politician in Pakistan who has been kept behind bars for eight years. It is not only a crime against him, it is a crime against me and my family, who have been robbed of our father's company and guidance when we needed him.
"I meet him everyday in the hospital. We talk about school and life and things we missed out when I was a child. I just recently came to see my father after a four-year gap. What can we do in the circumstances? But I must tell you, my father is a strong-nerved person," said Bilawal.
"I have gone through lots of things and he wasn't there. At the time when we needed him he was taken away. We were denied of normal life," said the elder child of Benazir and Asif.
When asked whether he would like his father to be free through a deal with the government or would you like him to be exonerated by the courts, Bilawal's response was: " He should come out with honour. If there is a deal going on, then why a deal after all the fake cases?"
When asked if he had immediate plans to take a plunge into politics, following in his parents' footsteps, Bilawal sounded skeptical as he said: "We will see, I don't know. I would like to help the people of Pakistan, so i will decide when I finish my studies."
When probed as to what the young man understood by serving the people, his reply was: "I can either enter politics, or I can enter another career that would benefit the people."
"I think there wouldn't be such a problem if a dictator doesn't come and take over after every couple of years. That contributes to backwardness and poverty. Democracy is the only way out. The founder of Pakistan believed in democracy. He did not believe in dictatorship, and Pakistan was not founded for that. So there shouldn't be a dictator," he said.
Asked if there was any change in Ms Benazir Bhutto's behaviour since her exile and how she took care of the family despite other commitments, Bilawal said: "She tries to find time for us whenever she can. I think she is doing a good job as a mother, even though being very busy."
Asked if he and his sisters discussed problems, Asif Ali Zardari's son said: "My middle sister doesn't talk about it a lot but my younger sister asks me and I tell her that we have to be strong and one day he (Asif) will be free and will be with us."
When asked what he had been told about the legacy of Zulfikar Ali Bhutto, Bilawal said: "We have been told everything about him. My impression is that he was a very courageous man and I consider myself very lucky because I have three powerful role models that will obviously influence my career choices when I am older."
Bilawal, who likes target shooting, swimming, horse riding and squash, regrets that he could not play cricket because of the circumstances in which his family has been put.
Feel Your Pain
People are afraid of themselves, of their own reality; their feelings most of all. People talk about how great love is, but that's bullshit. Love hurts. Feelings are disturbing. People are taught that pain is evil and dangerous. How can they deal with love if they're afraid to feel? Pain is meant to wake us up. People try to hide their pain. But they're wrong. Pain is something to carry, like a radio. You feel your strength in the experience of pain. It's all in how you carry it. That's what matters. Pain is a feeling. Your feelings are a part of you. Your own reality. If you feel ashamed of them, and hide them, you're letting society destroy your reality. You should stand up for your right to feel your pain.
Jim Morrison
Jim Morrison
Monday, December 24, 2007
How Independent Is the BBC?
آيا بی بی سی بیطرف است؟
Listen
هفتاد و پنج سال پیش دولت بریتانیا بخش جهانی بنگاه سخنپراکنی این کشور را با نام بیبیسی پایه ریزی کرد که هم اکنون با 33 بخش زبانی و 250 خبرنگار در نقاط مختلف جهان فعالیت میکند. برای مرور کارنامه بخش جهانی بیبیسی، با شهریار رادپور از پرسابقهترین کارمندان بخش فارسی بیبیسی در لندن و عمدهترین مجری برنامههای فارسی که سرآغاز برنامههای آن با صدای اوست، گفتگویی انجام دادم.
گفته میشود که بخش جهانی بیبیسی بیش از 150 میلیون شنونده دارد و ماهانه بیش از 75 میلیون بار به تارنمای آن مراجعه میشود.
از آقای رادپور پرسیدم که بیبیسی چگونه موفق شده که به این ارتفاع برسد.
بخش عمدهی آن در حقیقت نام و شهرت بیبیسی است برای اینکه همه ما می دانیم با وجود گسترش بیسابقه اینترنت در دنیا و بصورت یک رسانه کاملا مستقل و معتبر درآمده و اینکه این تعداد افراد بر اساس آمار به سایتهای بیبیسی مراجعه میکنند، طبعا مقدار زیادی از آن نام و شهرت سابقش از رادیو و تلویزیون و بخشی هم بر اثر مطالعه و خواندن مطالبش و اینکه مردم آن را یک منبع معتبر و قابل اطمینانی شناختند که به آن مراجعه می کنند.
این نام وشهرت بیبیسی چگونه حاصل شده است؟ خیلی از افرادی که در گذشته با بیبیسی سر و کار داشتند، میگویند که این رسانه مکتب راستین ژورنالیسم است. چه اصول روزنامهنگاری باعث شده که این گونه ارزیابی صورت بگیرد؟
دلیل اصلی آن این است که در سال 1945 که جنگ دوم پایان یافت، سرویس جهانی بیبیسی که تا آن زمان یک دستگاه تبلیغاتی جنگ در دست دولت بود، تشکیلاتش منحل شد. وزارت تبلیغات جنگ هم منحل شد و تصمیم گرفته شد که اگر سرویس جهانی قرار است ادامه پیدا کند، باید برای آن منشوری نوشت و این منشور نوین سرویس جهانی است که ضامن و نگهدار این بیطرفی است. البته، این دلیل نمیشود که در طی سالهای بعد از جنگ، سرویس جهانی بیبیسی دچار لغزش و یا کوتاهی نشده باشد. نمونههای انقلاب ایران و دکتر مصدق را داریم و نمونه جمالعبدالناصر و مصر را داریم، ولی روی همرفته باید گفت که کارنامه بعد از سال 1945 تا به امروز، کارنامه یک دستگاه مستقل بوده و اعتبارش هم مرهون همان است.
اتفاقا در مورد این اشارهای که کردید، می خواستم کمی مفصلتر صحبت کنید. روز 29 دسامبر امسال، بخش فارسی بیبیسی هم 67 ساله میشود، یعنی تفاوت سنی اش از بخش جهانی چندان زیاد نیست و همانطور که اشاره کردید، این روزها صحبتهایی میشود راجع به اینکه در دهه 1330، بخش جهانی مستقیما از وزارت خارجه بریتانیا دستورهایی را دریافت میکرده و مثلا در مورد چگونگی ترسیم چهره محمد مصدق، نخست وزیر وقت، به مشورتهای مقامات بریتانیایی تن میداده و همان مطالب را به فارسی ترجمه و پخش می کرده است. بعضی ها هم معتقدند در دوره انقلاب اسلامی، بخش فارسی بیبیسی نقش کلیدی داشته و به زعم آنها، اگر بیبیسی نبود، انقلاب به آن شکلی که صورت گرفت، اتفاق افتاد. اکنون اوضاع در بیبیسی چگونه است؟
من پاسخ به سوال شما را که چند جنبه داشت، از نقطه پایانی (انقلاب ایران) شروع می کنم. ببینید در اینکه خیلیها چه قبل و چه بعد از انقلاب، شکایات و انتقاداتی مطرح کردند، به خاطر اینکه لحن و محتوا بیطرفانه نبوده، تا آنجا که من به یاد دارم، دو بار، یک بار داخلی و یک بار مستقل . خارج از تشکیلات بیبیسی ، مطالب و نوارها شنیده و بررسی شد و رای بر این بود که با وجود تمام مشکلات، بیطرفی بیبیسی در آنجا حفظ شد، ولی اگر به عقبتر برگردیم، شما به مصدق اشاره کردید. در آن زمان و بعد از آن همه پذیرفتند که لغزشی بوده و تصور من این است که بعد از ماجرای بحران سوئز بریتانیا و بیبیسی از این موضوع درسی گرفتند که به این منجر شد که تا حد امکان، البته نمی شود گفت هیچکس؛ لغزشی از کسی سر نزند. در حد امکان سیستمی به وجود آمد که مطمئن شوند هیچ نوع جانبداری از هیچ جهتی نباید باشد و سیستمی که نظارت دارد و سردبیران برنامهها در این مدتی که من به یاد دارم که انقلابی را هم شامل میشود، ما شاهد لغزشی که قابل ایراد گرفتن باشد یا اینکه بگویند تعمدی بوده، نبوده است، ولی این دلیل نمیشود که بگویم دراین سالها کوتاهی و لغزشی نبوده است.
آیا می توان بیبیسی را امروز یک رسانه مستقل قلمداد کرد یا شما که خودتان در زمره پر سابقهترین کارکنان بخش فارسی بیبیسی هستید، آیا میتوانید بگوید که در مقايسه با دوره گذشته بیبیسی مستقل است یا هنوز مواردی هست که مقامات دخالت کنند یا دستوری دریافت شود و بیبیسی مجبور به اجرای دستورها باشد.
نه. من معتقدم که سیستم فعلی، یعنی سیستمی که 30-20 سال است جاری است، کاملا در حدی که می شود گفت قابل اطمینان است. من یک نمونه از جنگ فاکلند میآورم. سال 1982 دولت خانم تاچر، یکی از انتقادات و ایرادات تندش از بیبیسی بود. هم بیبیسی داخلی و هم بینالمللی یا سرویس جهانی که چرا کاملا بیطرفانه بین ارتش بریتانیا و ارتش آرژانتین صحبت می کند و مدیران بیبیسی ایستادند که منشور ما بیطرفی ما را تایدد می کند و از آن نگهداری می کند و نهایتا دولت خانم تاچر بود که مجبور شد بپذیرد که بیبیسی غیر قابل نفوذ است و این نمونه بسیار خوبی برای ماست. اینکه استقلال اول بیبیسی حفظ شود.
شما در مقالهتان که به مناسبت 75 سالگی بخش جهانی بیبیسی در تارنمای فارسی بیبیسی منتشر کردید، اشارهای دارید به این که فعالیتهای رادیویی محدودتر شده و بیبیسی بیشتر به اینترنت و تلويزیون رو آورده است. آیا این به معنای کمرنگتر شدن رادیو خواهد بود؟
امیدوارم نباشد. هنوز طرح و برنامه دقیق و مشترکی اعلام نشده و هیچ بعید نیست که اگر بودجه کل برنامههای فارسی اضافه نشود، از بودجه موجود باید به هدفهای بیشتری رسید. اما اهمیت رادیوی بینالمللی سر جای خودش هست. حالا اینکه ماهیت پخش برنامهها یا مدت زمان سرعت برنامهها شاید تغییر کند، ولی در عین حال نمیشود که از نظر دور داشت که پیشرفت تکنولوژی ارتباطات آن قدر سریع است که بیاعتنایی به آن غیر قابل بخشش خواهد بود. اگر بودجه برای پذیرفتن تکنولوژی ارتباطات بخار نشود، بیبیسی ناچار خواهد بود که پول موجودش را در یک سینی بزرگتری پخش کند.
شاید يکی ديگر از دلایل کمتر شدن تعداد مخاطبان رادیو بیبیسی، نکتهای باشد که در بریتانیا هم راجع به آن صحبت میشود و میگویند، برنامههای بیبیسی با زمانه گام به گام جلو نمیرود، نحوه بیان و اجرایشان باب روز نيست. و معتقدند که باید برنامه ریزی و اجرای برنامهها باید کمی امروزیتر شود. آیا فکر میکنید که این هم می تواند دليل کاهش تعداد مخاطبان شده باشد؟
اگر منظور شما سرویس جهانی است، من تا حدی موافقم. اما سرويس داخلی خیلی با زمان و روز پیش میرود.
منظور سرويس جهانی است.
سرویس جهانی با برنامههای انگلیسی هم خیلی پیشرفتهتر و مدرنتر و امروزیتر شده است. اما در زبانهای خارجی که تعدادشان هرروز کمتر میشود، این مقاومت هست و شاید هم بخشی از آن عدم آشنایی کارمندان با سیستم نحوه تهیه و اجرای برنامه است. اما این نکته هم است که هر وقت سرویس جهانی خواست با شیوه مدرن تر لحن گفتار را امروزی کند، خیلی از شنوندگان انگلیسی شکایت کردند که ما ترجیح میدهیم بی بی سی را با همان صدا و لحن سنتی بشنویم . در نتیجه مقاومت از هردو طرف بوده است و تصور من این است که دیر یا زود رادیو و تلویزیون و اینترنت بی بی سی اگر بخواهد در دنیای پر رقیب امروزی جای خودش راحفظ کند، ناچار به تغییر و پذیرش روشهای نوین است.
به زودی تلویزیون فارسی بی بی سی هم راه اندازی خواهد شد. میشود این گونه تلقی کرد که رادیو فارسی بی بی سی از آن به بعد بیش از پیش تحت الشعاع قرار خواهد گرفت و باز هم تعداد بیشتری از مخاطبانش را از دست خواهد داد؟
متاسفانه، بله. برای این که تصور من این است که تلویزیون چیز بسیار خوبی است. اما برای کشورهایی حتی مثل ایران که برق و امکانات خیلی بیشتر از کشورهایی است که مردم آن در سراسر کشور گیرنده تلویزیون داشته باشند و از این قبیل، ولی در آن سطح کامل نیست که بتواند رادیو به مردم صدای بی بی سی را برساند. در نتیجه اگر امکانات رساندن صدا، یعنی فرستندههای موج کوتاه و متوسط نوسازی نشوند و سیستم تکنولوژی امروزی در آن ها پیاده نشوند، وقتی مردم نتوانند صدای رادیو لندن را بدون پارازیت و راحت بشنوند، طبعا اگر گزینهای مثل تلویزیون داشته باشند به سراغ آن خواهند رفت، حتی اگر نتوانند در خانهشان مستقلا این دستگاه را داشته باشند.
radiozamaneh.com/dariush
Wednesday, December 19, 2007
Wishing an Apple-fall
Life is too short to be wasted in the swirl of a bottomless pool of plans and hopes. Why don’t we start our tomorrow today? After all, the fall of an apple that hit Newton's bright head was not pre-planned, was it? I want apples to fall down on our heads too (at least a couple of them (heads, not apples) would turn out to be bright too), but it is too much to ask from a freezing wintry London.
Thursday, December 06, 2007
Sunday, October 28, 2007
Марги равшанфикрӣ дар Тоҷикистон
Чӣ бояд кард?
Дебоча
Вақте дар хона нур надорем, чи кор мекунем? Пурсишест, ки посух ба он дар кишварҳои мухталиф метавонад мутафовит бошад. Дар Амрико давлати Буш сарнагун хоҳад шуд, дар Бритониё саранҷом низоми салтанатӣ ба торих хоҳад пайваст, дар Русия дастикам коргарон эътисоб хоҳанд кард, аммо дар Тоҷикистон мунтазир хоҳанд монд ва дар дили торикӣ ба “сарвари кишварамон” сано хоҳанд гуфт, ки “ба ҷанги бародаркуш поён ниҳодааст”.
Дар Амрикову Бритониёву Русия нур ба хонаҳо бармегардад, аммо дар Тоҷикистон ба кумур рӯ меоранду вожаи “барқ”-ро ба фаромӯшӣ месупоранд, вале ҳамду саноро на.
Ахтагии миллӣ
Тарс аз ҷанги таҳмилӣ равони моро ахта кардааст. Мо, бидуни ин ки худамон фаҳмида бошем, ба як қавми нозову буздил табдил шудаем. Мо дигар қодир ба зодани фикри тоза нестем ва ҳатто агар саду наваду се кишвари дигари ҷаҳон ба монанди Русия мардуми моро хор кунанду дар “васф”-и мо сериёлҳои “Наша Раша” бисозанд ҳам, бори нангро таҳаммул хоҳем кард ва номардона ба “сарвари кишварамон” сано хоҳем фиристод. Чаро?
Чунки нури мо рафтааст. Мо нур надорем ва бенур таҳи чоҳеро мепалмосем ва бадтар аз ҳама, мафҳуми “нур”-ро фаромӯш кардаем. Моро ба наҳве манкурт кардаанд, ки намедонем хуршед чи рангӣ буд ва аз кадом тараф тулӯъ мекард. Мо аҳли зиёро, интеллигентсияро, равшанфикронро бохтаем ва ин бузургтарин баҳое буд, ки мардуми мо дар баробари “ҷанги дохилӣ” пардохт, вайронгартарин таконе, ки бар пайкари мардуми мо ворид шуд, андӯҳбортарин трожедие, ки торих то кунун барои мо ва дар бораи мо навиштааст.
“Интеллигентсия”, “зиёӣ” ва “равшанфикр”
“Интеллигентсия”, “зиёӣ” ва “равшанфикр” – се истилоҳ барои як мафҳум, ки ҳамагӣ ҳокӣ аз нуру равшаноист. Аммо аз ин сето дар ҷомеъаи мо танҳо ном ҳасту нишон нест. Вопасин фарёди нур шояд “Фарёди бефарёдрас” буд, ки ношунида монд.
Дигар ҳарчи буду ҳаст, зулмати намрудии “Исмоъили Сонӣ”-ст ва торикии абрӯҳои анбӯҳи ӯ ва сукути махуфи миёни ҷумлаҳои ӯ ва такбири ҳамоқату виқори бедалели ӯ ва печишу курнишу таъзими косалесони ӯ, ки бешармона унвони “равшанфикр”-ро ғасб кардаанд. Зӯзаҳои гургҳои гурусна ёдамон наравад, ки дар ҳасрати як луқма ноне, ки гоҳ аз даҳони “Исмоъили Сонӣ”-ву бачаҳояш меуфтад, гӯши замонаро ба сутӯҳ овардаанд ва мадҳияҳое сурудаанд, ки Унсуриро дар баробари чашмони мо Рӯдакӣ кардааст.
Дар таърифи истилоҳи русии “интеллигентсия” мехонем: “як қишри иҷтимоъии мардум, ки даргири халлоқияти печидаи маънавӣ ва фикрӣ ҳастанд ва манзур аз ин халлоқият пешбурд ва интишори фарҳанг аст.” Ба иборате дигар, равшанфикрон машъалдори ҷомеъа ҳастанд, ки роҳу чоҳро барои мову шумо нишон медиҳанд. Магар намебинед, ки бо ҳидояти ғосибони номи ин қишр таҳи чи чоҳе уфтодаем?.. Ман ҳам шуморо намебинам, аз бас ин ҷо ба таври боварнакарданӣ торик аст.
Шарифов ҳам як равшанфикр буд
Намедонам, худи Суҳроб Шарифов ёд дорад ё на, аммо дар поёни ҷанг, қабл аз он ки лутфи “Исмоъили Сонӣ” шомили ҳоли ӯ шавад ва ӯро ҳам фурӯ бибарад, вай ба унвони як коршинос вазъияти “равшанфикрон”-и Тоҷикистонро ба хубӣ тафсир карда буд:
“Равшанфикрон, ба унвони лояи ҳаллоқи ҷомеъа, дар буҳрони амиқе ба сар мебаранд. Пайроҳа ба сӯи озодии халлоқият (эҷодкорӣ) бисёр печида аст ва ба кумаки ҳамаи қишрҳои ҷомеъа ниёз дорад. Вақте ки як бахши бузурги ҷомеъа (дар ин маврид, равшанфикрон) дар баробари масъулиятҳои худ бархурде манфӣ дорад ё он масъулиятҳоро бо бемайлӣ анҷом медиҳад, ҷомеъа дучори камхунӣ мешавад. Бадеҳист, ки вопасмондагии иқтисодӣ, маънавӣ ва фарҳангии миллат танҳо дар сурате бартараф хоҳад шуд, ки пеш аз ҳама бегонагии равшанфикрон аз сиёсат рафъ шавад. Миллат бояд аз имкони озодии интихоб миёни алтернативҳои мухталиф барои ҳалли мушкилоти иҷтимоъии муҳимтар бархурдор бошад, то дар сиёсат дахил шавад ва саҳм бигирад. Ба баёне равшантар, равшанфикрон бояд аз арзишҳои демократик ҳимоят кунанд.”
(http://www.ca-politicaltransitions.com/Translations/Sharipov%20Suhrob-Intelligentsia%20and%20its%20role.htm)
Эй кош ҳофизаи Суҳроб Шарифов қавитар буду ӯ дар мақоми раёсати маркази мутолеъоти стротежик ҳам аз арзишхои демократик ҳимоят мекард.
Парвози бозҳо
Эй миллат! Мо гӯл хурдем. Магар фаромӯш кардаед, ки замоне Халифабобо Ҳомидов бо суханҳои шаккаринаш ба мо чи умеде медод? Ҳоло тарозуи додгарӣ дар дасти ин оқост, аммо кафаҳои ин тарозу ҳаргиз баробар намешавад. Шамсиддин Имомов ҳам зоҳиран як равшанфикр буд ва ҳар ду ба монанди ду боли шоҳини равшанфикрон Тоҳири Абдулҷаббор ҷилва мекарданд. Мо - ғофил аз он ки суханони нӯшини ин ду “равшанфикр” чизе ба ҷуз “ҷилва дар минбар” нест - ба онҳо содиқона имон оварда будем.
Акнун Тоҳири Абдулҷаббор, ки замоне қудрати каломаш сохтмони порлумонро ба ларза меафканд, аз қофила парт шуда (ҳарчанд бо номи нек ба торих пайвастааст) ва ду муъовини пешинаш дар Растохез ду бози рӯи шонаҳои “Исмоъили Сонӣ” шудаанд. (Ташбеҳи нобаҷое буд, ки ба маҳзи қиёс овардам, вагарна эшон рӯи шонаҳои “Исмоъили Сонӣ” ҳам мақоме надоранд).
Агар Тоҷикистони мо бад-ин андоза торик набуд, мо ҳамон 18 сол пеш ба “Андешаи нек, гуфтори нек, кирдори нек”-и Тоҳир гӯши ҷон месупурдем ва аз пайроҳаи миллӣ пеш мерафтем. Доктор Шаҳроми Акбарзода – равшанфикре, ки дар Австралия нишаставу мусибати моро назора мекунад, соли 1996 навишта буд:
«Ислоҳоти Горбачёв ба равшанфикрони тоҷик иҷоза дод, ки гилояҳои худро баён кунанд ва дарёбанд, ки дар тақозои адолат танҳо нестанд. Дар тамоми гӯшаҳои Иттиҳоди Шӯравӣ миллигароӣ мавҷ мезад ва тоҷикҳо худро дар таркиби ин раванд диданд. Аммо раҳбарии Тоҷикистон сиришти рӯйдодҳо дар паҳнаи Шӯравиро ба хубӣ нафаҳмид. Ин нокомӣ дар дарки аҳамияти миллигароӣ ва намодҳои он нухбагон (элита)-и Тоҷикистонро аз нухбагони дигар кишварҳои Осиёи Миёна мутафовит мекард. Зоҳиран тақозоҳои миллигароёнаи мухолифон раҳбарии ҷумҳурихоҳи Тоҷикистонро дар муқобили он қарор медод ва давлат ба ҷои он ки бештар аз мухолифон дар изҳори назарҳои миллигароёна бикӯшад, ба иборатпардозиҳои шӯравӣ баргашт ва бар таъаҳҳудаш ба “интернасионализм”-и шӯравӣ таъкид кард. Ин таъкид ҳатто пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ идома дошт. Дар натиҷаи набуди биниши сиёсии давлат буҳрон печидатар шуд.”
http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n7_v48/ai_19226485
Дар натиҷаи он кӯтоҳбинии нобихрадона равони равшанфикрӣ аз Тоҷикистон рахт барбаст ва торикандешон соҳибхона шуданд ва равшанфикрон ё кишварро ба мақсади равшаноии гумшуда тарк карданд ё ба торикандешон пайвастанд ё дар ҷомеъа таҳлил рафтанду ба издиҳом мулҳақ шуданд. Пас мо акнун равшанфикр надорем.
Чӣ бояд кард?
Бо дарки ин ҳақиқати талх ба нохудогоҳ пурсише дари зеҳни моро мекӯбад: Пас чӣ бояд кард? Ин пурсиш метавонад ба андозаи “Чӣ бояд кард?”-и Ленин инқилобофарин бошад ё дар ҳадди “Пас чӣ бояд кард, эй ақвоми Шарқ?”-и Турсунзода ношунида бимонад ва фақат барои “масрафи дохилӣ” ё ирзоъи рӯҳи озурдаамон худнамоӣ кунад.
Чизе, ки сарнавишти ин пурсишро рақам мезанад, самимияти мо дар дарки ин мушкил аст. Оё самимона эътироф мекунед, ки дар чоҳ гирифтор мондаед? Оё аз замири қалб қабул доред, ки дар зери ин чоҳ ба ламъае нур ниёз доред ё шояд фаротар аз инро ҳам қабул доред, ки берун аз чоҳ офтоб фаровон аст ва бояд даст ба дасти ҳам доду аз ин тангно ба фарохно хазид? Оё дигар намехоҳед тоҷикҳо дар бозорҳои Русия либоси зарди борбариро ба тан кунанду зери по шаванд? Оё аз дидани ваҳшати тоҷикситезӣ дар дарун ва берун аз Тоҷикистон ва тамошои кумедии фаҷеъи “Наша Раша”, ки тоҷикҳоро андаке бартар аз хар тасвир мекунад, самимона хаста нашудаед? Оё дилатон барои ҷалолу шукӯҳи аздастрафтаи Исмоъили Сомонии ростин танг нашудааст? Оё аз назораи шиками ҳамвора-дамандаи “Исмоъили Сонӣ” эҳсоси таҳаввуъ (дилбеҳузурӣ) намекунед? Оё гарданатон дард намекунад, ки ин ҳама сол саратонро хам нигаҳ доштаед?
Ба ҳурмати ҳафт ситораи рӯи парчами серанги меҳан, агар посухи шумо ба ин ҳафт пурсиш мусбат аст (ки 49 пурсиш камтар аз суолҳое буд, ки дар “ҳамапурсӣ”-и соли 2003 аз мо фақат як посух мехост), пас биёед дастбакор шавем. Мо агар қатраем, ба таъбири Иқбол, боз ҳам тавони онро дорем, ки хуршедро тасхир кунем. Ту фақат дастатро ба ман бидеҳ, то ман дастамро ба ӯ бидиҳам ва бо ҳам занҷире бисозему аз чоҳ фаро биравем. Чи гуна?
Роҳнамои равшанфикрӣ
Равшанфикрони пӯшолӣ ва дурӯғинро бояд раҳо кард. Бидуни мо ҳам гирифториҳои рӯзгори онҳо андак нест. Онҳоеро, ки нонрезаҳои суфраи “Исмоъили Сонӣ”-ро “чида мемоланд ба чашм” ва гоҳ мерезанд ба ком, раҳо кунем ва машъали равшангариро худамон ба даст бигирем.
Гоми нахуст барои наздикӣ ба ин машъал дарки фосилаи мо аз он аст. Фосилаи мо аз машъал ба андозаи дарки мо аз мушкилотамон аст. Ҳар андоза бештар аз вусъати мушкилотамон огоҳ бошем, ба ҳамон андоза ба машъал наздиктарем. Аз баёни мушкилот набояд ибо варзид. Агар бо лаб фурӯ бастан мушкиле ҳал шуда буд, моҳиҳо бояд шаҳриёри гетӣ мешуданд, на инсонҳо. Дуруст баръакс, суҳбат аз мушкилот ба монанди замзамаи афсунгарона аст, ки маъмулан роҳи ҳалро пеши поят мегузорад. Пас қаноъатро бояд канор гузошт ва аз набуди нур гилоя кард. Куҷои ин талаб шармовар аст: “Ман нур мехоҳам!”? Баръакс, аз надоштани нур бояд хиҷолат кашид. Бенурӣ шармовар аст.
Қарор нест мо теғ ба даст бигирем, чун аҳди ин корҳо гузаштааст ва фикр намекунам, ки ту ё ман бихоҳем садсолаҳо ақиб биравем. Роҳ дар ҷаҳон якест ва он роҳ ба пеш аст.
Ба қудрати калом имон биёварем, ки ларза бар пайкари истибдодҳо афкандаву меафканад. Ба вижа каломе, ки ба иттифоқ ба забон оварем. Фарзан, агар ман бигӯям “нур!” ва ту бигӯӣ “Нур!”, мешавад “НУР!!!”-е, ки гӯши карро ҳам шунаво хоҳад кард. Ва ҳеч шамшере қудрати буридани он нидоро надорад. Шамшерҳо аз садои баланд метарсанд.
Рӯдвор бошем, кӯлвор на. Ҳамеша бояд дар паи роҳи бурунрафт буд. Кӯлҳо замоне мурдоб мешаванд, чун обашон исто ва рокид аст. Ё мисли Арал мехушканд. Истибдоди сангу харсангро набояд қабул кард. Дар ҷунбуҷӯш бошем ва ҳамвора аз зеру рӯи сангу харсанг ба фазои боз раҳо шавем.
Андеша замоне рушд кардаву ба суъуд расида, ки озод будааст. Пас андешаи худ ва атрофиёнро ҳам бо завлонаи тарсу надомату хурофот маҳор накунем, балки раҳо созем, то шояд аз боғе нав сар дароварад ва чизе тоза ба армуғон оварад.
Чароғи виждонамонро ҳамвора равшан нигаҳ дорем ва агар фикр мекунем ба Равшанфикрӣ расидаем, равшанфикрона рафтор кунем ва ба мафҳум ва таърифи равшанфикрӣ хиёнат накунем.
Чароғи нангу номуси равшанфикриро ҳам фурӯзон нигаҳ дорем ва бо сари баланд бо сарафкандагиҳои миллат биситезем.
Ҳамин ки мо дар айни беравшанфикрӣ умедамонро аз даст надодаем, нишонаи пойдории умеди расидан ба фардои равшан ва ба хуршед аст. Ҳамеша пур аз умеду равшаноӣ бош.
Дебоча
Вақте дар хона нур надорем, чи кор мекунем? Пурсишест, ки посух ба он дар кишварҳои мухталиф метавонад мутафовит бошад. Дар Амрико давлати Буш сарнагун хоҳад шуд, дар Бритониё саранҷом низоми салтанатӣ ба торих хоҳад пайваст, дар Русия дастикам коргарон эътисоб хоҳанд кард, аммо дар Тоҷикистон мунтазир хоҳанд монд ва дар дили торикӣ ба “сарвари кишварамон” сано хоҳанд гуфт, ки “ба ҷанги бародаркуш поён ниҳодааст”.
Дар Амрикову Бритониёву Русия нур ба хонаҳо бармегардад, аммо дар Тоҷикистон ба кумур рӯ меоранду вожаи “барқ”-ро ба фаромӯшӣ месупоранд, вале ҳамду саноро на.
Ахтагии миллӣ
Тарс аз ҷанги таҳмилӣ равони моро ахта кардааст. Мо, бидуни ин ки худамон фаҳмида бошем, ба як қавми нозову буздил табдил шудаем. Мо дигар қодир ба зодани фикри тоза нестем ва ҳатто агар саду наваду се кишвари дигари ҷаҳон ба монанди Русия мардуми моро хор кунанду дар “васф”-и мо сериёлҳои “Наша Раша” бисозанд ҳам, бори нангро таҳаммул хоҳем кард ва номардона ба “сарвари кишварамон” сано хоҳем фиристод. Чаро?
Чунки нури мо рафтааст. Мо нур надорем ва бенур таҳи чоҳеро мепалмосем ва бадтар аз ҳама, мафҳуми “нур”-ро фаромӯш кардаем. Моро ба наҳве манкурт кардаанд, ки намедонем хуршед чи рангӣ буд ва аз кадом тараф тулӯъ мекард. Мо аҳли зиёро, интеллигентсияро, равшанфикронро бохтаем ва ин бузургтарин баҳое буд, ки мардуми мо дар баробари “ҷанги дохилӣ” пардохт, вайронгартарин таконе, ки бар пайкари мардуми мо ворид шуд, андӯҳбортарин трожедие, ки торих то кунун барои мо ва дар бораи мо навиштааст.
“Интеллигентсия”, “зиёӣ” ва “равшанфикр”
“Интеллигентсия”, “зиёӣ” ва “равшанфикр” – се истилоҳ барои як мафҳум, ки ҳамагӣ ҳокӣ аз нуру равшаноист. Аммо аз ин сето дар ҷомеъаи мо танҳо ном ҳасту нишон нест. Вопасин фарёди нур шояд “Фарёди бефарёдрас” буд, ки ношунида монд.
Дигар ҳарчи буду ҳаст, зулмати намрудии “Исмоъили Сонӣ”-ст ва торикии абрӯҳои анбӯҳи ӯ ва сукути махуфи миёни ҷумлаҳои ӯ ва такбири ҳамоқату виқори бедалели ӯ ва печишу курнишу таъзими косалесони ӯ, ки бешармона унвони “равшанфикр”-ро ғасб кардаанд. Зӯзаҳои гургҳои гурусна ёдамон наравад, ки дар ҳасрати як луқма ноне, ки гоҳ аз даҳони “Исмоъили Сонӣ”-ву бачаҳояш меуфтад, гӯши замонаро ба сутӯҳ овардаанд ва мадҳияҳое сурудаанд, ки Унсуриро дар баробари чашмони мо Рӯдакӣ кардааст.
Дар таърифи истилоҳи русии “интеллигентсия” мехонем: “як қишри иҷтимоъии мардум, ки даргири халлоқияти печидаи маънавӣ ва фикрӣ ҳастанд ва манзур аз ин халлоқият пешбурд ва интишори фарҳанг аст.” Ба иборате дигар, равшанфикрон машъалдори ҷомеъа ҳастанд, ки роҳу чоҳро барои мову шумо нишон медиҳанд. Магар намебинед, ки бо ҳидояти ғосибони номи ин қишр таҳи чи чоҳе уфтодаем?.. Ман ҳам шуморо намебинам, аз бас ин ҷо ба таври боварнакарданӣ торик аст.
Шарифов ҳам як равшанфикр буд
Намедонам, худи Суҳроб Шарифов ёд дорад ё на, аммо дар поёни ҷанг, қабл аз он ки лутфи “Исмоъили Сонӣ” шомили ҳоли ӯ шавад ва ӯро ҳам фурӯ бибарад, вай ба унвони як коршинос вазъияти “равшанфикрон”-и Тоҷикистонро ба хубӣ тафсир карда буд:
“Равшанфикрон, ба унвони лояи ҳаллоқи ҷомеъа, дар буҳрони амиқе ба сар мебаранд. Пайроҳа ба сӯи озодии халлоқият (эҷодкорӣ) бисёр печида аст ва ба кумаки ҳамаи қишрҳои ҷомеъа ниёз дорад. Вақте ки як бахши бузурги ҷомеъа (дар ин маврид, равшанфикрон) дар баробари масъулиятҳои худ бархурде манфӣ дорад ё он масъулиятҳоро бо бемайлӣ анҷом медиҳад, ҷомеъа дучори камхунӣ мешавад. Бадеҳист, ки вопасмондагии иқтисодӣ, маънавӣ ва фарҳангии миллат танҳо дар сурате бартараф хоҳад шуд, ки пеш аз ҳама бегонагии равшанфикрон аз сиёсат рафъ шавад. Миллат бояд аз имкони озодии интихоб миёни алтернативҳои мухталиф барои ҳалли мушкилоти иҷтимоъии муҳимтар бархурдор бошад, то дар сиёсат дахил шавад ва саҳм бигирад. Ба баёне равшантар, равшанфикрон бояд аз арзишҳои демократик ҳимоят кунанд.”
(http://www.ca-politicaltransitions.com/Translations/Sharipov%20Suhrob-Intelligentsia%20and%20its%20role.htm)
Эй кош ҳофизаи Суҳроб Шарифов қавитар буду ӯ дар мақоми раёсати маркази мутолеъоти стротежик ҳам аз арзишхои демократик ҳимоят мекард.
Парвози бозҳо
Эй миллат! Мо гӯл хурдем. Магар фаромӯш кардаед, ки замоне Халифабобо Ҳомидов бо суханҳои шаккаринаш ба мо чи умеде медод? Ҳоло тарозуи додгарӣ дар дасти ин оқост, аммо кафаҳои ин тарозу ҳаргиз баробар намешавад. Шамсиддин Имомов ҳам зоҳиран як равшанфикр буд ва ҳар ду ба монанди ду боли шоҳини равшанфикрон Тоҳири Абдулҷаббор ҷилва мекарданд. Мо - ғофил аз он ки суханони нӯшини ин ду “равшанфикр” чизе ба ҷуз “ҷилва дар минбар” нест - ба онҳо содиқона имон оварда будем.
Акнун Тоҳири Абдулҷаббор, ки замоне қудрати каломаш сохтмони порлумонро ба ларза меафканд, аз қофила парт шуда (ҳарчанд бо номи нек ба торих пайвастааст) ва ду муъовини пешинаш дар Растохез ду бози рӯи шонаҳои “Исмоъили Сонӣ” шудаанд. (Ташбеҳи нобаҷое буд, ки ба маҳзи қиёс овардам, вагарна эшон рӯи шонаҳои “Исмоъили Сонӣ” ҳам мақоме надоранд).
Агар Тоҷикистони мо бад-ин андоза торик набуд, мо ҳамон 18 сол пеш ба “Андешаи нек, гуфтори нек, кирдори нек”-и Тоҳир гӯши ҷон месупурдем ва аз пайроҳаи миллӣ пеш мерафтем. Доктор Шаҳроми Акбарзода – равшанфикре, ки дар Австралия нишаставу мусибати моро назора мекунад, соли 1996 навишта буд:
«Ислоҳоти Горбачёв ба равшанфикрони тоҷик иҷоза дод, ки гилояҳои худро баён кунанд ва дарёбанд, ки дар тақозои адолат танҳо нестанд. Дар тамоми гӯшаҳои Иттиҳоди Шӯравӣ миллигароӣ мавҷ мезад ва тоҷикҳо худро дар таркиби ин раванд диданд. Аммо раҳбарии Тоҷикистон сиришти рӯйдодҳо дар паҳнаи Шӯравиро ба хубӣ нафаҳмид. Ин нокомӣ дар дарки аҳамияти миллигароӣ ва намодҳои он нухбагон (элита)-и Тоҷикистонро аз нухбагони дигар кишварҳои Осиёи Миёна мутафовит мекард. Зоҳиран тақозоҳои миллигароёнаи мухолифон раҳбарии ҷумҳурихоҳи Тоҷикистонро дар муқобили он қарор медод ва давлат ба ҷои он ки бештар аз мухолифон дар изҳори назарҳои миллигароёна бикӯшад, ба иборатпардозиҳои шӯравӣ баргашт ва бар таъаҳҳудаш ба “интернасионализм”-и шӯравӣ таъкид кард. Ин таъкид ҳатто пас аз фурӯпошии Иттиҳоди Шӯравӣ идома дошт. Дар натиҷаи набуди биниши сиёсии давлат буҳрон печидатар шуд.”
http://findarticles.com/p/articles/mi_m3955/is_n7_v48/ai_19226485
Дар натиҷаи он кӯтоҳбинии нобихрадона равони равшанфикрӣ аз Тоҷикистон рахт барбаст ва торикандешон соҳибхона шуданд ва равшанфикрон ё кишварро ба мақсади равшаноии гумшуда тарк карданд ё ба торикандешон пайвастанд ё дар ҷомеъа таҳлил рафтанду ба издиҳом мулҳақ шуданд. Пас мо акнун равшанфикр надорем.
Чӣ бояд кард?
Бо дарки ин ҳақиқати талх ба нохудогоҳ пурсише дари зеҳни моро мекӯбад: Пас чӣ бояд кард? Ин пурсиш метавонад ба андозаи “Чӣ бояд кард?”-и Ленин инқилобофарин бошад ё дар ҳадди “Пас чӣ бояд кард, эй ақвоми Шарқ?”-и Турсунзода ношунида бимонад ва фақат барои “масрафи дохилӣ” ё ирзоъи рӯҳи озурдаамон худнамоӣ кунад.
Чизе, ки сарнавишти ин пурсишро рақам мезанад, самимияти мо дар дарки ин мушкил аст. Оё самимона эътироф мекунед, ки дар чоҳ гирифтор мондаед? Оё аз замири қалб қабул доред, ки дар зери ин чоҳ ба ламъае нур ниёз доред ё шояд фаротар аз инро ҳам қабул доред, ки берун аз чоҳ офтоб фаровон аст ва бояд даст ба дасти ҳам доду аз ин тангно ба фарохно хазид? Оё дигар намехоҳед тоҷикҳо дар бозорҳои Русия либоси зарди борбариро ба тан кунанду зери по шаванд? Оё аз дидани ваҳшати тоҷикситезӣ дар дарун ва берун аз Тоҷикистон ва тамошои кумедии фаҷеъи “Наша Раша”, ки тоҷикҳоро андаке бартар аз хар тасвир мекунад, самимона хаста нашудаед? Оё дилатон барои ҷалолу шукӯҳи аздастрафтаи Исмоъили Сомонии ростин танг нашудааст? Оё аз назораи шиками ҳамвора-дамандаи “Исмоъили Сонӣ” эҳсоси таҳаввуъ (дилбеҳузурӣ) намекунед? Оё гарданатон дард намекунад, ки ин ҳама сол саратонро хам нигаҳ доштаед?
Ба ҳурмати ҳафт ситораи рӯи парчами серанги меҳан, агар посухи шумо ба ин ҳафт пурсиш мусбат аст (ки 49 пурсиш камтар аз суолҳое буд, ки дар “ҳамапурсӣ”-и соли 2003 аз мо фақат як посух мехост), пас биёед дастбакор шавем. Мо агар қатраем, ба таъбири Иқбол, боз ҳам тавони онро дорем, ки хуршедро тасхир кунем. Ту фақат дастатро ба ман бидеҳ, то ман дастамро ба ӯ бидиҳам ва бо ҳам занҷире бисозему аз чоҳ фаро биравем. Чи гуна?
Роҳнамои равшанфикрӣ
Равшанфикрони пӯшолӣ ва дурӯғинро бояд раҳо кард. Бидуни мо ҳам гирифториҳои рӯзгори онҳо андак нест. Онҳоеро, ки нонрезаҳои суфраи “Исмоъили Сонӣ”-ро “чида мемоланд ба чашм” ва гоҳ мерезанд ба ком, раҳо кунем ва машъали равшангариро худамон ба даст бигирем.
Гоми нахуст барои наздикӣ ба ин машъал дарки фосилаи мо аз он аст. Фосилаи мо аз машъал ба андозаи дарки мо аз мушкилотамон аст. Ҳар андоза бештар аз вусъати мушкилотамон огоҳ бошем, ба ҳамон андоза ба машъал наздиктарем. Аз баёни мушкилот набояд ибо варзид. Агар бо лаб фурӯ бастан мушкиле ҳал шуда буд, моҳиҳо бояд шаҳриёри гетӣ мешуданд, на инсонҳо. Дуруст баръакс, суҳбат аз мушкилот ба монанди замзамаи афсунгарона аст, ки маъмулан роҳи ҳалро пеши поят мегузорад. Пас қаноъатро бояд канор гузошт ва аз набуди нур гилоя кард. Куҷои ин талаб шармовар аст: “Ман нур мехоҳам!”? Баръакс, аз надоштани нур бояд хиҷолат кашид. Бенурӣ шармовар аст.
Қарор нест мо теғ ба даст бигирем, чун аҳди ин корҳо гузаштааст ва фикр намекунам, ки ту ё ман бихоҳем садсолаҳо ақиб биравем. Роҳ дар ҷаҳон якест ва он роҳ ба пеш аст.
Ба қудрати калом имон биёварем, ки ларза бар пайкари истибдодҳо афкандаву меафканад. Ба вижа каломе, ки ба иттифоқ ба забон оварем. Фарзан, агар ман бигӯям “нур!” ва ту бигӯӣ “Нур!”, мешавад “НУР!!!”-е, ки гӯши карро ҳам шунаво хоҳад кард. Ва ҳеч шамшере қудрати буридани он нидоро надорад. Шамшерҳо аз садои баланд метарсанд.
Рӯдвор бошем, кӯлвор на. Ҳамеша бояд дар паи роҳи бурунрафт буд. Кӯлҳо замоне мурдоб мешаванд, чун обашон исто ва рокид аст. Ё мисли Арал мехушканд. Истибдоди сангу харсангро набояд қабул кард. Дар ҷунбуҷӯш бошем ва ҳамвора аз зеру рӯи сангу харсанг ба фазои боз раҳо шавем.
Андеша замоне рушд кардаву ба суъуд расида, ки озод будааст. Пас андешаи худ ва атрофиёнро ҳам бо завлонаи тарсу надомату хурофот маҳор накунем, балки раҳо созем, то шояд аз боғе нав сар дароварад ва чизе тоза ба армуғон оварад.
Чароғи виждонамонро ҳамвора равшан нигаҳ дорем ва агар фикр мекунем ба Равшанфикрӣ расидаем, равшанфикрона рафтор кунем ва ба мафҳум ва таърифи равшанфикрӣ хиёнат накунем.
Чароғи нангу номуси равшанфикриро ҳам фурӯзон нигаҳ дорем ва бо сари баланд бо сарафкандагиҳои миллат биситезем.
Ҳамин ки мо дар айни беравшанфикрӣ умедамонро аз даст надодаем, нишонаи пойдории умеди расидан ба фардои равшан ва ба хуршед аст. Ҳамеша пур аз умеду равшаноӣ бош.
Wednesday, September 26, 2007
Is America right to demonise Ahmadinejad?
By Anne Penketh, the Independent Diplomatic Editor
Published: 26 September 2007
Why are we asking this question now?
Because of the furore surrounding the visit of President Mahmoud Ahmadinejad to New York for the UN general assembly session. He was greeted by headlines in the New York tabloids which screamed "The Evil has Landed" and "Madman Iran Prez". He gave his third address as president to the UN General Assembly last night, but only after a controversial meeting at Columbia Uuniversity, whose authorities came under strong pressure to deny him a platform.
How did he do?
He set out the policy of Iran's "peaceful" nuclear programme, and responded to questions about his troubling statements concerning his denial of the Holocaust and on seeking the destruction of Israel. But he destroyed his own credibility by asserting, in response to a question, that "in Iran, we don't have homosexuals like in your country". That comment earned him the most laughter – and boos – of the event.
So was the US right to try to silence him?
Of course not. The president of Columbia University, Lee Bollinger, undermined his own case for freedom of speech in his insulting introduction in which he described the university's guest as exhibiting "all the signs of a petty and cruel dictator" and expressed the hope that Mr Ahmadinejad would not remain in office.
There are several problems with America's demonisation of Mr Ahmadinejad. Firstly, it confers on him a prominence in the Iranian power structure that he does not have in reality. It is not the Iranian president who wields the most power in Tehran: the supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, calls the shots and decides nuclear policy. Secondly, scare-mongering has proved counter-productive by enabling him to portray nuclear power as a priority and a matter of national pride.
The personal insults aimed at the Iranian president during his New York visit could also end up increasing his popularity at home, rather than the reverse. But there is also the grim reminder of Saddam Hussein, who was the last foreign leader demonized by the American administration and US television networks. With a figure like President Ahmadinejad held up as the representative of the "axis of evil" by the Bush administration, it can only comfort the position of the US and Israeli hawks who believe that Iran should be stopped from obtaining a nuclear weapon, by military force if necessary.
More
Published: 26 September 2007
Why are we asking this question now?
Because of the furore surrounding the visit of President Mahmoud Ahmadinejad to New York for the UN general assembly session. He was greeted by headlines in the New York tabloids which screamed "The Evil has Landed" and "Madman Iran Prez". He gave his third address as president to the UN General Assembly last night, but only after a controversial meeting at Columbia Uuniversity, whose authorities came under strong pressure to deny him a platform.
How did he do?
He set out the policy of Iran's "peaceful" nuclear programme, and responded to questions about his troubling statements concerning his denial of the Holocaust and on seeking the destruction of Israel. But he destroyed his own credibility by asserting, in response to a question, that "in Iran, we don't have homosexuals like in your country". That comment earned him the most laughter – and boos – of the event.
So was the US right to try to silence him?
Of course not. The president of Columbia University, Lee Bollinger, undermined his own case for freedom of speech in his insulting introduction in which he described the university's guest as exhibiting "all the signs of a petty and cruel dictator" and expressed the hope that Mr Ahmadinejad would not remain in office.
There are several problems with America's demonisation of Mr Ahmadinejad. Firstly, it confers on him a prominence in the Iranian power structure that he does not have in reality. It is not the Iranian president who wields the most power in Tehran: the supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, calls the shots and decides nuclear policy. Secondly, scare-mongering has proved counter-productive by enabling him to portray nuclear power as a priority and a matter of national pride.
The personal insults aimed at the Iranian president during his New York visit could also end up increasing his popularity at home, rather than the reverse. But there is also the grim reminder of Saddam Hussein, who was the last foreign leader demonized by the American administration and US television networks. With a figure like President Ahmadinejad held up as the representative of the "axis of evil" by the Bush administration, it can only comfort the position of the US and Israeli hawks who believe that Iran should be stopped from obtaining a nuclear weapon, by military force if necessary.
More
Friday, August 03, 2007
Gharibane
Ғарибона
Шишаи холии атр
Бӯи андӯҳи ғуруб
Қаламҳои рангӣ
Гӯшимоҳии Бройтун(1) таҳи як қуллаки санг
Мани сангӣ аз ҳузури сахту дардноки ҳама хотираҳо
Даври гардан ҳалқаҳои дуд меандозам.
Сурфа – таъйиди ҳузури гӯшу овози абус
Сути(2) парвози садову зарбаи муҳри сукут
Бар лаби ин ҳама девори пушаймону хамӯш,
Ки туро меҷӯяд.
Савсани коғази Меҳрнӯшу гули дасти Анӯш
Аспу шеру ғӯли мурдобии филм(3)
Рӯи девори утоқча
Рӯи шиша, гӯшаи ойинаи пурхотира
Зери болиш, рӯи тоқча
Лои(4) як дафтари куҳна, ки пур аз зарбу тарҳу тақсим аст
Ҳама ҳайрону парешон
Ёди Гулҳои маро мебӯяд.
Тораи мӯи гирифтор васати шонаи чӯбӣ
Тараки(5) дастаи финҷон – ёдгори шаби пойкӯбию шодӣ
Лаккаву чарбии бозмонда ба умқи моҳитоба(6)
Нисфи бутрӣ(7) Шордуней(8)
Аз шаби охири дидор...
Ҳавлаи(9) сурхи кашида рӯи девори вурудӣ
Кифи фарсудаи мишкӣ(10), ки нахостишу набурдӣ
Копшани ҷир(11) – ёдгори шабе боронӣ дар Ландан,
Ки ҳар ду ларзидем…
Сиккаҳои(12) зарду сурбӣ
Дираму круну пенсу сенту купейк –
Солшумори ғурбату дарбадарӣ -
Тиккаҳои зиндагимон, ки ба ҳам дӯхта нашуд
Рӯи миз парту парешон бӯи ғурбат медиҳад.
Дар дили ман
Печаки зарди ҷудоӣ аз шумо мерӯяд
Қалами ман
Аз ҳадиси ғурбати талхи шумо мегӯяд
Мушкили ман
Уқдаи(13) найлабаки кӯлии(14) бемақсуд аст
Қадами ман
Роҳи паймудаи мо бори дигар мепӯяд.
___________________________________
1 Brighton, шаҳре дар ҷануби шарқи Инглис
2 “свист”, ҳушток
3 Shrek
4 байни..., миёни...
5 таркидагӣ, порагии шиша
6 лайлоға
7 "бутылка"
8 Chardonnay, як навъ шароби фаронсавӣ
9 Дастмол, “сачоқ”
10 Сиёҳ
11 "Замшевая куртка"
12 Танга
13 Гиреҳ
14 Ҷӯгӣ, лӯлӣ
شيشه خالی عطر
بوی اندوه غروب
قلمهای رنگی
گوش ماهی "برايتون" ته يک قلک سنگ
من سنگی
از حضور سخت و دردناک همه خاطره ها
دور گردن حلقه های دود می اندازم
سرفه، تاييد حضور گوش و آواز عبوس
سوت پرواز صدا و ضربه مهر سکوت
بر لب اين همه ديوار پشيمان و خموش
که تو را می جويد.
سوسن کاغذ مهرنوش و گل دست انوش
اسب و شير و غول مردابی فيلم
روی ديوار اتاقچه
روی شيشه، گوشه آيينه پرخاطره
زير بالش، روی طاقچه
لای يک دفتر کهنه که پر از ضرب و طرح و تقسيم است
همه حيران و پريشان
ياد گلهای مرا می بويد.
تاره موی گرفتار وسط شانه چوبی
ترک دسته فنجان – يادگار شب پايکوبی و شادی
لکه و چربی بازمانده به عمق ماهی تابه
نصف بطری، شاردونی
از شب آخر ديدار...
حوله سرخ کشيده روی ديوار ورودی
کيف فرسوده مشکی که نخواستيش و نبردی
تلويزيون خسته از خاموشی
پيچ راديوی خفه در انتظار لمس انگشت های تو
کفش مشکی دوشنبه ای خزيده روی هم
کاپشن جير – يادگار شبی بارانی در لندن
که هر دو لرزيديم...
سکه های زرد و سربی
درم و کرون و پنس و سنت و کوپيک -
سالشمار غربت و دربدری -
تکه های زندگی مان که به هم دوخته نشد
روی ميز، پرت و پريشان بوی غربت می دهد.
در دل من
پيچک زرد جدايی از شما می رويد
قلم من
از حديث غربت تلخ شما می گويد
مشکل من
عقده نی لبک کولی بی مقصود است
قدم من
راه پيموده ما بار دگر می پويد.
020807
London
Шишаи холии атр
Бӯи андӯҳи ғуруб
Қаламҳои рангӣ
Гӯшимоҳии Бройтун(1) таҳи як қуллаки санг
Мани сангӣ аз ҳузури сахту дардноки ҳама хотираҳо
Даври гардан ҳалқаҳои дуд меандозам.
Сурфа – таъйиди ҳузури гӯшу овози абус
Сути(2) парвози садову зарбаи муҳри сукут
Бар лаби ин ҳама девори пушаймону хамӯш,
Ки туро меҷӯяд.
Савсани коғази Меҳрнӯшу гули дасти Анӯш
Аспу шеру ғӯли мурдобии филм(3)
Рӯи девори утоқча
Рӯи шиша, гӯшаи ойинаи пурхотира
Зери болиш, рӯи тоқча
Лои(4) як дафтари куҳна, ки пур аз зарбу тарҳу тақсим аст
Ҳама ҳайрону парешон
Ёди Гулҳои маро мебӯяд.
Тораи мӯи гирифтор васати шонаи чӯбӣ
Тараки(5) дастаи финҷон – ёдгори шаби пойкӯбию шодӣ
Лаккаву чарбии бозмонда ба умқи моҳитоба(6)
Нисфи бутрӣ(7) Шордуней(8)
Аз шаби охири дидор...
Ҳавлаи(9) сурхи кашида рӯи девори вурудӣ
Кифи фарсудаи мишкӣ(10), ки нахостишу набурдӣ
Копшани ҷир(11) – ёдгори шабе боронӣ дар Ландан,
Ки ҳар ду ларзидем…
Сиккаҳои(12) зарду сурбӣ
Дираму круну пенсу сенту купейк –
Солшумори ғурбату дарбадарӣ -
Тиккаҳои зиндагимон, ки ба ҳам дӯхта нашуд
Рӯи миз парту парешон бӯи ғурбат медиҳад.
Дар дили ман
Печаки зарди ҷудоӣ аз шумо мерӯяд
Қалами ман
Аз ҳадиси ғурбати талхи шумо мегӯяд
Мушкили ман
Уқдаи(13) найлабаки кӯлии(14) бемақсуд аст
Қадами ман
Роҳи паймудаи мо бори дигар мепӯяд.
___________________________________
1 Brighton, шаҳре дар ҷануби шарқи Инглис
2 “свист”, ҳушток
3 Shrek
4 байни..., миёни...
5 таркидагӣ, порагии шиша
6 лайлоға
7 "бутылка"
8 Chardonnay, як навъ шароби фаронсавӣ
9 Дастмол, “сачоқ”
10 Сиёҳ
11 "Замшевая куртка"
12 Танга
13 Гиреҳ
14 Ҷӯгӣ, лӯлӣ
شيشه خالی عطر
بوی اندوه غروب
قلمهای رنگی
گوش ماهی "برايتون" ته يک قلک سنگ
من سنگی
از حضور سخت و دردناک همه خاطره ها
دور گردن حلقه های دود می اندازم
سرفه، تاييد حضور گوش و آواز عبوس
سوت پرواز صدا و ضربه مهر سکوت
بر لب اين همه ديوار پشيمان و خموش
که تو را می جويد.
سوسن کاغذ مهرنوش و گل دست انوش
اسب و شير و غول مردابی فيلم
روی ديوار اتاقچه
روی شيشه، گوشه آيينه پرخاطره
زير بالش، روی طاقچه
لای يک دفتر کهنه که پر از ضرب و طرح و تقسيم است
همه حيران و پريشان
ياد گلهای مرا می بويد.
تاره موی گرفتار وسط شانه چوبی
ترک دسته فنجان – يادگار شب پايکوبی و شادی
لکه و چربی بازمانده به عمق ماهی تابه
نصف بطری، شاردونی
از شب آخر ديدار...
حوله سرخ کشيده روی ديوار ورودی
کيف فرسوده مشکی که نخواستيش و نبردی
تلويزيون خسته از خاموشی
پيچ راديوی خفه در انتظار لمس انگشت های تو
کفش مشکی دوشنبه ای خزيده روی هم
کاپشن جير – يادگار شبی بارانی در لندن
که هر دو لرزيديم...
سکه های زرد و سربی
درم و کرون و پنس و سنت و کوپيک -
سالشمار غربت و دربدری -
تکه های زندگی مان که به هم دوخته نشد
روی ميز، پرت و پريشان بوی غربت می دهد.
در دل من
پيچک زرد جدايی از شما می رويد
قلم من
از حديث غربت تلخ شما می گويد
مشکل من
عقده نی لبک کولی بی مقصود است
قدم من
راه پيموده ما بار دگر می پويد.
020807
London
Wednesday, July 11, 2007
A Way From Your Mouth To Our Ears
The increasing camp of Radio Zamaneh listeners now can listen to their own audio messages followed by RZ answers.
I'm not going to turn my weblog into a Zamaneh promotion platform, but these days new things are coming up in the station and I'm being involved in them somehow.
Here you go! Another brand new program from Zamaneh in London:
ZamanehMessageBoard
I'm not going to turn my weblog into a Zamaneh promotion platform, but these days new things are coming up in the station and I'm being involved in them somehow.
Here you go! Another brand new program from Zamaneh in London:
ZamanehMessageBoard
Saturday, July 07, 2007
¡Bienvenidos a Discoteca Zamaneh!
Disco Zamaneh is a new-born baby of the station. It gives you everything but tranquility. You ought to turn into the pulse of its music and hop with it. Otherwise, the program is not for you.
It is downloadable in the following page:
Disco Zamaneh
If the link doesn't work, just copy and paste the line below in your browser:
http://www.radiozamaneh.org/dariush/2007/07/post_56.html
Have fun!
It is downloadable in the following page:
Disco Zamaneh
If the link doesn't work, just copy and paste the line below in your browser:
http://www.radiozamaneh.org/dariush/2007/07/post_56.html
Have fun!
Friday, June 29, 2007
His Stone Is Diamond
I found the following piece of translation few weeks ago. It dates back to 20 February 2004. One of my ostaads had asked me to translate it from Persian into English in my leisure time. But it remained unfinished. "Sange Man - Almas" is one of the most representative pieces by Askar Hakim, a kind of poetic autobiography, worthwhile to be read.
The translation has not been edited and/or corrected, hence, not immune to lapses:
Askar Hakim
My stone is diamond
Who am I?
A tree-like human
My roots are entrenched
in the heart of the village’s water,
My branches are green
on the trunk of the city.
Rooted up of myself,
How to be engrafted into another?
I am not able to take
The golden paw of my roots with me
To make it green in the new land.
My branches and leaves are a heavy burden
For these thin roots in the sand.
Oh, I feel a fear of hurricane.
Let us leave the talk on the storm for a while,
Although every moment of my life
is full of squalls.
I became civilized,
I am a burgess, I mean.
All my friends from childhood
Left behind in the village.
But I visit the village
Once a year though, with swallows
Just to walk in the vineyards
Seeking Mother’s embrace,
Just to talk to the spring as I used to my sister
And to say: “Hello, brother!” to the tallest white poplar,
To embrace as my granny
The old trunk of mulberry
And to lay on a pillow of a hard stone,
As hard as my childhood,
Just to sleep…
Then to find myself surrounded
By a carpet of apricot flowers
And to see a nimble swallow
Building a nest on the ceiling.
Once our roof hosted pigeons
Flying and babbling with them,
Filling the house with a song
And the song was a subject of the law of the morning.
There was a piece of green land
Right behind the roof of the doves
Full of bats swooping on moths.
When the sky was dark above,
We as children used to run
Throwing our caps above
In the hope to catch a bat…
Once I hurled my cap to the sky,
Strengthened by a strong desire.
The cap caught on Pleiades’ ear.
Thereafter I lost my fear.
Now I still can walk on Earth,
But my head is beyond the Moon.
I like to deal with words and pen,
And I love to plough an autumn land,
But now deprived of a land and a plough,
I scribble this leaf
As ploughing a land
To see on it a sudden green plant,
Wheat or a barley stalk,
At least for an ant
From this pen-ploughed land.
I love the eruption of peach flowers
And bee’s affection to apple-flower – his bride,
That impregnates her just with a sweetest kiss
And I water the bride with my pen on the leaf.
I like the honey-moon kiss of a bee
Taken from the lips of a flower,
With a honey ending of it.
There is a lesson to learn
From this sweet-bearing small creature:
To sting just for joy
And to die from the sin of innocence,
If there is another purpose.
In my book sometimes I have nothing –
Neither honey, nor bee and nor apple.
Just few pale withered leaves, alas.
I would like to see limpid drops of dew
- thirsty to join the Sun’s spring –
not to be beholden to a leaf for its favour.
I wish every drop of a sea to perceive
That a sea is dependent on drops,
That the drops have created the seas.
I was born in the year of the Dog,
And the month of the Scales.
My affection and faith is from the year,
From the month I’ve received sense of justice.
My stone is diamond.
Nothing common between a diamond and a glass,
My stone is consisted of the smoke of smouldered hearts.
From blue to green, from white to red it changes though sometimes,
However, it is limpid and sparkles with crystal shines.
The sparkle of its blaze is derived from my heart-light.
My heart is my temple,
The Islamic “al-Hamd” on my tongue everyday
I pray
With the breathes of Christ
And the faith of Judah
With the lenience borrowed from Buddha
I pray to every creature with a belief in its heart.
I pray to keep green
The root of my faith
By God, who keeps you green.
I pray to the clouds in the sea of the heavens
To convey my benediction to the Sun.
If we say that the heavens have the water of blessing,
We should add that it covers not only the flowers,
And it pours not only on cypresses and basils,
And it waters not only raspberries…
We should know that the water of blessing is for thorns too,
And it pours on camel nettles and mote thistles as well.
Thorn is despised in a lawn,
If beside it a rose has been shown.
If you see a thorn-bundle on a short wall,
Touch wood.
Touch wood,
If you see a raven singing songs
Or a bat’s eyes acquainted with the Sun
Or a trap breaking itself to free a prey
The translation has not been edited and/or corrected, hence, not immune to lapses:
Askar Hakim
My stone is diamond
Who am I?
A tree-like human
My roots are entrenched
in the heart of the village’s water,
My branches are green
on the trunk of the city.
Rooted up of myself,
How to be engrafted into another?
I am not able to take
The golden paw of my roots with me
To make it green in the new land.
My branches and leaves are a heavy burden
For these thin roots in the sand.
Oh, I feel a fear of hurricane.
Let us leave the talk on the storm for a while,
Although every moment of my life
is full of squalls.
I became civilized,
I am a burgess, I mean.
All my friends from childhood
Left behind in the village.
But I visit the village
Once a year though, with swallows
Just to walk in the vineyards
Seeking Mother’s embrace,
Just to talk to the spring as I used to my sister
And to say: “Hello, brother!” to the tallest white poplar,
To embrace as my granny
The old trunk of mulberry
And to lay on a pillow of a hard stone,
As hard as my childhood,
Just to sleep…
Then to find myself surrounded
By a carpet of apricot flowers
And to see a nimble swallow
Building a nest on the ceiling.
Once our roof hosted pigeons
Flying and babbling with them,
Filling the house with a song
And the song was a subject of the law of the morning.
There was a piece of green land
Right behind the roof of the doves
Full of bats swooping on moths.
When the sky was dark above,
We as children used to run
Throwing our caps above
In the hope to catch a bat…
Once I hurled my cap to the sky,
Strengthened by a strong desire.
The cap caught on Pleiades’ ear.
Thereafter I lost my fear.
Now I still can walk on Earth,
But my head is beyond the Moon.
I like to deal with words and pen,
And I love to plough an autumn land,
But now deprived of a land and a plough,
I scribble this leaf
As ploughing a land
To see on it a sudden green plant,
Wheat or a barley stalk,
At least for an ant
From this pen-ploughed land.
I love the eruption of peach flowers
And bee’s affection to apple-flower – his bride,
That impregnates her just with a sweetest kiss
And I water the bride with my pen on the leaf.
I like the honey-moon kiss of a bee
Taken from the lips of a flower,
With a honey ending of it.
There is a lesson to learn
From this sweet-bearing small creature:
To sting just for joy
And to die from the sin of innocence,
If there is another purpose.
In my book sometimes I have nothing –
Neither honey, nor bee and nor apple.
Just few pale withered leaves, alas.
I would like to see limpid drops of dew
- thirsty to join the Sun’s spring –
not to be beholden to a leaf for its favour.
I wish every drop of a sea to perceive
That a sea is dependent on drops,
That the drops have created the seas.
I was born in the year of the Dog,
And the month of the Scales.
My affection and faith is from the year,
From the month I’ve received sense of justice.
My stone is diamond.
Nothing common between a diamond and a glass,
My stone is consisted of the smoke of smouldered hearts.
From blue to green, from white to red it changes though sometimes,
However, it is limpid and sparkles with crystal shines.
The sparkle of its blaze is derived from my heart-light.
My heart is my temple,
The Islamic “al-Hamd” on my tongue everyday
I pray
With the breathes of Christ
And the faith of Judah
With the lenience borrowed from Buddha
I pray to every creature with a belief in its heart.
I pray to keep green
The root of my faith
By God, who keeps you green.
I pray to the clouds in the sea of the heavens
To convey my benediction to the Sun.
If we say that the heavens have the water of blessing,
We should add that it covers not only the flowers,
And it pours not only on cypresses and basils,
And it waters not only raspberries…
We should know that the water of blessing is for thorns too,
And it pours on camel nettles and mote thistles as well.
Thorn is despised in a lawn,
If beside it a rose has been shown.
If you see a thorn-bundle on a short wall,
Touch wood.
Touch wood,
If you see a raven singing songs
Or a bat’s eyes acquainted with the Sun
Or a trap breaking itself to free a prey
Friday, June 22, 2007
A Rainy Thought
Rain is being sucked out of deeply dark-hearted fortified clouds by Earth’s gravity.That’s the way a greedy child lactates generous breasts of its mother.
Walking on Amsterdam’s sidewalks in such weather does not appeal almost anyone.
Streets are gloomy and void. Sky is rattling at times just like a tiger roaring and crying from pain. Nobody wants to feel the burden of the pang so tangible and loud and incomparable with our own teeny trivial pains.
However, if not for my endless cold and coughing I wish to take a celestial bath right now to sense a link with the skies deep under my skin precisely for letting away whatever nonsense that keeps me puzzled these days.
Sunday, June 10, 2007
Whirling Back To Windmill Land
A dragging affection of my Dutch colleagues’ embraces filled with warmth of sincere kindness was open to welcome me in the City of Windmills. Only then I felt it acutely how much I had missed them in past five months. No matter how far-stretching our modern communication means have become and how fast they are growing; nothing can replace a real proper physical contact. You can talk to them over the phone, invite them to a broadband video chat, and keep them posted via e-mails and texts, but still, you need to see them in person to understand how much you’ve missed them and how happy you are to see them again.Amsterdam, itself, doesn’t contain any enigmas for me anymore. While still on board, approaching the city outskirts you can see a gigantic yellow “M” for McDonalds and a massive DHL store, and even if you are from the States (or maybe exactly because of that), you would not notice anything particular and distinguishable from other parts of the Americanized world. Apart from whirling wheels of its windmills, of course.
Who knows, there still could be enigmatic elements hidden in deeper layers of the society. I arrived in the city just few minutes ago and got a couple of weeks to explore it thoroughly. Bebinim o ta’rif bokonim!
Saturday, June 02, 2007
Defeat Is A Reason
I keep posting my replies to Anon 2 as separate articles to keep the discussion running and attracting as many participants as possible. That's the latest one:
Dear Anon2,
Sorry for the delay longer than before. Some hassle with my broadband connection and British Telecom’s misconduct kept me deeply engaged with local bureaucracy and now I’m sitting here satisfied and triumphant, enjoying my broadband after almost 3 months of struggle.
As for our debate, seemingly we are getting each other’s points more easily. Whatever you said about difficulties and hardship back at home were the point of my concern in my initial postings.
Even if you want to get more distraught you can pick up any other sphere of life in Tajikistan and you'll sink into a real depression. Corruption is webbing the entire country faster than ever, mother tongue is vanishing and the link between the language and thought is disappearing leaving a tribe in pain of explaining a simplest thing with hundreds of “kim-chi xel”s and “vay-vay”s, nothing new is coming out of our thoughts as the result of our linguistic difficulty, xenophobia is flourishing as a means of self-defence of a weaker against a stronger, books are rarely published and even more rarely read, the art of verbal debate has joined history years ago, a top official swearing at a bunch of journalists does not raise our eye-brows anymore, the most elementary ethics downgraded to its minimum as well as the nation’s world view…
The list could be continued forever, but… There is a big BUT. There is a way out, because a little sparkle of hope is still twinkling, and on no account our depression could lead us to embrace that sparkle. There are still people not afraid to face the truth in its bare and ugly shape and speak about it. One of them is you. The very fact of thinking about our problems is that much promising sparkle. As the first step we have to talk about our discontent as long as to see it wide spread in the entire country. No room for bla bla, sheer lies and comic pride.
One of the oldest reasons of our misfortune could be our historic defeat. We could not rise and hold our heads high after Samanids were broken by Ghaznevids into tatters. Central Asian part of the Persian world succumbed to a pit of stagnation after that with a huge historic blister on its leg. The old nation still kept moving, but the blister of defeat would not allow it move as fast as before and show the previous agility and creativity. A bleeding nation was easier a prey for fresh predators who crawled into our backyard and stabbed us again and again until we stopped moving at all. That’s the moment we are living now with you.
Defeat of a nation is a significant topic of social psychology. There were years after World War II that German parents had to beg their offspring not to shout national mottos in football matches and not to display their national pride at all. Of course, Germany is still a top nation of the world, however, it was reduced from the world’s superpower to a satellite nation to accommodate over 60 000 soldiers of a rising superpower, namely the USA. That American contingent in Germany is still the largest American troop abroad. Germany is still doing well and the collapse of the Soviet Union served it well to recover faster than they imagined. However, it lost its second-ranking power to Japan in the field of industry. Such is the price of just one defeat. Can we now imagine the price of our endless defeats?
In order not to lose what has left in our possession we need to enhance our world view and get closer to realities.
Yours,
D
PS. Your recollection of OINA was breath-taking and moving. I thought it was well-forgotten by anyone who used to watch it.
Dear Anon2,
Sorry for the delay longer than before. Some hassle with my broadband connection and British Telecom’s misconduct kept me deeply engaged with local bureaucracy and now I’m sitting here satisfied and triumphant, enjoying my broadband after almost 3 months of struggle.
As for our debate, seemingly we are getting each other’s points more easily. Whatever you said about difficulties and hardship back at home were the point of my concern in my initial postings.
Even if you want to get more distraught you can pick up any other sphere of life in Tajikistan and you'll sink into a real depression. Corruption is webbing the entire country faster than ever, mother tongue is vanishing and the link between the language and thought is disappearing leaving a tribe in pain of explaining a simplest thing with hundreds of “kim-chi xel”s and “vay-vay”s, nothing new is coming out of our thoughts as the result of our linguistic difficulty, xenophobia is flourishing as a means of self-defence of a weaker against a stronger, books are rarely published and even more rarely read, the art of verbal debate has joined history years ago, a top official swearing at a bunch of journalists does not raise our eye-brows anymore, the most elementary ethics downgraded to its minimum as well as the nation’s world view…
The list could be continued forever, but… There is a big BUT. There is a way out, because a little sparkle of hope is still twinkling, and on no account our depression could lead us to embrace that sparkle. There are still people not afraid to face the truth in its bare and ugly shape and speak about it. One of them is you. The very fact of thinking about our problems is that much promising sparkle. As the first step we have to talk about our discontent as long as to see it wide spread in the entire country. No room for bla bla, sheer lies and comic pride.
One of the oldest reasons of our misfortune could be our historic defeat. We could not rise and hold our heads high after Samanids were broken by Ghaznevids into tatters. Central Asian part of the Persian world succumbed to a pit of stagnation after that with a huge historic blister on its leg. The old nation still kept moving, but the blister of defeat would not allow it move as fast as before and show the previous agility and creativity. A bleeding nation was easier a prey for fresh predators who crawled into our backyard and stabbed us again and again until we stopped moving at all. That’s the moment we are living now with you.
Defeat of a nation is a significant topic of social psychology. There were years after World War II that German parents had to beg their offspring not to shout national mottos in football matches and not to display their national pride at all. Of course, Germany is still a top nation of the world, however, it was reduced from the world’s superpower to a satellite nation to accommodate over 60 000 soldiers of a rising superpower, namely the USA. That American contingent in Germany is still the largest American troop abroad. Germany is still doing well and the collapse of the Soviet Union served it well to recover faster than they imagined. However, it lost its second-ranking power to Japan in the field of industry. Such is the price of just one defeat. Can we now imagine the price of our endless defeats?
In order not to lose what has left in our possession we need to enhance our world view and get closer to realities.
Yours,
D
PS. Your recollection of OINA was breath-taking and moving. I thought it was well-forgotten by anyone who used to watch it.
Friday, June 01, 2007
Subscribe to:
Posts (Atom)