Kindle Up Our Hopes!

Умеди мо барафруз!

Натичахои раъйгирии ахири Як Дарвешро метавонед зери ин матлаб бибинед. Раъйгирй аз истикболи бесобикаи хонандагони торнигори кучаки мо бархурдор буд. 24 тан руи дугмаи мушвора фишор доданду интихоби худро аланй карданд. Бароянд хамин аст, ки мебинем: ба бовари аксарият (15 тан – 62 дарсад), дар Точикистон нашрияи миллй вучуд надорад. Албатта, дарсади ин афрод то охирин соъоти раъйгирй бештар аз 70 буд. Аммо 4-5 соъат монда ба поёни раъйгирй шумори хаводорони «Миллат» дарсади мункирони нашрияи миллиро камтар кард. Хафт тан (29 дарсад) муътакиданд, ки нашрияи «Миллат» холу хавои миллй дорад. Аз изхори назари эшон беандоза сипосгузорам. Мусалламан, унвони нашрия миллй хаст, аммо дар мавриди мухтавои он шояд лозим аст андаке тааммул ба харч дихем.

Як Дарвеш борхо матолиби «Миллат»-ро дакикан ба хотири танокузи онхо бо ному ормони эъломшудаи нашрия зери заррабин бурдааст. Шигифт ин чост, ки хатто дар як маврид аз ин хафт хонандаи шарифи торнигор як назари мухолиф дарёфт нашудааст, ки лоакал бигуянд, харфи мо кибзи махз аст ва галати моро бо намунахо собит кунанд. Аз ин даста аз хонандагон хохишмандам, ки як бори дигар ба чанд матлаби мушикофишудаи «Миллат» назаре биандозанд ва галати моро ошкоро бигуянд:

Бадахшон: Митинг нашуд, аммо мушкил боқист

How to Become a Thinker?

Persian Poets Under Millat Attack

Two One-on-Ones with Zairov

Ва албатта, чандин матлаби дигар аз Рахмониёну амсолихум ва химояти сардабири «Миллат» аз гумоназанихои Рахмониён ва гайра. Лутфан бинависед, ки чавхари миллии он навиштахо кучои он нухуфта аст.

Гуфтугуи Ошкори Би-Би-Си дар бораи Афруз

Чанд шаб пеш ба Гуфтугуи Ошкори Би-Би-Си бо Адолати Мирзо – сардабири «Миллат» ва раиси Анчумани байнулмилалии рузноманигорони форсизабон гуш медодам. Чолиб буд ва аз пеш забташ карда будам. Аммо боз хам пурсишхоеро бармеангехт.

Пеш аз хама шодбоши мучаддад бо сабти номи ин анчуман, ки дар вокеъ орзуи деринаи мо буда ва хаст. Бо ин ки ин орзу, бар хилофи гуфтаи Адолат, ба «хазорон сол» кад намедихад, аммо ба ростй умри дарозе дорад. Лекин оё метавон акнун гуфт, ки орзуи мо бароварда шудааст? Адолат мегуяд:

«Мо раванди таъсиси филиалхо ва ё намояндагихои худамонро дар саросари дунё ва он нуктахое, ки форсизабонон ба сар мебаранд, хамчунин дар худи дохили Точикистон, дар вилоятхои Хатлону Сугду Бадахшону дигар манотик дар назар хохем дошт.»

Зебосту сутуданй. Аммо фикр намекунед, ки ин орзуи баланд вусъати назар мехохад? Оё хозиред бигуед, ки хамаи порсизабононро, катъи назар аз буриши чашму лахчаи машкукашон, ба огуши гарми ин анчуман хохед гирифт? Оё омодаед, ки ба тамоми навиштахои нобахакки худ дар гузашта (тозатаринаш дар хафтаи гузашта буд) хатти бутлон бикашед ва дар миёни нашрияхои махалгарои Точикистон парчами Миллатро баланд кунед? Худо шохид аст, бо нахустин нишонаи миллй шудани «Миллат» он хакикатро бо садои баланд хамин Як Дарвеш чор хохад зад. Вале хамчунон чашмбароху гушбазанги тагйир дар хатти машйи шумо хастем.

Адолат мегуяд:

«Хадафи мо хадафи хамгаройи аст ва анчумани мо як анчумани байнулмилалии фархангй аст, ки мо метавонем на танхо рузноманигорони форсизабонро дар ин анчуманамон фаро бигирем, балки, чун агар анчуманамон тавонмандй пайдо кунад, мо дар назар дорем ин анчуманро ба як анчумани байнулмилалии саросарй табдил бидихем. Яъне таъассуби мо руи забон нест. Мо метавонем, ки клосхое, ки мегузорем, хам ба инглисй бошад, хам ба форсй бошад, хам ба куллия забонхои матрахи дунёи дигар бошад.»

Номи комили ин ташаккул Анчумани Байнулмилалии Рузноманигорони Форсизабон – «Афруз» аст, дуруст? Пас танхо чизе, ки карор аст аъзои онро бо хам пайванд дихад, забони муштараки порсист. Агар вокеъбин бошем, медонем, ки ба куллия забонхои матрахи чахон харгиз давра баргузор нахохем кард. Пас бехтар аст тамаркуз руи хамин забони вомонда бошад. Инглисй рохи худашро бидуни мову шумо хам пайдо мекунад ва зарурате ба чахонватанй шудани мо феълан вучуд надорад. Чахон инсичоми аъзоеро мехохад, ки нахуст ба дарки худй расида бошанд. Лутфан таъкидатонро руи арзишхои фархангй ва танхо фархангии порсизабонон бигзоред. Ин чизест, ки ному ормони эъломшудаи анчуман эчоб мекунад.

Адолат бар ин бовар аст, ки миёни рузноманигорон,

«бинишхо хамеша яксон мешаванд. Шояд идеулужй фарк мекунад. Яъне идеологияи як кишвар аз дигар кишвархо фарк мекунад. Вале хирфайи будан дар журналистика, ман фикр намекунам, ки хеч идеулужие битавонад ба ин чиз халал ворид бикунад.»

Агар бинишхо фарк намекарданд, бахси мо хам то ба ин чо намерасид. Бинишхо ба шиддат фарк мекунанд. Биниши яке порсии ноб аст, дигарй аз манзари махал ба казоё нигох мекунад, ки «Миллат» ва аксари нашрияхои Точикистон то кунун ойинаи тамомнамои он будаанд. Пас лутфан бинишро миллй кунед.

Адолат бо зикри хикмате сутуданй мегуяд:

«Мегуянд, ки имон дар чое кавй мешавад, ки беимонй вучуд дорад... Ононе, ки аз лихози хирфайи дар Точикистон дастболо хастанд, бештар дар расонахои хабарии хоричй побанд хастанд... Шояд маъоши кам метавонад хабарнигорони хирфаиро аз расонахои дохилй канор бибарад.»

Чумлаи охирро мешуд идома дод. Шояд гаразварзихои шахсию махаллй боъиси дур уфтодани бархе аз рузноманигорон мешавад. Вагарна шумори андаке рузноманигор дар Точикистоне кучак чи гуна наметавонанд даст ба яке шаванду нашрияи миллии дархури таваччухе бисозанд? Пас боз хам ниёзи аввалия хамон аст, ки гуфтем: тарки биниши танги махаллй ва истикбол аз вахдати миллй.

Аз ин нуктае, ки Адолат таъкид кард, хушам омад:

«Забонро надонистан боъис шудааст, ки мо имруз гирифтори мушкилоти баёни андешаамон дар матбуъоти Точикистон шавем.»

Хакикати ноб. Бе бирав-баргашт. Аммо тасбити забони солим хам диди миллй мехохад. Пофишорихои бечихат руи нахваи баёни як махал монеъ аз ташаккули забони солими миллй мешавад.

Анчумани хушноми «АФРуз» (Анчумани Фархангии РУЗноманигорон) касд дорад торнамову нашрияхое дошта бошад. Аз хамин холо бархе аз дустони хубам дастбакори ин амри мухим хастанд ва гох-гудоре дар ин бора сухбатхое мекунем. Бо хулуси ният ва бидуни кинаварзихо, ки бароям бегона аст. Аммо нигаронии дарунии мо бештар мутаваччехи Душанбе аст, то Ландану Техрону Кобул.

Оё ин бори гарон шонахои заъифи махаллии моро нахохад шикаст? Мо дар даруни Точикистон аз худ чй симое ба намоиш гузоштаем, ки акнун бихохем хамкавмони бурунмарзиро ба тамошои он фаро бихонем? Замоне ки тавхину носазо ба бузургони порсигу сафахоти нашрияхои моро ба таври хафтагй пур мекунад, интизор аз ин анчуман чй метавонад бошад? Як нигох ба фехрести аъзои аввалияи анчуман вусъати гирифториро ошкор мекунад. Раёсати анчуман мустакар дар Душанбе аст – шахре, ки аз хаёхуи махалгароёни порсигу ба сутух омадааст ва ин васат худро гум карда. Оё нашрияхои махалгаро пушаймон хоханд шуд ва рохи инсофу миллиятро пешаи худ хоханд кард?

Ба хар хол, орзу, ки намемирад.

PS. Дар гузашта танхо номи нашрия буд, ки моро ба печидан ба дасту пои "Миллат" вомедошт. Акнун номи баланди Анчумани Рузноманигорони Форсизабон бори масъулияти сангинтареро ба шонахои "Миллат"-дорон андохта ва хатти машйи он беш аз пеш тачзияву тахлил хохад шуд. Умед аст, ки эшон хам мутаваччехи ин вокеъият бошанд ва аз ин ба баъд дар чоддаи Миллат гом биниханд. Ва мо хам ба соири миллатсузон бипардозем.

Poll: No National Paper in Tajikistan

Кадом нашрияи Точикистонро метавон миллй номид?

24 раъй

Нигох: 1 (4%)
Озодагон: 1 (4%)
Миллат: 7 (29%)
Фараж: 0
Дигар: 0
Хеч кадом: 15 (62%)

Tajik Children Released. Who's Next?

Бо точикон хар кореро метавон кард?

Расонахои Точикистон ва марбут ба он дар дохил ва хорич аз кишвар собит карданд, ки хар кишваре метавонад кудакону навчавонони моро барои муддати номахдуд дар асорат бигирад ва садои эътирозе чуз аз падару модарони кудакон нахохад шунид.

Давлати Точикистон бори дигар собит кард, ки хоричихо бо шахрвандонаш хар кореро метавонанд бикунанд (аз чумла латукубе, ки марзбонони узбак бо кудакони точик карданд ва дар расонахои чахонй гузориш шуд). Эътирози давлат ба бадрафтории узбакхо танхо пас аз фарчоми достон (як руз баъд аз он) дар шакли ёддошти эътирози диплумотик ба Вазорати хоричаи узбак фиристода шуд.

Оре, шаш навчавони дигар хам ки рузи 27 оврил тавассути марзбонони узбак дар имтидоди марз бо Точикистон боздошт шуданд, шомгохи 15 май дар паи музокироти тулонй озод шуданд. Сипас давлати Точикистон тасмим гирифт ёддошти эътирозашро (рузи 16 май) ба узбакхо бифиристад. Пеш аз он чуръат ба харч надод.

Аммо бетафовутии расонахои точикй ба ин мавзуъ, ки яке-ду бор садо дароварданду сипас хомуш шуданд, шигифтангез буд. Узбакхо хам мутаваччех шуданд, ки бозй бо сарнавишти кудакони точик паёмаде надоштааст. Эхтимолан акнун онхо ёддошти диплумотики Точикистон ба даст самти дастшуйи мераванд.

Як корбари узбак дар сухангохе узбакй зимни изхори нигаронй аз вазъияти равонии кудакону навчавонони точик мегуяд: «Умедворам, ки давлати Точикистон барои он кудакону навчавонон давраи бозпарварии равонй созмон дихад. Чун хатто яке-ду соъат дар дасти марзбонони узбак тачрубаи сахтест. Ин бечорахо чандин руз азоб кашиданд.»

Аз баргузории давраи бозпарварй барои кудакони дарбанд, ки тоза озод шудаанд, хабаре нест. Аслан хабари озодии онхоро низ бо камоли шармандагй аз расонахои русй гирифтам, на точикй.

PS. Пас аз иншои ин матлаб дар зери торнамои Озодй дидам, ки Фарходи Мелоди гиромй ба ин мавзуъи механй пардохтааст. Ба гуфтаи вай, хануз ду тани дигар аз навчавонони точик дар дасти марзбонони узбаканд ва музокирот хамчунон идома дорад.

Муртабит:
Tajik Children Under Uzbek Arrest

Let's Become a Party!

Мо худ як хизби тамомъайёрем!

Перомуни мо бешарофатихое сурат мегирад, ки хама далели онро ба хубй медонем, аммо касе салох намедонад дар ин бора дастикам пич-пиче бикунад. Яке аз ин маворид иттифокест, ки бо Хизби Демукроти Точикистон уфтод. Рахбари онро бо такдими дору надори Точикистон ба Русия гирифтанду барои 23 сол равонаи зиндон карданд ва худи хизбро аз дарун тикка-пора карданд ва пораи давлатии онро ба расмият шинохтанд. Дар хар чамъе хоин пайдо мешавад. Хоине, ки хар устухонеро ганимат медонад. Хизби Демукрот хам мустасно набуд. Устухонеро парт карданд ва касе ба сурогаш омад. Хамуро рахбари хизб таъйин карданд ва акнун мехоханд ба зур моликияти хаккаи Хизби Демукроти Мухаммадрузй Искандаровро аз хамрохони бовафояш бигиранду ба рахбари давлатии хизб бидиханд.

Хукуматхои истибдодй дар хама чо ин корро кардаанд ва макомоти Точикистон хатто дар ин маврид ибтикоре ба харч надоданд. Хизби «Растохез»-и Эрони пеш аз 1978 расман хизби мухолифи давлат махсуб мешуд, аммо дар вокеъ рахбари он чирахори охури хукумати салтанатй буд ва мояхточи рузгораш мустакиман аз байтулмоли давлат меомад.

Давлати Точикистон низ, ки аз иттиходи мухолифонаш мисли бед меларзад, аз муддатхо пеш дар садади он баромадааст, ки мухолифонашро чирахори худ кунад. Аз миёни мухолифон хоинонеро бармегузинад ва онхоро ба иншиъоб ё шоха-шоха шудани хизб во медорад ва хизби вокеъиро ба нобудй мекашонад. Албатта, ангушти иттихом ба худи аъзои хизб хам бармегардад. Танхо дар сурати набуди ормони вокеъй метавон як хизбро ин гуна ба вайронй кашонд.

Додгохе дар нохияи Шохмансури Душанбе аз Хизби Демукроти Мухаммадрузй Искандарови дарбанд хостааст, ки мухру мумашро ба Хизби Демукроти давлатии Масъуд Собиров тахвил бидихад. Ва танхо мухру мум на, балки дафтару кулли асосияашро хам. Яъне расман вучуди ХДТ-и Искандаров зери суол рафта буд, акнун вучуди хоричии он низ дар остонаи нобудист. Давлат ба ин хиёл аст, ки замоне ки Искандаров аз зиндон берун меояд, дигар хизби худро пайдо нахохад кард. Аммо кй медонад? Шояд замоне ки Искандаров озод мешавад, дигар ба хизбе ба он сурат ниёзе нахохад буд. Хамин аъмоли гайриинсонии давлат рохи худи давлат ба суи гурро хамвор мекунад.

Додгох рузи 14 май ба хизби Искандаров як мох фурсат дод, ки моликияташро ба Масъуд Собиров тахвил дихад ва бо хамин макулаи Хизби Демукрот баста шавад. Рахматуллох Валиев бо матонати сутуданй таъкид кардааст, ки ин иттифок нахохад уфтод. Аммо то як мохи дигар хохем дид, ки чи гуна табари давлат ба кор хохад уфтод.

Сарнавишти хизбхои демукроту сусиёлист мухолифонро сахт тарсондааст ва хатто бархе (ба вижа Хизби Нахзати Исломй) ошкоро гуфтаанд, ки ба хотири чилавгирй аз вуруди зарбаи табари давлат бар суфуфи хизби худ тарчех медиханд феълан хомуш бимонанд. Дар вокеъ, то ин чо давлат ба хадафи худ расидааст ва хизбхо ба аъзои худ эътимоди сад дарсад надоранд ва фикр мекунанд, ки шояд дар суфуфи онхо низ афроди мухточи устухон бошанд. Дар натича, сукуте, ки давлат ба он ниёз дорад, таъмин мешавад.

Дар ин миён кори рузноманигорони механй заруритар чилва мекунад. Бояд бо ин хакикат канор омад, ки хизбхои сиёсии мо хечкораанд. Хама аз зери сотури давлат гузаштаанд ё аз тарси он сокит мондаанд. Пас бехтар аст тамоми мушкилоту дардисархои чомеъа тавассути рузноманигорон гуфта шавад ва сукуте, ки давлат мехохад, шикаста шавад. Рузноманигорони механй аз ин ба баъд бояд хадиси бадбуи махалгаройиро канор бигзоранд ва ба масоили рузмарра бипардозанд ва тамоми сиёсатхои давлатро бисанчанд ва нукоти галати онро, ки андак нест, зери суол бибаранд.

Давлат барои дур кардани зехни мардум аз масоили доге, ки бар сари кишвар хоил аст, аз тарики нашрияхои вафодори худ дар холи ниходина кардани саратони махалгаройи дар чомеъа аст. Яъне мехоханд коре бикунанд, ки мо чиноятхои давлатро нодида бигирем. Пас бехтар аст беш аз пеш аз ормонхои миллй бигуему бинависем ва давлатро барои бекифоятиаш дар бароварда кардани он ормонхо зери тозиёнаи накд бигирем. Давлат бояд точикй ва дилсузи миллат бошад ва агар нашуд, бояд канор биравад.

A Bunch of Soldiers

Хичкас танхо нест!

No-one is Alone!

One of the best of the Persian Rap.

Bravo, Hichkas (Soroush)!

Released: 15 May 2008



Мехом биранд дасто боло болотар
Сифр, ду, як, ки боло то абад
Як мушт сарбози бохол бо хаманд
Ки хар кудум восе худешун достоно доранд

No-one (Hichkas) is alone
We’re a bunch of soldiers
A bunch of soldiers
Who put our lives on the line

The Angel of Death is down with us

I want you to throw your hands up high, HIGHER!
Throw 0 2 1 up forever
I’m with a bunch of live soldiers
And each of them has their own stories

Our ”trip” I begin in the name of God
Because God is with us
We are ever thankful to Him
In good times or when we feel like cursing the world

We are a bunch of soldiers, with our lives on the line
The Angel of Death is down with us
We help each other even though we are all in poverty
Take a taste of my raps, they’re bitter aren’t they?

We’ve taken it to the limit and reached the point
Where we’ve monopolized everyone into listening to our rap
Instead of the ‘other side’.

We are prepared to give our precious lives for 4 things:
God
Our nation
Our family
And our friends.

We’ve stayed in the streets for 4 reasons
First, because we have no other choice or place to go
The next reason is a sense of honour – bound duty
The next reason is not appropriate to be mentioned here
The 4th reason is a bit romantic
The leaves of autumn

I don’t feel the peace of mind I feel here anywhere else
All the young ones
Are learning from us
Learning that a true soldier doesn’t just think of himself
They think of the future and tomorrow
We are a bunch of soldiers
With Masters degrees
From the biggest University in Iran
I mean the streets, not formal education
I chose the pavement over the school chair
Remember to try and be different to us in this respect
This is our fate
We also made mistakes
However, in any situation we find ourselves in
We build and make progress
Many tears and a lot of blood will be shed on our journey
But in the face of hopelessness and loss of faith
We are the trees that will not be swayed
We stand firm
We do not even fear the Axe
Not even a bit
Let them know that we are prepared for war
If they force us

The Flag is at full mast
Never doubt that
Don’t even worry, my friend
No reason to fear
We’re a bunch of soldiers
There used to be more of us
Take my words seriously
I’m not one to joke around
Many of our friends are no longer with us
This new year our thoughts will be with you
I want the martyrs to know that if we are keeping it real
It is due to their blood which was spilt on the ground for us
All the people keeping it real
Know that our flag is flying high
If you are a real man then we are with you too

I pray for the world to be secure and peaceful
Amen
We have felt enough fire
I hope the day that we are all safe and secure comes quicker
So that we may all be happy together
Don’t stand still because…

I want you to throw your hands up high, HIGHER!
Throw 0 2 1 up forever
I’m with a bunch of live soldiers
And each of them has their own stories

The flag is up
(Bring the santur inside!)
C’mon!
The flag is up!

Two One-on-Ones with Zairov

Ду гуфтугуи хафта бо Зоиров

Дар хафтае, ки гузашт, Рахматуллох Зоиров – рахбари Хизби Сусиёл Демукроти Точикистон кахрамони матбуъот буд. Ду нашрияи чопи Душанбе хар кадом ду сафхаи худро аз у дарег надоштанд ва хар кадом саъй карданд мавзуъе чудогонаро бишикофанд. Чолиб ин чост, ки хар ду нашрия аз як урдугохи вохиди хамназаранд: «Миллат» ва «Нигох». Дар ин масоф «Нигох» пируз омад ва мусохибаи он мавзуъе равшантар ва хирфаитар ва пурсишхои чолишангези мантикитар дошт. Ба Далери Гуфрон шодбош мегуям.

Унвони гуфтугуи муфассали «Нигох» ба шархи зер аст: «Рахматилло Зойиров: Президент, маро танхо барои ду сол вазири адлия намоед!» Такондиханда ва гичкунанда барои касе, ки аз ин дархости рахбари мухолифон хабаре надошт. Аз ин ру бедиранг чалби таваччух мекунад.

Яке аз бехтарин пурсишхои Далери Гуфрон ин аст:

«Метавон тахмин зад, ки Рахматилло Зойиров аз мухолифати шадид хаста шуда, акнун рохи дигареро чустучу дорад. Ё шояд акнун аз дарун мубориза бурданист? Хамон гуна ки дар соли 2001 мушовири калони президент гардида, хизбашро дуюмбора ба кайд гирифту соли 2003 истеъфо дод...»

Албатта, Зоиров ба ин пурсиш посухи мустакиме намедихад ва рузноманигорро бо шиъорхои фаровоне таланбор мекунад, ба монанди ин ки «ман муборизаро ба «дохил» ё «берун» таксим намекунам ва формулаи «мубориза танхо барои мубориза»-ро инкор менамоям» ва гайра. Яъне дар вокеъ, рузноманигор посухи дакики пурсишашро намегирад ва исрор хам надорад, ки бигарад. Чун пурсиши баъдиаш комилан дар бораи чизи дигарест. Шояд ин танхо кутохии Далер буд.

Дар кул, аз ин мусохибаи хуб чунин бармеояд, ки Рахматуллох Зоиров ба ростй хостори тасаддии вазорати додгустарй барои 2 сол шудааст, то ислохотеро дар заминаи додрасй анчом дихад. Умедворй ба мувофикати Рахмон бо ин пешниход шояд то хадде содалавхй бошад. Рахбар дакикан аз хамон ислохоте метарсад, ки Зоиров мехохад пиёда кунад.

Аммо хондани мусохибаи «Миллат» бо Рахматуллох Зоиров итлофи вакт аст. Ба хар хол мо ба ин итлофи вакт тан додем, то бибинем лубби матлаб чист, ки дар нихоят хам чизе хосил нашуд чуз як мушт гаразварзихои музиёна, ки аз фосилаи байни сатрхои мусохиба ба хонанда шох мекашад. Бар хилофи «Нигох» «Миллат» сухбатхои Зоировро тавре пиёда карда буд, ки аз он камтар чизе гири кас меомад.

Мисли ин ки нашрия аз хоби зимистонй тоза бедор шуда бошад, ин пурсишро унвони матлаби худ карор додааст: «Зойиров дар Бадахшон гирдихамои мекунад. Чаро?»

Унвонро, ки хондам, тасаввурам ин буд, ки Зоиров дубора хостори баргузории тазохурот дар Бадахшон шудааст. Аммо нагу, ки достони порина аст ва аммо укдахои дустон дар «Миллат» дар ин бобат ногушуда монда будааст. Ба монанди аксари навиштахои «Миллат», ки буи ганди махалгаройи медиханд, ин мусохиба хам дар кул як паёмро илко мекунад: «Зойиров асолатан аз Узбакистон аст ва мехост аз хунгармии бадахшихо истифода кунад.»

Оре, хуни мо чунон гарм аст, ки давлат хар мавкеъ хавсала кард, чакке бар сари качаламон мезанаду садои касе дар намеояд.

Ба фехрести чандто пурсиши «Миллат» ба хангоми истинтоки Зойиров таваччух кунед, то мутаваччехи миллатсуз будани он шавед:

«Бигуед, ки чаро шумо барои баргузории гирдихамойи махз Бадахшонро интихоб кардед?» («Лутфан» рафта паи кораш-ЯД).

«Давлат Худоназаров шуморо махкум кард, ки дар Бадахшон мехохед гирдихамойи бигузаронед ва шумо аз хунгармии ин мардум мехохед суиистифода кунед.»

«Магар намешуд, ки шумо дар Узбакистон барои хукуки башар мубориза мекардед ва шояд ончо муътабартар шинохта мешудед?»

Ногуфта намонад, ки Муътабар Точибоева, аз мудофеъони барчастаи хукуки башари Узбакистон хамчунон дар зиндон аст, бо ин ки ахиран Дидбони Хукуки Башар таъаллуки чоизаи соли Мортин Эннолз ба ин зани шучоъро эълом кард.

Аммо «Миллат» бо пурсишхои мукаррараш гуё мехохад Рахматуллох Зоировро аз ватане, ки писандидааст, берун биандозад ва боз мегуяд:

«Бубинед, махз хамин чихати масъала хаст, ки бархе ба фаъолияти шумо бо шубха назар мекунанд. Зеро шумо имконоти зиёде доред, ки хорича биравед ва зиндагии хубтаре дошта бошед...»

Хорича? Кучо? Узбакистон? Зиндагии бехтар? Чи гуна? Дар зиндон? Ё пазируфтани кавмияти «узбак»?

Ва он «бархе» кй хастанд, ки ба фаъъолияти Зоиров бо шубха назар мекунанд? Давлати Рахмон ё рахмониёнистхои «Миллат»?

Зоиров бо хазор иллаву билла мехохад собит кунад, ки точики Тошканд аст ва ин ки шумори точикхои Тошканд бештар аз точикони Душанбе аст. Вале «Миллат» намехохад точик будани уро дарк кунад ва хавосаш сад дарсад банди махал аст ва боз музиёна мепурсад:

«Шумо дар Точикистон аз таборон киро доред?»

Ва дубора аз Тошканд канда мешаваду ба Бадахшон мечаспад:

«Мухтор эълом кардани Бадахшон дар Точикистон чй зарурат дошт ва имруз ба он зарурат хаст?»

Ва бозпас ба пурсиши нахусти худ бармегардад:

«Ва боз хам чаро шумо мавкеъи гирдихамойи на Душанбе, балки Хоругро интихоб кардед?»

Рахматуллох Зоиров бо хазор баён мехохад ба «Миллат» тавзех дихад, ки «бобои азиз, мо дар Бадахшон хам шуъбае дорем, ки бисёр фаъол аст», аммо фоидае надорад. Бархурди «Миллат» бо ин мавзуъ таврест, ки гуё Бадахшон як кишвари дигар аст ва як хизби хоричй мехохад он чо барномае анчом дихад. Хизбхои сиёсии Русия як руз дар Волгограду рузи дигар дар Петерзбург барномахои сиёсй анчом медиханд, аммо касе аз ин пурсишхои масхара намекунад. Дар Точикистон, агар бихохед нонатонро аз Душанбе на, балки аз нохияи Рудакй бихаред, шояд мавриди пурсучу вокеъ шавед.

Дар кишваре, ки ба дарки мафхуми «миллат» расидааст, як хизби сиёсии саросарй хак дорад дар саросари кишвар барномахои сиёсй анчом дихад. Ту чаро дардашро мекашй? Магар карор буд бисоти тазохурот аз Душанбе ба Хоруг кашонда шавад? Магар намешунавй, ки рахбари хизб дар хамон огози гуфтугу мегуяд, ки баргузории тазохуротро аъзои хизб дар Бадахшон пешниход карда буданд? Барои чй ба хамаи руйдодхо бояд аз сурохи танги девори кишлок нигох кунй? Барои чй бояд аз Зоиров бипурсй, ки «чаро нахостед тазохуротро дар Хучанд баргузор кунед?» Дар фаъъолияти сиёсии Зоиров хазорон нуктаи мавриди суолро метавон ёфт. Чаро бояд махалли у бештар аз хама чалби таваччух кунад? Дарди сахт аст он чизе, ки озорат медихад? Хакко, ки бехадду худуд сахт аст.

«Миллат», ки номе бемусаммо дорй. Ин нуктаро сахт ба гуши хушат биспор, ки шумори точикони Узбакистон ба маротиб бештар аз кулли чамъияти Точикистон аст. Бо ин музахрафот хамкавмонамонро рам надех. Ром хам агар намекунй.

Такозои миллигароён аз «Миллат» ин аст, ки аз чохи махал саранчом берун ояд. Назарсанчии нотамоми ахир хам нишон медихад, ки чуз худатон дигар касе шуморо ба унвони як нашрияи миллй намешиносад. Саропои харзаномаатон буи махал медихад. Оё замони истифрок нест? Ман ки боло овардам.

Linguistic Nostalgia

Пажмонии забонй

Имшаб тахти оханги кадимии фаронсавии 'Nostalgie' (Носталжй) сайри муфассале дар торнамои хабаргузории расмии Ховар (khovar.tj) доштам, ки номи расмиаш, бино ба ин торнамо, «Национальное Информационное Агентство Таджикистана (НИАТ) Ховар» аст. Мо хам ният кардем, ки бо нигохе ба чамоли ховарии ин торнамо укдаи дил бигушоему ба ёди гузаштахо андаке аз хисси кушандаи нустолжиамонро бикушем.

Хатман ёдатон хаст, ки замоне номи расмии ин хабаргузорй «ТаджикТА» буд ва ахбори он аз забони русй ба забони шикаста-бастае тарчума мешуд, ки бо номи «забони адабии хозираи точик» мешинохтем. Зохиран каламбадастони вафодору далери ин бунгохи хабарй поймардона ин забону баёнро то кунун хифз кардаанд ва аз насл ба наслу аз сина ба сина ба ояндагон ба армугон мебаранд.

Аммо барои пайдо кардани бахши точикии он зури бехуда назанед. Матолиб хамин чурй дар сатхи сафхаи дарандашти нахуст парту палост. Унвонхо хама ба забони бародари бузурги собик аст: Главная (страничка), Президент (яъне «Главный Человек»), Правительство (яъне «Арба Главного Человека»), Парламент (яъне «Театр Главного Человека»), Международные отношения (яъне «Хобби Главного Человека»), Безопасность (разумеется, Главного Человека) и т. п. и гайра.

Пузиш, ки забонхоро даромехтаму шархе носуфта додам, аммо ин тавсиф баёнгари сафхаи нахусти торнамои Ховар аст. Яъне аз боздидкунанда интизор меравад, ки хадс бизанад чй ба чй хасту ба кадом забон.

Шуморо дар тораки сафха тасвири худи «Главный Человек» пешвоз мегирад, ки рубаруи хабарнигори солхурдаи (Ховар на, балки) ИТАР-ТАСС истодаасту бо викор сураташро ба самти парчами Точикистону мучассамаи бобои обрумандаш Сомонй тофтааст. Яъне, «эй нигори нозанин, мехроби ман дигар найи!»

Ду хабари нахуст ба забони «нигори нозанин» аст ва ду-се хабар ба «забони адабии хозираи точик» бо холате нобахинчор хоксорона васати анбухи бегонагон уфтодаанд. Барои хондани идомаи матлаб бояд дугмаи «Подробнее»-ро фишор дихед. Бо шуру иштиёк якеашро «подробнее» мекунем ва порае аз онро айнан бидуни хеч тагйиру дасткорй руи сафхаи Як Дарвеш мерезем:

«Балҷувон. 15 май (АМИТ «Ховар» Сулаймон Холов).- 15 майи соли ҷорӣ сафири Британияи Кабир Грем Лотен ба ноҳияи Балҷувон овард (чй овард? Киро овард?-ЯД)... Грем Лотен ва ҳамроҳонаш ба осорхонаи Восеъ рафта бо ёдгориҳои таърихӣ ва бозёфтҳои ҷолиб шинос гардиданд. Сафир бо дидани шамшери қаҳрамони халқи тоҷик Восеъ ба ваҷд омад.»

Бо хондани ин сатрхо кас худ ба худ ба вачд меояд ва мехохад ба обу ранги он чизаке изофа кунад:

«Сафир бо дидани шамшери кахрамони халки точик Восеъ аввал чашмонаш барк зад, баъд ба вачд омад ва дод зада фиристод. Директори осорхонаи Восеъ аз тарс тарбузаш аз багалаш гелида монд ва у хам дод задан гирифт. Сафири Британияи Кабир беихтиёр шишаро зада шикаста шамшерро кашида гирифта дар гирди сараш чарх занонд ва хануз бо вачд фарёд мезад, ки «Ана, ёфтам!!! Шамшери Восеъро ёфтам!!! Худди шамшери Нелсони худамон будаст ин сабил-ку!». Фурсати як чойник чой хурдан нагузашта посбонони осорхона аз берун давида даромаданд ва кушиш карданд, ки шамшерро аз дастони зарифи сафири Британияи Кабир кашида гирифта дар чояш монда кулф карда партоянд. Вале аз афташ дастони нозуки сафир ба шамшер бисёр махкам часпида буданд, ки харчанд посбонон ба оху уху уффу туф даромаданд, шамшер аз дасти сафир канда намешуд. Ана-мана нагуфта, худи сафири Британияи Кабир якбора оромакак шуда шамшерро дар сандукчаи шикастагиаш монда муйлабхои чарбиашро молида-молида ба атрофиён синчакунон нигох карда охи сард кашид. Баъд бо як силтав сарашро боло андохта ба директори осорхона нигохи дуру дароз карда пичингомез «Ин шамшератонро чанд мефурушед, ако?» гуфту интизори чавобаш хам нашуд. Сафири Британияи Кабир маънидорона лабханде зада даст ба кисаи чапи шими нагзакак дарзмолшудагиаш бурда...»

Уфф, ин нустолжй бо мо чй коре намекунад! «Ховар» хаёли моро гарки «забони адабии хозираи точик» карда монд-ку!

Унвонхои дигар матолиби «точикй»-и Ховар хам шуниданист:

«Купруки дехкадаи «Зарафшон-1» кушода шуд» (Ба ин мегуянд вафодорй ба бародарони узбак, ки «пул»-и худамонро фидои «купрук»-ашон мекунем, ки хай «кушода»-ву «пушида» мешавад).

«Конхои Балчувон эхё мешаванд» (Яъне дубора зинда мешаванд... На, сухбат аз филми «ужас» ё «фантастика» нест. Вокеъиятхои ховарист).

Боз дар зери унвонаки «Другие новости по теме» мехонем:

«Хонахои харобгардида баркарор карда мешаванд». Аммо маълум нест, ки «хонаи харобгардида»-и забони мо рузе обод хохад шуд ё на.

Дар гушаи «Мухимтарин»-и «Ховар» матлаберо мебинем, бо як акси ошно: «Миллатсоз – Китоб дар бораи андешахо ва фаъолияти сиёсии Президенти Точикистон Эмомалй Рахмон».

Дар хаму «андешахош» мара бкша, амакй!

Нигарон набош. Мекушадат, аммо ба тадрич.

Thus Spoke Nazarbayev

Чунин гуфт Назарбоев

Гузориши Брус Панниерро тарчума мекардаму чорае чуз лаб газидан надоштам. Матлаби нисбатан чомеъу хубест дар бораи дидори ахири Эмомъалии Рахмон аз Казокистон. Аммо рагахои хакорат дар хилоли ин навишта ба хадде барчаста аст, ки чашми касро месузонад. Хар чашмеро на, албатта. Чашми точикро.

Брус мегуяд, ки нафтро хам метавон бо об даромехт. Коре, ки дар дунёи вокеъй шуданй нест. Аммо ин як таъбири мачозй аст. «Нафт» Казокистон асту «об» Точикистон. «Даромехтан»-и ин ду ба маънои хамкории ду кишвар бо чашми оз ба дороихои хамдигар аст, ки заминаи ин хамкорихост. Аммо бо андаке бузургнамойи ё муболига метавон иддаъо кард, ки ин чустори ковишй (тахлилй) дар як таъбир хулоса мешавад: «хории Точикистон».

Замоне буд, ки Узбакистон мехост иттиходе бо номи Туркистон эчод кунад, ки хамаи кишвархои Осиёи Миёнаро дарбар бигирад. Точикистон саркашй кард ва сазовори ситоиши миллигароён шуд. Пайвастани Точикистон ба иттиходе бо чунин номи нажодпарастона ба масобехи чакондани як катра ранги сапед дар як пиёлаи саршор аз ранги сиёх буд: сапедй дар он гум мешавад.

Вале ин бор Эмомъалии Рахмон талвехан (пушида) гуфтааст, ки аз тархи Остона барои ташкили як иттиходи минтакайи дар Осиёи Миёна химоят мекунад. Брус ишора мекунад, ки дигар чи хам бояд мегуфт? Ниёзманд, ки хакки интихоби чандоне надорад. Албатта, пешниходи Нурсултон Назарбоев ба маротиб окилонатар аз тархи бузургманишонаи Каримов аст, бо ин ки дар нихояти кор бартарии Казокистон бар дигар кишвархои минтакаро расман собит хохад кард. Бо он хама шукуфойи хак хам дорад. Брус мегуяд: «Сармоя обруву эътибор меоварад».

Брус Панниер ишораи дигаре хам ба ниёзмандии муфрати Рахмон дорад ва мегуяд, ки у ба бахонаи «бехбудии равобити дутарафа», аммо дар вокеъ барои дарёфти кумаки иктисодй аз хамсояи дорову нафтхезаш ба Остона рафтааст.

Тавофукхои шохона

Такрибан хамаи тавофукномахои имзошуда Точикистонро дар макоми як кишвари бечораву мухточ ва Казокистонро дар чойгохи як кишвари тавонманду накукор тарсим мекунад. Назарбоев бо сари баланду садои расо дар нишасти хабарй эълом кард, ки аз кумак ба Точикистон шона холй намекунад:

«Мо имруз ба тавофук расидем, ки хар чи зудтар як сандуки сармоягузорихои казокй-точикй гушоиш дихем. Тарафи казокй ба ин сандук 100 милюн дулор ворез хохад кард. Бо истифода аз ин маблаг дар Точикистон тарххои тоза ва муштарак рохандозй хоханд шуд.»

Сандук зохиран муштарак аст, аммо аз сахми Точикистон дар пур кардани он хабаре нест. Ва наметавонист хам бошад.

Нурсултон Назарбоев бо ваъдахои фаровони бештар чехраи абусу гирифтаи Рахмонро андаке боз кард. Хамааш сухбат аз кумакхои Казокистони хушбахт ба Точикистони бадбахт буд. Мухимтарин нуктаи ваъдахои рахбари казок, ки ба Рахмон умедхои обй ё оби умедворй дод, марбут ба танхо дороии фаровони Точикистон мешуд: об:

«Мо ба манобеъи барки обии Точикистон алокамандем. Имруз мо тавофук кардем, ки агар карор аст дар истгохи барки обии Рогун як кунсерсиюм кор бикунад, Казокистон низ дар он хузур хохад дошт ва масолех хохад дод ва ба унвони сармоягузор низ кумак хохад кард. Мо хамчунин ба дигар тарххои эхдоси ниругоххои обй алока дорем; мо алокамандем хутути интиколи барк аз тарики Киргизистон ба Казокистон кашида шавад, то аз кишвари шумо барк харидорй кунем.»

Дар хамин чо буд, ки сари хамидаи рахбари Точикистон андаке баланд шуду, ба таъбири мардумй, рахбар «курта-курта гушт гирифта фиссод.»

Ин нукта хам хуб аст, ки Казокистону Точикистон дар мавриди Узбакистон шигирди рохбурдй (стратегический маневр)-и муштаракеро ихтиёр кардаанд. Карор аст хутути барк на аз тарики замини софу хамвори Узбакистон, балки аз куху теппахои Помиру Тиёншон ба Казокистон биравад. Узбакистон хамасола ба вижа дар фасли зимистон «дустй»-и бехадду хасрашро ба Точикистон баён мекунад ва хамон вобастагй кофист. Шояд аз ин тарик битавон инхисори манобеъи энержй тавассути Узбакистонро шикаст дод. Пас ин нукта аз мавориди нодири гузориш аст, ки ба хонандаи точик хам «курта-курта гушт дода бурафт.» Аммо чуртамон чое мешиканад, ки Брус тасрех мекунад, ки пешниходи канор гузоштани Узбакистон хам назари Назарбоев аст, на касе дигар. Нагмаро пулдор супориш мекунад, мусалламан. Ва чи нагмаи маргубе!

Як такони шодиафзои дигар омодагии Казокистон дар сармоягузорй дар неругохи Рогун аст, ки як навъ чашму хамчашмии Казокистон бо Русияро нишон медихад. Дар холе ки русхо аслан моил нестанд ин неругох ба дилхохи точикхо сохта шавад, казокхо бепарво эълом мекунанд, ки дар сохтани неругох дасти ёрй дароз хоханд кард. Чизе чуз сипос надорем, ки нисори казокхо кунем. Албатта, бад-ин гуна Казокистон дар Точикистон манофеъи калони иктисодй пайдо хохад кард.

Илтимос

Яке аз карехтарин сахнахо замоне фаро расид, ки Эмомъалии Рахмон аз Нурсултон Назарбоев илтимос кард, то бар хилофи фармони чадиди раисичумхурии Казокистон ба Точикистон галла бифурушад. Бо таваччух ба кахтие, ки имсол чахонро тахдид мекунад, Казокистон хирадмандона тасмим гирифтааст то якуми септомбри 2008 ба хеч бегонае галла нафурушад, то мардуми худаш гурусна намонанд. (Мукоиса кунед бо даврае, ки пирону навзодони точик дар сармо мемурданду Точикистон барки набудаашро ба хорич содир мекард). Брус Панниер вокуниши Нурсултон Назарбоев ба илтимоси Эмомъалии Рахмонро ин гуна тасвир мекунад:

«Зохиран илтимоси Рахмон барои муъофияти Точикистон аз мамнуъияти содироти галлаи казокй Назарбоевро ба риккат овард, аммо рахбари Казокистон ваъдаи газофе хам накард ва гуфт: «Мо бисёр моилем, ки ба хамсояамон Точикистон гандум содир кунем ва албатта, дар нахустин фурсати мумкин ин корро хохем кард. Ман ин мавзуъро (бо Рахмон) каблан баррасй кардам. Мамнуъияти содироти галла то мавсими ояндаи бардошти махсул, яъне то якуми септомбр (сентябр) идома хохад дошт ва табъан, он гох мо пеш аз хама ба Точикистон гандум хохем фиристод.»

Яъне дар вокеъ, рахбари казок бо матонат ва муаддабона илтимоси рахбари точикро рад кард ва ба таври гайримустаким гуфт: «Чурачон, ичада через-перез намеша. Закон есть закон.»

Кутохсухан,

...дидори Назарбоев ва Рахмон дидори башиддат дустонаи Шоху Гадои Осиёи Миёна буд: доротарин кишвар ва надортарини он.

Сахнае, ки тарсим шуд, чунин буд: Казокистон бо шитоб бар эрикаи кудрати минтака менишинад ва лагомдоронаш Киргизистону Точикистон хастанд. Адуи саркашу магрур Узбакистон аст, ки бо пурруйи дар пойтахти Казокистон дар хузури ракибаш эълом кард: «Кишвари ман харгиз узви чунин иттиходе нахохад шуд.» Аммо акнун узбакхо дар акаллиятанд ва хаводорони Казокистон дар аксарият ва саманди казокхо тундтар метозад. Моем, ки хануз харамон асп нашудааст.

Tajik Children Under Uzbek Arrest

Кудакони точик тахти боздошти Узбакистон

Дар холе ки нашрияхои Точикистон ба сари хамдигар гирду мешикананду дар паи кандани гури миллат бо бели махалгаройианд, шаш тан аз шахрвандони навчавони кишварамон аз рузи 27 оврил (апрел) то кунун дар чанги нерухои марзбониву амниятии кишвари фошистии Узбакистон зачр мекашанд.

Бобир Алиматов, Дилшод Абдурахмонов, Илхом Умаров, Шоназир Олимов, Улугбек Холдоров ва Бахтиёр Турдиматов аз чумлаи 31 шогирди мадрасаи Адрасмони устони Сугданд, ки беш аз ду хафта пеш барои пикнику ревосчинй ба куххо рафтанду нохудогох вориди хоке шуданд, ки Узбакистон аз они худ медонад. Хамагй бедиранг боздошт шуданд ва мавриди бозчуйи карор гирифтанд. Сипас 25 бандии кучак озод шуданду ба Точикистон баргаштанд, аммо ба далоили номаълуме шаш навчавони 16-солаи мо дар Узбакистон мондаанд.

Дар номаи илтимосе, ки падару модарони он навчавонони боздоштй хитоб ба Ислом Каримов, рахбари Узбакистон, навиштаанд, омадааст, ки кудакони баргашта бисёр такидаву низор ба назар мерасанд ва руи бадани бархе аз онхо осори шиканча ба шакли кабудй дида мешавад. Кудакон гуфтаанд, ки тайи муддати боздошташон дар як зеризаминии хису бадбу махбус будаанд. Ба гуфтаи онхо, бозчуёни узбак ба кудакон обу нон хам надодаанд.

Дар бахше аз ин нома мехонем:

«Ду маъмур бо либоси шахсй якояки кудаконро барои чандин соъат истинток карданд ва кудаконро ба чосусй ва кочоки маводди мухаддир муттахам карданд. Аз онхо пурсиданд, ки оё касе аз хешовандонашон дар ниходхои интизомй кор мекунад ё на. Маъмурон хамчунин аз кудакон иттилоъотеро дар бораи номи фармондехони посгоххои марзй, шумори марзбонон, хуввияти маъмурони пулиси махалли зисташон ва раисони корхонаи маъодини кухии Адрасмон, теъдоди коргоххои ин корхона, коршиносони он ва гайра чуё шуданд.»

Дар гузашта марзбонони узбак гову гуспанди точикро хам ки аз канори марз рад мешуданд, ба занни ин ки шояд дастгохи шунуд («жучок»)-е бар бадани онхо насб шуда бошад, ё боздошт мекарданд ё ба гулула мебастанд. Акнун бадгумонии узбакхо шомили холи кудакони мо хам шудааст.

Мегуянд, «кофар хамаро ба кеши худ пиндорад.» Шояд дар Узбакистон аз кудакон чунин навъи истифода хам сурат бигирад. Кй медонад? Вагарна ин бадгумонй аз кучо бармеояд? Барои намуна, Узбакистон хануз аз неруи кории кудакон дар мазореъи пунба бахракашй мекунад, дар холе ки хушбахтона, гузориш шуд, ки ин амри шум дар Точикистон ба торих пайвастааст. Шояд макомоти узбак кодир ба бахракашии бештар аз кудаконашон бошанд?

Вазорати хоричаи Точикистон дар ин маврид камоли адаби точикиро риъоят карда ва хеч ёддошти эътирозе ба узбакхо нафиристодааст. Танхо чуръате, ки ба харч доданд, ирсоли номаи падару модарони бандиёни навчавон ба сафорати Узбакистон дар Душанбе буд. Макомоти сафорат дар камоли оромиш ба хабарнигорон гуфтаанд, ки умедворанд ин мушкил ба зудй хал шавад.

Ба зудй, яъне кай? Замоне ки шаш навчавони точик сиёхтарин тасвирхои зиндагиро барои хамеша ба зехн биспоранд ва тухми адоват дар жарфои калбашон кошта шавад? Замоне ки шахсияташон хурду лех шавад ва дигар харгиз чуръат надошта бошанд по аз манзил фаротар бигзоранд? Замоне ки аз бетафовутии Точикистон ба сарнавишташон сархурда шаванд ва ба миллату зодбумашон пушт кунанд? Он замони ломасаб кай фаро мерасад ва чигуна?

Оё агар марзбонони точик Худой накарда бо хамон таваххуши як инсони ибтидойи 31 навчавони узбакро боздошт мекарданд, гуши мо имруз ором дошт? Шояд на танхо сарусадои расонахои узбакию чахонй, балки гурриши тонку тупу чангандахои узбакй оромиши моро ба хам мезад.

Он 31 тан шахрвандони марзу буми мо хастанд, ки давлати Точикистон зомини химоят аз хакку хукукашон аст. Давлатдорй факат шикампарварй нест. Дардисар ва рафъи дардисархо дорад. Ва зимнан, дардисарсозй чузъи мункароти хар давлат аст, ки дар кишвари мо ба яке аз вазифахои давлат табдил шуда.

Дар марзе, ки огозу поёнаш аломатгузорй нашудааст, чи гуна метавон аз як кудаки мадрасайи интизор дошт бидонад, ки кадом гушаи як теппа моли кишвари уст ва кадом тиккаи он бегона аст?

Аз суи дигар, асорати навчавонони ноболиг чузъи чиноёти чангй махсуб мешавад. Мо ки бо Узбакистон чанге надорем. Ин рафтори узбакхоро чи гуна метавон тавчех кард? Барои чй аз сангу кулухи Точикистон дар ин бора садое дарнамеояд? Агар зури давлат дар баробари режими узбак андак аст, чаро Созмони Милали Муттахид аз давлати нотавони Точикистон дастикам номаи шикояте дарёфт намекунад? Мунтазири чй хастем?

Ва бори дигар: бори ин нангро то кучо бояд кашид?