Showing posts with label independence. Show all posts
Showing posts with label independence. Show all posts

Tuesday, September 10, 2019

Орзуи истиқлол бар мо хуҷаста бод!

Истиқлоли Тоҷикистон орзуи қалби хунчакони тамоми фарзандони вафодори ин обухок аст.

Бигзарем, ки имрӯз ҳам бисёре аз мардуми Тоҷикистон бештар аз фурӯпошии импротурии ситами Сурх чашми гирёну қалби хунчакон доранд.

Аз ин ҳам бигзарем, ки соҳибони имрӯзи тоҷу тахт то замони расидан ба ин макнату манзалат парчами сурх ба даст доъияи барқарории импротурии ситами Сурхро доштанд.

Имрӯз ҳам садоқате дар шодбошҳои истиқлоли онон ба гӯши дил намерасад.

Гӯӣ марги Аҳмадшоҳ, вопасин тоҷики гарданкашу лашкаршикан, бедалел дар ин рӯз ҳодис нашуд. Гӯӣ ормони ба хун оғуштаи тоҷикони ташнаи озодию истиқлолро сабт карду ба гӯши торих овехт.

Дар ин сӯи Ому аҳмадшоҳҳои дигаре ҳам буданд, ки бо қудрати қаламу сухан барои истодан ба пои худ размиданд.

Тоҳири Ъабдулҷаббор пешоҳангу пешмарги миллат буд. Эъломияи истиқлолеро, ки муддатҳо пеш нивишта буду мавриди тамасхуру пӯзханди маҷлисиёну курсинишинон воқеъ шуд, сардамдорони фалокатзадаи Тоҷикистони шӯравӣ саросема имзо карданду баночор парчами истиқлол барафроштанд.

Баночор.

Чун дигар импротурие намонда буд, ки овезонаш бошанд. Истиқлоли муфт, истиқлоли нохоста бар фарқи сарашон хурда буд ва чорае ҷуз интишори Эъломияи Истиқлоли устод Тоҳир надоштанд...

Ин аст ҳадиси истиқлоли мо, ки ин рӯзҳо мавзӯъи барномаҳои рангоранги ҳунарию меҳандӯстонаи садову симо шуда.

Дар ҳоле ки барои бисёре мафҳуми Меҳан ҳамчунон "Ватанам - СССР" аст ва мудофеъони Меҳан ҳамчунон "босмачӣ" ном доранд ва аз тақсими Иморати Бухоро ба се кишвар ҳамчунон ба масобаи лутфу марҳамати Рус ва Истолин ба тоҷикон таҷлил мешавад.

Чун ҳанӯз мафҳуми истиқлол дар мағзу ботин русуб (нишаст) накардааст.

Ва мо ҳамчунон дар орзуи истиқлолем.

Дар ин рӯз месазад, ки дуруде буланд ба рӯҳи пурфутӯҳи устод Тоҳир бифиристем ва ба монанди он вораста орзуи истиқлоли тамомъайёри кишварамонро явошакӣ замзама кунем.

Орзуи истиқлол бар мо хуҷаста бод!

18 шаҳривари 1398
09.09.19

Sunday, September 11, 2016

Шодбоши орзуи истиқлол

Шукӯҳу ъазамати гиромидошти 25-умин солрӯзи истиқлоли Тоҷикистон хиракунанда буд. Беш аз 52 ҳазор донишомӯзу донишҷӯву корманди ниҳодҳои давлатӣ дар он ширкат карданд ва болиғ бар 16 ҳазор сарбозу афсар дар ин маросим режа рафтанд. Бархе аз ширкаткунандагон пероҳанҳое ба тан доштанд, ки тасвири раисиҷумҳурро бар синаашон нишонда буд. Тамошои ин маросим касро ба ёди режаҳои Шӯравӣ меандохт, ки бихоҳӣ-нахоҳӣ, бояд дар он ҳузур меёфтӣ ва шиъор медодӣ. Самимият дар ин маросим тухми ъанқо буд.

Ман аз ҷумлаи касоне ҳастам, ки аз самими қалб Тоҷикистонро мустақил мехостам; дар давроне, ки истиқлолхоҳии як тоҷик хиёнат ба “Ватанам СССР” маҳсуб мешуд. Ва ҳамчунон шодам аз ин ки саранҷом ба ҳар далеле он “иттиҳод” (бихон “импротурӣ”)-и манҳуси истибдодӣ фурӯ пошид ва Тоҷикистон дастикам баном мустақил шуд. Бими ман аз рӯзест, ки дар миёни ҳамин издиҳоми даҳҳо ҳазорнафарӣ ҳамапурсии доштан ё надоштани истиқлол анҷом бигирад. Тарси ман он аст, ки бештари ин афрод ба набуди истиқлол ва ба тан супурдан ба Кремлин раъй бидиҳанд. 25 соли истиқлол Тоҷикистонро ба дарюзагаре табдил кард, ки мавҷудияти худро бидуни Русия ва бозори кори онҷо, бидуни забони русӣ ва расонаҳои онҷо тасаввур намекунад.

Дар 25-умин солрӯзи истиқлоли Тоҷикистон суханварони бузургу сутурге доди сухан доданд, ки бо шумори андаке аз онҳо ҳамсӯ ҳастам. Истиқлоли кишварамро ҳамчунон муфт ва иттифоқӣ медонам (Агар чунин набуд, мухолифони истиқлол рӯи кор намеомаданд ва имрӯз ҳам орзуи эҳёи Шӯравиро дар сар намепарварданд.) Касе ҷуз Тоҳири Абдулҷабборро меъмори истиқлоли сарзаминам намедонам. Ва истиқлоли меҳанамро, ҳатто бо гузашти 25 сол аз эъломи он, сӯрӣ ва намодин медонам, на ростин.

Истиқлоли Тоҷикистон замоне фаро мерасад, ки битавонад ба истиқлоли иқтисодӣ аз Русия даст ёбад, барои садҳо ҳазор тан муҳоҷири бехонумон дар сарзаминашон фурсатҳои шуғлӣ биофаринад, ъатои пойгоҳи низомии хориҷиро ба лиқояш бибахшад, номи ростини забони миллии Тоҷикистон (порсӣ)-ро расмӣ кунад ва ба дабираи худии забони миллии Тоҷикистон (порсӣ) баргардад. Танҳо он замон метавон раисиҷумҳури Тоҷикистонро ҳампову ҳамтои Путин донист ва Тоҷикистонро шарики ҳамсанги Русия.

Ба расми ин ҳама солҳое, ки гузашт, орзуи истиқлолро ба ҳаммеҳанонамон шодбош мегӯям.

Wednesday, September 09, 2015

Бароят бол мехоҳам

Бароят бол мехоҳам,
Маҷолу ҳоли истиқлол мехоҳам,
Барозанда ҳазорон сол мехоҳам...

Валекин шодбоше дар бисотам нест,
Табу шӯри нишотам нест,

Ки мо, парвардагони обу домонат,
Туро, эй моми меҳан, хор медорем,
На худсолории ту армуғони мост,
На хоки поки ту
Озоду худсолор медорем.

Ки гӯӣ баччаҳои ту
Туро модар намедонанд,
Ки гӯӣ ъошиқи занҷиру зиндонанд,
Туро дар хоб мехоҳанд,
Ъуқобу пар заданро андаруни қоб мехоҳанд,
Туро безори Хуршеду ҳамеша рӯ ба сӯи зулмату маҳтоб мехоҳанд,
Ҳақиру бардаву бетоб мехоҳанд...

Бароят бол мехоҳам,
Маҷолу ҳоли истиқлол мехоҳам,
Барозанда ҳазорон сол мехоҳам...

18 шаҳривари 1394 (090915)

Thursday, September 08, 2011

Mind The Gap! (Russian Version)

Российское военное присутствие ущемляет суверенитет Таджикистана

Накануне 20-летнего юбилея со дня провозглашения государственной независимости Республики Таджикистан в столице нашего государства произошло событие, которое способно поставить под вопрос сам факт суверенитета Таджикистана. Глава иностранного государства в присутствии таджикского лидера заявил о том, что территория Таджикистана еще 49 лет будет контролироваться вооруженными силами его государства. Одним из столпов государственной независимости является наличие собственных вооруженных сил, которые обеспечивают неприкосновенность и территориальную целостность государства. Заявление Президента России Дмитрия Медведева хоронит само понятие «суверенитет Таджикистана». Он выразил удовлетворение в связи с тем, что договорился с руководством Таджикистана о российском военном присутствии в нашей стране еще на 49 лет.

Форма и содержание заявления российского президента вызвали тревогу у медийного сообщества Таджикистана. Президент России в присутствии руководства Таджикистана поставил под сомнение само понятие независимости нашего государства и с уверенностью заявил, что Таджикистан еще полвека будет плыть в фарватере политики России. Мы считаем, что господин Медведев тем самым проявил бестактность и неуважение к Таджикистану и его гражданам.

Однако важнее всего то, что решения такого уровня важности не принимаются двумя лидерами за закрытыми дверями. К тому же ни один предсказатель и провидец не может сказать, какими будут взаимоотношения между двумя нашими государствами через 50 лет. Посему считаем, что логика подобных решений изначально хромает. Правительства могут принимать подобные решения в пределах сроков своих полномочий. Даже если будет чувствоваться острая необходимость в сохранении российского военного присутствия в Таджикистане, более логичным будет, если оно будет ограничено десятью годами. Фундаментальные устои суверенитета, демократии и гражданских прав, основываясь на которые Таджикистан считает себя независимым демократическим и правовым государством, не позволяют правительству принимать такие решения. Ни в одном суверенном, демократическом и правовом государстве судьба двух – трех поколений не решается подобным образом.

201-я мотострелковая дивизия численностью порядка 8 тыс. военнослужащих является самой крупной военной базой России за рубежом. Однако руководство России до настоящего времени не выступало с официальными заявлениями о необходимости продления срока ее пребывания на территории Таджикистана, хотя российские СМИ посвятили данной теме немало внимания. Российские аналитики, большинство которых отличается предвзятым отношением к таджикам и Таджикистану, приводят ряд аргументов в пользу российского военного присутствия в Таджикистане, в числе которых: опасности, исходящие из Афганистана (наркотрафик, движение «Талибан», религиозный экстремизм), угроза агрессии Узбекистана, вероятность возникновения внутренних конфликтов и поддержание стабильности действующей власти. Но, возникает вопрос: насколько они оправдывают сам факт ограничения суверенитета Таджикистана полувековым иностранным военным присутствием?

Мы призываем помнить обстоятельство, что Таджикистан является независимым государством и может и должен самостоятельно обеспечивать свою территориальную целостность и нерушимость своих границ. Не является ли срок в 49 лет слишком большим для всесторонней подготовки национальных вооруженных сил? Если решено, что мы в течение 49 лет будем только готовиться к защите и обороне своего суверенитета, то какова же цена такому государству и такой независимости, его способности защищаться самостоятельно?

Кроме того, даже после вывода американских сил в 2014 году Афганистан будет государством, отличным от талибовского Афганистана образца 2001 года. И российские политические аналитики и эксперты едва ли могут безошибочно предсказать будущее афганского государства и быть уверенными, что движение «Талибан» будет способно в короткие сроки восстановиться и взять власть в свои руки по всей стране.

Даже если представим самую ужасную картину, что после вывода американских войск Афганистан попадет под власть талибов, не стоит забывать, что в этой стране проживает огромное количество таджиков. Это те таджики, которые стараниями России и Британии были разлучены с нами в XIX – XX вв. И их любовь к Таджикистану не обусловлена никакой выгодой. Поэтому, демонизация таджиков Афганистана и выставление их пугалом для таджиков Таджикистана – занятие непродуктивное. Мы считаем, что российские военные базы и объекты представляют не меньшую угрозу для Таджикистана, нежели угроза афганской или узбекской агрессии, поскольку могут стать объектами нападения или причинами нападения извне, инструментом внутренней дестабилизации, как это было в годы гражданской войны 1992 - 1997 годов. Присутствие иностранных контингентов может быть обусловлено строгим невмешательством во внутренние дела государства и уважением его суверенитета и законов, уважением и соблюдением прав его граждан на территории самого этого иностранного государства.

По мнению большинства экспертов, одним из важнейших стимулов для определенных кругов в России к возвращению своих военных в Таджикистан, особенно на таджикско-афганскую границу, является установление контроля над наркотрафиком из Афганистана. В этой связи в российских СМИ запущена очередная кампания по дезинформации. Ряд российских экспертов, например Станислав Кучер, политический обозреватель московского издания «КоммерсантЪ», обвиняет руководство Таджикистана в содействии наркотрафику. Он пишет: «Я помню, как еще в начале нулевых годов наши пограничники обвиняли как раз руководство Таджикистана в активном потворствовании наркотрафику, в том, что в Таджикистане есть очень сильные группировки, которые на этом зарабатывают». Однако официальная доступная многолетняя статистика свидетельствует, что таджикские правоохранительные структуры и пограничники всегда изымали и уничтожали афганских наркотиков в разы больше, чем российские пограничники, чьи транспортные средства не подлежали в Таджикистане досмотру и переправлялись в Россию, минуя таможню.

По мнению российских экспертов и ряда политиков принятие Таджикистаном условий России будет означать признание таджиками своей неспособности самостоятельно защищать собственную страну. Они уверены, что без помощи России Таджикистан не сможет противостоять наркотрафику, и готовность Таджикистана и таджикского руководства защищать самостоятельно границы своего государства расценивают как стремление потворствовать наркотрафику. Правильно ли будет принять предложения России и заодно согласиться со всеми вышеприведенными обвинениями?

Тон и содержание публикаций российских СМИ накануне и по итогам визита Дмитрия Медведева в Таджикистан отражают высокомерное и пренебрежительное отношение политических кругов России к Таджикистану. Например, Сергей Коновалов озаглавил свою статью в «Независимой газете» как «Стволы Рахмону на миллиард долларов». Он пишет: «По оценкам экспертов, стоимость переданных вооружений и боекомплектов к ним оценивается в сумму около миллиарда долларов».

В статье не говорится о том, что переданные вооружения не являются новыми и в действительности Россия избавляется от старых и никому не нужных вооружений, сплавив их Таджикистану. Также ни слова не говорится о том, что Россия в 2005 году обязалась в обмен на комплекс космического слежения «Окно», расположенное под Нуреком, инвестировать в экономику Таджикистана порядка 2 млрд. долларов, но не сдержала принятых обязательств. Иными словами, правительство России пренебрежительно относится к своим обязательствам и до настоящего времени не выполнило до конца ни одно из них. Насколько можно доверять такому необязательному партнеру и передавать полномочия по защите своей территории его вооруженным силам?

Александр Москвичев в статье «Рахмон укроется от талибов за русские штыки» в газете «Взгляд» называет Таджикистан «подбрюшьем России» и заявляет, что «недавно Душанбе потребовал от Москвы аренду в 300 млн. долларов в год, но, разумеется, ничего не добился». То есть, законные требования Таджикистана кажутся российским политикам и «экспертам» смехотворными и забавными…

Среди всех угроз, отмеченных российскими «экспертами», наиболее реальным выглядит проблема трудовой миграции граждан Таджикистана в Россию. Ежегодно около миллиона граждан Таджикистана отправляется в Россию на сезонные заработки. Вместе с тем, правительство любого суверенного государства обязано обеспечить своим гражданам рабочие места, используя их труд во благо общества. Если в настоящее время правительство Таджикистана не в состоянии обеспечить рабочие места, то оно должно найти другие направления, чтобы таджики не зависели от рискованного рынка труда в России, не подвергались насилию со стороны фашиствующих молодчиков, перед ищущими бесплатный рабский труд работодателями, чтобы таджики не становились объектом насмешек и издевательств в шутовских программах и публикациях с расистским подтекстом в российских масс-медиа. Последним примером пренебрежительного и оскорбительного отношения российских СМИ к таджикам стали скандальные высказывания сотрудников радио «Маяк» о таджикской культуре и искусстве в целом и, в частности, о выступлении ансамбля «Парем» в Москве. Сериал «Наша Раша» на ТНТ позволяет себе самый низкосортный «юмор» в отношении таджиков, демонстрируя, культивируя и формируя расистское превосходство, пренебрежение и презрение к таджикскому народу и всему населению Центральной Азии. Однако российские власти не замечают этого и не задумываются над тем, насколько благотворно подобный медийный фон влияет на атмосферу союзничества и партнерства.

Примечательно что, что Россия не согласилась на совместное с Таджикистаном командование 201-й дивизией. По сути, дивизия является одним из рычагов давления на правительство Эмомали Рахмона и участие таджикской стороны в командовании дивизией и ее формировании не отвечает интересам России. Судя по некоторым данным, военное присутствие России в Таджикистане остается фактором постоянного вмешательства РФ во внутренние дела РТ и одним из инструментов формирования власти в Таджикистане.

Каждая попытка руководства Таджикистана напомнить российским партнерам о своем праве быть равной стороной в выстраивании взаимовыгодных отношений наталкивается на истерию в российской печати о засилии таджикских «нелегальных» мигрантов в России, которые якобы везут в Россию наркотики, звучат угрозы выдворения мигрантов. При этом и российские политики, и пресса подменяют понятия и делают вид, что не знают о безвизовом режиме между двумя странами и что таджикские мигранты легально пересекают границу России и легально находятся на территории России.

В этой связи таджикское правительство должно задуматься о перспективе введения визового режима между Россией и Таджикистаном. Правительство Таджикистана не должно исключать возможности ввода ограничения на поездки граждан РТ в страну, где процветает таджикофобия. В качестве выхода из этой ситуации правительство обязано создавать рабочие места для граждан в Таджикистане и изыскивать новые направления для трудовых мигрантов. Одной из мер может стать условие договоров с китайской стороной о приоритете в привлечении таджикских трудовых ресурсов на объекты, которые строятся Китаем в Таджикистане, а также о привлечении таджикских бригад для работы в Китае. Таджикистан является одним из доноров трудовых ресурсов, которые по оценкам демографов будут все более востребованы крупными рынками труда. Но таджикское правительство обязано прежде всего обеспечить достойные рабочие места своим гражданам на родине.

Мы считаем, что в таких условиях продление российского военного присутствия в Таджикистане еще на 49 лет является предложением, требующим серьезного всестороннего анализа. Срок иностранного военного присутствия в Таджикистане должен быть фрагментирован, а его продление выноситься на референдум и подтверждаемо ветвями власти. Срок действия соглашения по каждому периоду не должен превышать 10 лет. Тем не менее, демократическое правительство обязано выносить решение подобных судьбоносных вопросов на суд народа. Мы предлагаем следующее: пред тем как дать конкретный ответ на предложение Дмитрия Медведева, необходимо провести в Таджикистане всенародный референдум и спросить мнение людей о том, хотят ли они, чтобы Таджикистан и впредь оставался под военным контролем России? Референдум должен быть проведен честно и прозрачно, по международным стандартам и с участием независимых международных наблюдателей. Решение о предоставлении иностранным вооруженным силам права присутствия на территории суверенного государства не входит даже в компетенцию высшего представительского и законодательного органа государства, посему должно быть принято непосредственно гражданами Республики Таджикистан. Любое демократическое правительство, желая оставить о себе добрую память в истории, обязательно проводило бы референдум по подобным вопросам. Но важнее всего то, что ради сохранения суверенитета и независимости Таджикистана необходимо в первую очередь спросить мнение самого народа, который является единственным источником власти в стране.

Нуриддин Каршибаев
Саймиддин Дустов
Сайидюнус Истаравшани
Ахмадшах Камилзаде
Умед Джайхони
Бобо Сури
Ситора Раджабова
Бахтиёр Аминов
Эхсан Аъзамиян
Тахир Сафар
Рустам Аджами
Мухаммад Кабиров
Дилшод Азимов
Фирдавс Ходжаев
Алиджан Рахими
Камолиддин Таджикнежад
Равшан Темуриян
Олег Панфилов
Ибрахимджан Рустамов
Акрамхан Зиядуллаев
Абдулфаттах Шафиев
Дариюш Раджабиян
и многие другие

Tuesday, August 09, 2011

A Dream

Дар орзуи меваҳои ширини истиқлол

(вижаи ҳафтаномаи "Нигоҳ")

Нигоҳе ба рӯйдодҳои ахири Тоҷикистон чандин муъзали муҳимми пешорӯи сарзамини моро барҷаста мекунад.

Қонуни гӯшношуниди тарбияти фарзанд пас аз он ҳама каланҷору фиғони матбуъотӣ саранҷом дар моҳи рамазон ба тасвиб расид ва кинае амиқ дар дили ҳазорон тан лона кард. Интиқодҳои байнулмилалӣ ҳам монеъ аз азми давлат ба эъмоли маҳдудият бар намозгузории навҷавонони зери 18 сол нашуд. Пештар ҳам гуфта будем, ки қонунҳое аз ин даст таъсири “бумерангвор”-е доранд ва дуруст баръакси хостаи мақомотро ба бор меоваранд. Намунаҳои бисёре дар ҷаҳони муъосир дорем, ки бо саркӯби тамоюлоти мазҳабии инсонҳо мақомот дар воқеъ он тамоюлотро ба зеризаминиҳо равона кардаанд, то фардо ба шакли хатаре даҳшатафкан пояҳои давлатро ба ларза оваранд.

Шакке нест, ки тундравии мазҳабӣ дар Тоҷикистон рӯ ба густариш аст, аммо аз роҳи мумонеъати дастрасии мардум ба омӯзишҳои мазҳабӣ ифротгароӣ решакан нахоҳад шуд, ки ҳеч, балки серобтару шукуфотар хоҳад шуд ва як мусалмони муътадилро ба вартаи ифротгароӣ парт хоҳад кард. Роҳи муқобила бо ғафлату ҷаҳолат пахши огоҳиҳо ва интишори китобҳои андешабарангез аст ва ироаи омӯзаҳои фалсафию иҷтимоъӣ аз тайфи васеъ ва тамоми адабиёти марбута аз дидгоҳҳои мухталиф. Ба ҷои интишори китобҳои барроқ барои таблиғоти пӯчи расмӣ мешавад ин кори накӯро барои ҷилавгирӣ аз балои фардо анҷом дод.

Дигар ин ки садҳо ҳазор тан аз навҷавонону ҷавонони тоҷик берун аз марзҳои кишвар дар бадбахтии ғурбат ба сар мебаранд ва дар ҳитаи нуфузи қонунҳои Тоҷикистон нестанд. Тозатарин намоиши хиффату хории ҷавонони муҳоҷири тоҷик дар Русия матлаби видеуии фаъъолони “миллигарои сусиёлист”-и рус буд, ки дар он се ноҷавонмард як ҷавони тоҷикро кутак мезананду озор медиҳанд; иттифоқе, ки шояд ҳар рӯз дар кӯю барзани кишвари кабир иттифоқ меуфтад ва гоҳ-гудоре аз роҳи маҷозӣ мухайялаи моро ба ошӯб мекашонад. Ин навъи ҳастии ҷавонони имрӯз чи армуғоне барои фардои мо хоҳад дошт? Ба ҷои тасвиби он қонуни нодир беҳтар он буд, ки ҳукумат донишварони тоҷикро гирди ҳам меоварду канкоше барпо мекард, то роҳҳои эҷоди фурсатҳои шуғлӣ дар Тоҷикистонро пайдо кунад ва ин ҷавононро аз таҳаммули ҳақорати ғурбат бираҳонад.

Пас аз эътирози диплумотики Сафорати Тоҷикистон бедиранг Русия ба талофиҷӯии мӯзиёна пардохт. Борис Гризлов, раиси Думои давлатӣ, дар изҳороте бесобиқа Тоҷикистонро дар баробари ду гузина қарор дод: ё марзбонони русро дубора дар марзи Тоҷикистон ва Афғонистон мустақар кунед ё муҳоҷирони кориро мавриди мазиқаи раводидӣ қарор хоҳем дод. Агар давлати Тоҷикистон ғуруре ба харҷ медоду билофосила гузинаи дувумро меписандид, сари тоҷикони худогоҳ дар саросари ҷаҳон ба осмон мерасид ва Тоҷикистон худ ба худ дар радифи кишварҳои худшиноси канораи Болтику Гурҷистон қарор мегирифт ва худ ба худ ҳимояти байнулмилалиро ҷалб мекард. Русия як кишвари бегона аст ва далеле надорад, ки шаҳрвандони Тоҷикистон ба онҷо бидуни раводид сафар кунанд. Касе, ки бо раводид вориди кишваре мешавад, аз арҷи бештаре бархурдор аст. Чаро бояд худамонро мадюни марҳамати русҳо бидонем, бераводид ба онҷо сафар кунем, барояшон хонаҳо бисозем ва кутак бихурему тавҳин шавем?

Ҳатман хоҳед гуфт, ки он гоҳ артиши якмилюнии муҳоҷирони кории тоҷик бояд куҷо бираванду чи кор кунанд. Ва ин ки ду милёрд дулор даромади солонаи муҳоҷирони корӣ аз чи роҳе бояд ба Тоҷикистон ворез шавад?

Магар ин тоҷикҳо ватан надоранд, ки танҳо роҳи зинда монданашон бояд хорӣ кашидан дар ғурбат бошад? Магар тоҷикҳо давлате надоранд, ки кафил ва зомини зиндагию маъишати мардуми кишвар аст? Мусалламан, дар оғоз сахт хоҳад буд, аммо то ранҷ набошад, аз ганҷ хабаре нест. Бозгашти муҳоҷирони корӣ ба Тоҷикистон шароитеро падид хоҳад овард, ки эҷоди фурсатҳои шуғлӣ барои мардумро ногузир хоҳад кард. Ва тоҷикҳое ҳам ки пас аз он бо раводид вориди Русия мешаванд, аз тимсолҳои Равшану Ҷумшуд азият нахоҳанд шуд.

Пешниҳоди нахусти густохонаи Гризлов (бозовардани марзбонони рус ба Тоҷикистон) барои як кишвари мустақил тавҳиномез аст ва ҳокимияти Тоҷикистонро зери суол мебарад. Оё ин мақоми рус ҷуръат дорад, ки чунин пешниҳодеро ба Узбакистон ё Туркманистон кунад? Онҳо ҳам бо Афғонистон ҳаммарзанд ва шояд миқдори маводди мухаддире, ки аз марзҳои онҳо дарз мекунаду ба Русия мерасад, бештар бошад. Чаро Гризлов Тоҷикистонро ҳанӯз “ҳаёти хилват”-и худаш тасаввур мекунад? Чаро бояд ин тасаввурро ба сухра накашем ва ин ёри Путинро сари ҷои сазовораш нанишонем? Дилтангии женеролҳои рус ба пули ношӣ аз қочоқи маводди мухаддир ё тамоюли Русия барои тасоҳуби дубораи марз бо рафтани омрикоиҳо аз Афғонистон далели кофӣ нест, ки як мақоми кишваре бегона ин тавҳинро ба Тоҷикистон раво дорад.

Русия аз асп уфтодаасту ҳамчунон лагом ба даст дорад. Дар севумин солрӯзи ҷанги Русияву Гурҷистон бар сари Иристони Ҷанубӣ, ки ҳамин чанд рӯз пеш буд, Медведев бо боди ғабғаби ҳамешагиаш мегуфт: “То замоне ки Соокошвилӣ барканор нашавад, равобитамонро бо гурҷиҳо аз сар намегирем”, ки албатта, аз ин таҳдидҳои хирсона мӯи димоғи Соокошвилӣ ҳам такон нахурд. Аммо ин ҷумлаи беназокат ҳокӣ аз хиёли хоми Русия дар мавриди эҳёи импротурии пешинаш буд. Дар ҳамон рӯз ҳам суҳбати “пайвастан”-и Белорус ба ҳайъати Русия дар матбуъоти он кишвар пуррангтар шуд... Бояд ба ин одамон тафҳим кард, ки Тоҷикистон дигар ҳаргиз пазирои мустаъмарадорони пешинаш нахоҳад буд ва ин ки ормони сайтараи дубора бар Тоҷикистонро бо худашон ба зери деворҳои Кремлин хоҳанд бурд.

Танҳо чизе, ки Тоҷикистон ниёз дорад, ҷуръат аст: ҷуръати истодан дар баробари рақиб, ҷуръати “на!” гуфтан, ҷуръати даъват аз ҳаммеҳанони овора ба зодбумашон... ва садоқати амал, фидокорӣ, ҳалолкорӣ, дасту дили пок, то бо коҳиши фасод бишавад фурсатҳои шуғлии бештаре дар Тоҷикистон сохт ва кишварро ба дасти мардуми бумии он обод кард ва ин бор аз меваҳои ширини истиқлол чашид.

Wednesday, September 09, 2009

Still, Happy Dream Day!

Хамчунон Рузи Орзу хучаста!


Гилояи яке аз хонандагони Як Дарвешро ба чон мепазирам:

«Салом бародари гироми. Ман яке аз хонандахои блоги шумо хастам... тули ду мох мешавад. Бо истифода аз архив анкариб аксари навиштахоятонро хондаам. Холо мехохам, ки бидонам чаро дар мавриди истиклолияти Точикистон (агар дошта бошад) чизе нагуфтед. Харчанд медонем хеле хам гуфтаед, вале дар ин мавсим хомушед...»

Аммо хар чи андешидам, дидам, ки ба навиштаи муртабити соли гузаштаам такрибан чизи тозае наметавонам биафзоям:

Имруз аз шумори зиёде аз дустони дуру наздик паёмхои шодбош дарёфт кардам. Ва дар посух ба хамагй паёмхои шодбош фиристодам. Шодбоши «истиклол»-е, ки дар хиёламон сабзиду хушкиду хазон шуд. Истиклоли намодинро ба хамагй хучастабод гуфтам ва орзу кардам, ки рузгоре ба истиклоли ростин бирасем. На, хануз нарасидаем. Ин ки дигар як амри мусаллам аст; мисли осмони Ландан, ки мебинам пур аз меги обистани тундар аст ва мисли мохе, ки дар чойгохи орзухои баландпарвозонаи мо нишастаасту моро сухра мекунад, мубархан аст.

Барои шинохти хар мафхум бехтар аст онро то ба тах бишикофем. Истиклол навъи густардатари худгардонй ё худфармоии як миллат ё кишвар аст. Мардуми он кишвар бояд дар таъйини роху равишу сарнавишти сарзаминашон батамом мухтор бошанд ва бар он хокимияти мутлак дошта бошанд. Дорем? Хануз на.

Вожаи мутазодд (антоним)-и истиклол (худфармойи) «итоъат» (фармонбардорй) аст. Яъне агар сарзамини мо тахти идораи сиёсй ва низомии давлате бегона карор дорад, пас мо мутеъем, на мухтор. Оё мо дар таъйини хатти машйи сиёсии худ харгиз Маскавро нодида гирифтаем? На. Оё харими хавоии мо тахти кунтрули давлате бегона аст? Оре. Оё давлати мо тахти каймумат ва химояти давлате бегона аст? Оре. Оё мо тавонистаем аз тамомияти арзии кишвар химоят кунем? На. Оё мо тавонистаем бонй ва хомии зиндагии мардуми кишварамон чи дар даруну чи дар берун бошем? На. Пас мо мутеъем ё мухтор? Аввалй ба вокеъият наздиктар аст.

Аз ин ру, орзуи истиклолро барои так-таки шумо шодбош мегуям ва орзумандам рузгоре ба ин орзуи баланд бирасем.

Оё истиклоли кишвари мо дар тули як соли гузашта аз хадди орзуву ормон фаротар рафтааст? Фикр намекунам. Ва хатто корбурди вожаи «ормон» дар ин таркибро бечо медонам. Миллати мо, ба кавли Зафар Суфй, як миллати беормон аст. Ва истиклол хам харгиз ормони ростини он набуда. Истиклол хам як тавфики ичборй буд, ки то кунун бештари мо арзиши онро дарнаёфтаем ва хатто иддае онро мояи бадбахтихои мо медонанд. Истиклоли тахмилй хануз дар зехни мо чои сазовори худро наёфтааст. Хануз хелехо бо такя бар мантик ба ин хакикат нарасидаанд, ки бадбахтихои мо бароянди корхои як давлати ношоиста аст, ки худи он низ то расидан ба кудрат аз истиклол безор ва даст ба домони Кремлин буд ва дар даштхои Русия суроги «Моми Механ»-ро мегирифт. Агар давлат ба истиклол арч мегузошт, кишвар ба истиклол ноил мешуд.

Пас хануз зуд аст, ки чашни истиклолро ба хамдигар шодбош бигуем. Хануз метавон орзуи истиклолро фархундабод гуфт.

ПС: Агар ба мохвора дастрасй доред, метавонед аз тарики барномаи "Навбати шумо"-и имшаби Би-Би-Сии порсй назароти шуморе аз хаммеханону хамкавмонамонро дар бораи "истиклол"-и Точикистон бишнавед ва худатон хам назар бидихед. Торнигорхои точикие хам ки ба ин мавзуъ пардохтаанд, дар ин барнома мурур хоханд шуд. Барномахои Би-Би-Сии порсй аз тарики Интернет хам кобили дарёфт аст. Ин чо хам метавонед назар бидихед.

Tuesday, April 14, 2009

The Architect of Tajik Independence

Дасте, ки конуни истиклолро навиштааст

Рахматкарими ДАВЛАТ

баргирифта аз нашрияи Миллат

Хавопаймои АН-24 ба охистагй ва мушкил осмони абриеро дар масири Душанбе-Хучанд мепаймояд. Як дусти халабонам зимни гусел гуфт, ин навъи хавопаймо бештар факат дар кишвархои африкой истифода мешавад ва аз чумла халабонони точик низ он чо кор мекунанд.

Андаке тахаммул ва нигаронии маро аз ин суханонаш пай бурд, ки бадохатан афзуд, АН-24 дар душвортарин шароит ва "грунтовка"-е фуруд меояд, ки дигар хеч хавопаймо чунин имконеро надорад ва фурудгоххои африкой аслан хамин хел сахроиянд.

Гуфтам, ки медонам, бо чунин "хавопаймое" дар хамчунин "сахрое" дар наздикии шахри Кописо, маркази вилояти Кописои Афгонистон фуруд омада будам. Дар соли 2001 вакте Толибонро мезаданд.

Ва АН-24 ба охистагй ва мушкил, вале маро ба максад, ба Хучанд мерасонад. Ба аёдати марде меравам, ки аз у шунида будам, "василаи расидан ба хадаф мухим нест, мухим расидан ба хадаф аст. Мунтахо хадаф бояд пок бошад, агар хадаф пок буд, василаи расидан ба он низ иншооллох пок ва ноолуда хохад буд"… АН-24 имруз факат точику занги (хабашй)-ро ба хадаф мерасонад…

Аз чодахои бороншустаи Хучанд мегузарам, мисле ки чизеро мушохида намекунам. То ин ки ба дидори у нарасам. Мардеро, ки бист сол боз мешиносам, бори аввал руи бистари маризй мебинам, аммо дастамро, ки мисли хамеша мефишорад, эхсос мекунам, ки куввати дасташ бар чост… Дасте, ки КОНУНИ ИСТИКЛОЛи моро навиштааст. Харки бихохад ва харки не, чунин аст.

АГАР ИСТИКЛОЛ БА ДАСТ НАМЕОМАД, ЧОИ МО СИБИР БУД

Баъди андаке фурсат, чуръат мекунам бигуям; Устод, хукумат ба харфи шумо амал кард. Гуфт: Чй кард? Гуфтам; бо пуштибонии Раиси чумхур, порлумон дар конунгузорй ислохот ворид кард, ки тибки он Рогун, ТАЛКО ва Норак моли истисноии давлати Точикистон эълон шуданд. Ва инро се соли пеш танхо шумо ба чуръат ва сарохат эълон карда будед, ёдатон нест? Гуфт: Ин мард, кори зиёде мекунад, агар вокеъан дар ру ба руи мушкил карор бигирад. Шумо аз вокеъиятхо натарсед. Ин бахсу руёруихо дар мавриди истифодаи обу сохтани ниругоххо чои нигаронй надорад, агар пештар ба миён меомаданд, Рогун зудтар сохта мешуд. Шумо уро таърифи зиёд накунед, танкид хам накунед.

Ман намехохам уро ба сухан гуфтани зиёд водор кунам, чун мебинам, сухан гуфтан барояш бисёри бисёр мушкил меояд. Аммо мегуяд, ва хар харфаш хикмат аст, ки албатта беш аз дах дар сади онро наметавонам дар дафтари хотира хифз кунам, аммо руи когаз навиштани онро боз хам чуръат намекунам, у мегуяд:

Хар касе хануз хам агар эътирозе дорад, бигуяд, ман кадом вакт, дар кадом макон, дар кадом холат харфи галат ва ё дуруг гуфтам, омодаам бипазирам. Вале чунин коре накардаам, аввалин харф ва талошамон ин буд, ки гуфтем, бояд истиклол дошта бошем. Магар галат буд?! Хар ки даъво дорад, пеш биояд ва бигуяд, ки кори нодурусте буд! Ва ба ту гуфта будам, ки истиклол, яъне чй ва чаро мо мехостем истиклол дошта бошем…

Бале, касе, ки аввалин тархи Конуни истиклолро менависад, таърифи онро низ дорад ва он ин аст: "ИСТИКЛОЛ, ЯЪНЕ ЗИСТАН БА КОНУНИ НАВИШТАИ ХЕШ. ВАКТЕ ИНСОН БА КОНУНИ НАВИШТАИ ДИГАРОН ЗИНДАГӢ МЕКУНАД, ИСТИКЛОЛ НАДОРАД". Ва тамоми талоши мо барои навиштани конуни истиклол барои зистан ба хости худ буд, на чизи дигаре.

Дар миёнахои соли 1989 тархи Эъломияи истиклолияти иктисодии Точикистонро дар рузномаи "Чавонони Точикистон" нашр намуд, ки албатта аз суи порлумон бандхое аз он пазируфта шуд, вале ба сурати комил кабул нашуд. Дар 24 августи соли 1990, акнун вакте ки вакили мачлис, яъне Шурои Олии Точикистон буд, ба сарохат се намуна аз Эъломияи истиклолияти Точикистонро пешниход кард. Тархи севуми Эъломияи у, ки дар холи рост истодан дар назди микрофони шаш эчод шуд, иборат аз як банд буд. Ва он хам иборат аз як чумла ва ин: "Точикистон давлати мустакил ва сохибихтиёр мебошад". Акнун мегуяду механдад, вале он замон мегирист, ки аз 216 вакили порлумон хамагй ба ин пешниход раъйи мухолиф дода буданд. Чолиб ин аст, Аслиддин Сохибназаров, Акбари Турачонзода, Хайдаршох Акбаров, Абдулло Хабибов, Бозор Собир, Акбаршох Искандаров ва Кадриддин Аслонов, ки ба зери Эъломияи истиклол имзо гузошт низ дар он ичлос хузур доштанд (Нурулло Хувайдуллоев хам, ки аз у бархе расонахо кахрамони конуннавис метарошанд). Муаллифи пешниход то назди курсии худ расид, ки депутати хамсояаш ба чои у тугмачаи "нет"-ро пахш кардааст. Аммо талоши мо барои озодй буд, ки ба он расидем. Ормони мо истиклол буд, ба он даст ёфтем. Мо озодихох ва истиклолталаб будем, на мансабталош ва ба ин ормон низ расидем, мегуяд у. Мо медонистем, ки агар талошхои мо ба шикаст бирасад, агар истиклол ба даст наояд, чои мо Сибир хохад буд. Мо инро медонистем ва барои ин омода будем…

Дар вокеъ агар истиклол ифтихоре дорад, ки хатман дорад, кабл аз хама ифтихори истиклоли Точикистон ба номи Тохири Абдучаббор бармегардад. Дер ё зуд ин хакикатро эътироф хохем кард.

ТАРЧЕХИ ЗИНДАГИИ МУШКИЛ
БАР ШАХРВАНДИИ КИРГИЗИСТОН

Аз Хучанд ба Душанбе меоем ва бояд баъди як руз дустоне, ки масъулият доштанд устодро дар шифохона рузи душанбе, 30 март бистарй кунанд, занг мезананд, шуъбаи марбута дар таъмир аст ва касе масъулияти дар беморхона хобондани уро ба душ намегирад. Вале ваъда супурдаанд, ки фардо... Ин суханон маро мачбур мекунад, ки сухбатхои ду хафтаи каблро, ки ба аёдати эшон рафта будам, таъкид кунам. Он вакт Устод бештар сари хол буданд ва харфашон кобили шунидан ва фахмидан буд.

Гуфтам: Бархе аз хамватанони мо, ки тули чанги дохилй мухочир шуданд, дар талоши ёфтани зиндагии осонтар табаияти кишвархои дигарро пазируфтанд. Касеро намешиносам, ки аз ин имкон то кунун сарфи назар карда бошад, балки барои ин кор вакт ва пул низ сарф мекунанд. Магар боз хам шумо, Устод… Бехтар набуд, ки хамон шахрвандии Киргизистонро мепазируфтед?

Устод гуфт: Дар Академияи хидмати давлатй ва кабл аз он дар Донишгохи байналмилалии гуманитарии Бишкек, мудири кафедра будам ва ростй борхо чунин пешниходе шуд. Дар имтихоноти давлатй, маъмулан муовини сарвазир, раиси Бонки миллй, вазири молиёт ва иктисод раисони комиссиюн буданд, ё дар донишгох хамин тур дарс мегуфтанд ва хам муовини сарвазир ва хам дигарон хамеша исрор мекарданд ва мегуфтанд, ки шумо факат як ариза бинависед, халос. Хатто боре бисёр исрор шуд ва гуфтанд, хуб, нанависед, онро менависанд, шумо имзо гузоред.

- Мегузоштед, устод, як имзо будааст-да. Агар Шведсия ё Олмон намефиристоданд хам, дар бехтарин шифохона табобат мегирифтед, бехтар аз шахрвандии Точикистон набуд?

- На, ин корро накардам, он гох маънои зиндагй ва талош барои истиклол ба сифр баробар мешуд.

ВАЗОРАТИ НАБИЕВРО
НИЗ НАПАЗИРУФТАМ…

Ронандаи таксие, ки аз у хохиш кардем моро ба сохиле аз Сирдарё бирасонад, то дар пасманзари он мусохибаи Зиннатуллохи Исмоил бо Начмиддини Шохинбодро барои Симои мустакили Точикистон сабт кунем, рахорах ба мо манзараеро нишон дода ва мегуфт, ки ин фазендаи Косим Косимов аст.

- Кист у, - суолаш мекунам ва у хайрон мешавад ва мисле ки ба истилохи як дустам ман Рудакй ё Фирдавсиро нашинохта бошам, каме норохат низ мешавад. Вале боз хам мегуяд; - ха вай, раиси собики вилоят.

Ман тааччуб мекунам ва мепурсам, ки; наход ин хама дар номи уст?

- Намедонам, албатта дар номи худаш набудагист…

- Вале аз уст?

- Хуб… намедонам, - коил мешавад у.

- Ӯ аз Тохири Абдучаббор хам бузургтар аст, - боз хам мепурсам аз у…?

- Абдучаббор кист? - мепурсад аз ман.

- Ба назари ман бузургтарин сокини шахри шумо…

- Ха вай касо пеш вакто буданд, вакти хукумато ба… ун вакто ин корхо намешуд.

- Чй корхо…?

- Хуб, хайр…

Хамин чост, ки шоир ба кумакам мешитобад, вагарна посухи хамаи ин суолхоро ман худам бехтар аз ронадаи хучандй медонам:

"Фалак ба мардуми нодон дихад зимоми мурод,
Ту ахли донишу фазлй, хамин гунохат бас"…

Ва ин чост, ки боз хам киссае аз сухбати каблии Устод ёдам меояд: "Чанд бор Набиев билофосила баъди раиси чумхур шуданаш одам фиристод, ки наздаш биравам, вазифа медихад. Нарафтам, гуфтам, ки меравам, вале нарафтам… Билохира, уро чанд бор мулокот кардам, ваъда мекардам, вале нарафтам… Билохира, дар хамон рузе, ки мардум ба пуштибонй аз вазири дохила дар назди касри раёсати чумхурй чамъ шуда буданд, ман иттифокан ба назди у мерафтам.

- Чаро?

- Ман пештар фикру пешниходхоямро баъди омадан аз Маскав ба у ва Кенчаеву Хаёев гуфта будам ва медидам, ки авзоъ бадтару бадтар мешавад, мехостам дар бораи авзои иктисодй ва сарнавишти он пешниходоте, ки карда будам, бифахмам…

Аммо Набиев баробари дидани ман дар утоки кораш чашмонаш дурахшид ва баланд шуд ва гуфт, ки "о мардак, кучоба мегардй, о вазифата гир, мондагиша дигароба тием".

Билохира чиддитар гуфт, ки вазорати якчояшудаи иктисоду молияро кабул кунам, гуфтам, ки фикр мекунам, Шумо, ки холо мардум пушти даратон омадаву ин чо чамъ шудаанд, ба пурсишхои онхо посух дихед, баъд дар масъалаи вазифа фикр мекунем… вале накардам…

- Чаро накардед?

- Зеро, ки омадам ва бо худ андешидам ва ба натича расидам, ки ман ба танхой дар ин низом коре карда наметавонам, Зеро низомро мебоист дигар кард ва тамоми масъулияти хукумат ба души бахши иктисод мешуд ва ман як вазири масъул, аммо бесалохият мешудам, зеро Набиев гаравгони дасти дигарон шуда буд…

Гуфтам, ки устод, мутмаинан Бобозода ва Начмиддинов то "пенсия" рафтанашон хатто руйхати китобхои хондаи шуморо наметавонанд кориазёд кунанд, вазир шуданду Шумо наметавонистед? Ё Шумо кучову хамин Косим Косимов кучо, тавонист - ку?

- Виждон низ бояд дошт… Чиро тавонистанд?!

Вакте у боз хам чиддй мешавад, ман посухе намеёбам…Косим Косимов кучову Тохири Абдучаббор кучо?

ТОХИРИ АБДУЧАББОР ВА КАРИМ АБДУЛОВ

Як дустам аз ман барои нашри матлабе дар мавриди фаъолияти корхонааш, ки гуфтаанд, кораш шаффоф нест, норохат шудааст. Гуфтам,… хакикат болотар аз уст. Аммо дар се соли пеш Устод маколае навишт, зери унвони "Рогун бояд моли давлати Точикистон бошад" ва аз мавкеъи хамин дусти ман ва корхонаи у низ химоят карда буд. Дустамон хеле хушхол буд, аммо киссаи нашри маколаро намедонист… акнун барояш мегуям ва барои шумо низ… Карим Абдулов баъди ин маколаи Устод маколае фиристода ва гуфтааст, ки аз суханони Тохири Абдучаббор буи фитна ва нооромии солхои навад мерасад ва назири ин иттихом ва тавхинхое. Акнун одамон пул медиханд, ки маколае мукобилашон нашр нашавад, аммо ин суханро устод шуниданд ва он замон, ки дар Хучанд буданд, ба ман телефон заданд ва гуфтанд, ки ба хонум бигуед, хатман он суханони Абдуловро нашр кунад ва хар матлаби дигаре, ки дар мукобили ман навишта мешавад. Гуфтам; Устод, шуморо тухмат кардаанд, чй тур мешавад? Гуфт; шарти озодии баён хамин аст. Боз афзуд, ки медонй Балзак чй гуфта? Гуфтам; не…

Ва вакте маколаи Карим Абдулов нашр шуд, ки мегуфт, монед, Рогунро Русия созад, о пушт карда ба Русия намебаранд - ку…; Факат дар як мохи пеш вакте Мачлиси Намояндагон бо пешниходи хукумат Рогунро моликияти истисноии давлат эълон кард, ман бори дигар такон хурдам ва шефтаи фаросат, хушмандй ва аклу донишу часорати худодод шудам.

Баъд ба хакикати Тохири Абдучаббор расидам, ки эътикод дорад хакикатро дарк кардан кори сода нест. Ва барои он ки хакикати Тохири Абдучаббор маълум шавад, дар вокеъ замоне Махкамов дар мукобилаш зарур буду, баъд хам Абдулов ва дар киёс уро хохем шинохт. Мисле, ки замоне хамшахрии у дар порлумон, Хувайдуллоев зимни барасии масъалаи интихоби президент дар порлумон ё дар Шурои олй бо хушунат суяш гуфт, ки мантик - мантик мегуед, хамин мантикро шумо танхо медонед, ё мо хам медонистагистем? Баъд хама фахмид, ки интихоби президент дар порлумон мантик надоштааст. Не?

Вокеъан мо кучову Тохири Абдучаббор кучо…

Ту низ хонандаи азиз, мебахшй, вале ман танхо ин харфро аз у шунидам, на аз каси дигар… На аз ман, на аз ту…

ТОХИРИ АБДУЧАББОР, РАХИМ МАСОВ ВА
ИСТИКЛОЛИ ТОЧИКИСТОН

Дар поёни тобистони соли 2000-ум устод Тохири Абдучаббор бори аввал баъди мухочират ба Душанбе баргашт ва баъди зиёрат ва дидорбинии чанде бузургон ба зиёрати Рахим Масов, муаллифи "Таърихи табартаксим" расид. Ману Ахмадшохи Комилзода рохбаладу ронанда будем. Баъди чанде холпурсй Масов гуфт, дидед натичаи истиклолатона, барои хамин миллат чй даркор истиклол? Точикистон бояд як протекторати Русия бошад, бас аст. Маълум шуд, дигар бас аст, гуфт Масов. Комилзода каме асбонй шуду ба бахонаи сигоркашй берун рафт. Асаби ман он замон оромтар буд ва чанде дигар шохиди сухбати ду нафар будам.

Баъд, ки берун омадем, Комилзода оташин гуфт, ки устод, ин гуна шахсон кобил надоранд, зиёрати онхо раво нест, шумо моро кучо овардед? (Харчанд, ки мо дар хидмати у будем ва уро мебурдем, аммо ин нидои точикй буд. Харчанд Тохири Абдучаббор назди мо эхтиром дорад, аммо мавриди сухан гуфтан, точики хакикй харфи худро пинхон намедорад…) Ва бо тамкине, ки хоси уст, Тохири Абдучаббор баъди шунидани эътирозхои мо оромона гуфт, ки ин мард мудири Пажухишгохи таърихи Точикистон аст, марди бисёр боэхтиром дар назди мардум ва давлат ва ман шуморо овардам, ки бо намунаи болобаланди зиёии Ватан ошно кунам… Мо чизе нагуфтем…

МАРДЕ, КИ АНДЕШААШ КОР ОМАД, ХУДАШ
НОДАРКОР ШУДААСТ

Имруз вакте дуруг мегуем, шарм намедорем… Афсона мегуем, ки истиклол барои мо хадя шуд. Афсона… Аммо Устод мегуяд, ки касе ин харфро мегуяд, ки ифтихоре аз истиклол надорад. Мисле пурсидам, ки Абдумачид Достиев дар чое навиштааст, ки Конуни забон бо сарчунбонии Маскав кабул шуд ва русхоро гурезонд ва кабл аз вакт буд. Ӯ гуфт, ки ман намедонам, ки кй чй гуфта, вале касе ин харфхоро бояд бигуяд, ки дар кабули конуни забон сахме надоштааст ё мухолиф буда ва акнун танхо рохи худсафедкунй гуфтани чунин суханон аст.

Ман хайронам, ин чомеа кай аз Тохири Абдучаббор пештар меравад? Аз бист соли пеш як бахс дошт, ки мустакил шавем ё нашавем? Ӯ гуфт, аз мустакил будан натарсед, мустакил шавед. Шудем, агарчанд ба истилох талхаи баъзехо ба даханашон омад. Вале фахмидем, ки истиклол чизи хубе будааст ва онро аз даст доданй нестем.

Ӯ гуфт, ки артиши миллй бояд дошта бошем, гуфтем, ки касе ба марзи мо хамла карданй нест ва мо низ касди хамларо надорем. Вале шохид будем, ки яке дар соли 1992 Сафаралй Кенчаеви худамонро сарвари лашкари ачир ба сарамон фиристоданд ва дар соли 1998 Махмуд Худойбердиевро. Ва хардуро хам Узбакистон… Акнун росттарин мард барои вазири дифоъамон Тохири Абдучаббор аст ва барои раиси собики Бонки миллй Алимардонов хам, ки шахди пули миллиро бештар аз дигарон дидааст… Зеро акидаи нашри пули милиро низ у кабл аз хама тавре гуфтем, пешниход карда буд. Билохира, охирин бахси мо сари Рогун ва Талко буд, ки у расид ва низ нахустин шуда, чуръат кард ва гуфт, ки бояд харду моли Точикистон бокй бимонад…

Ман тамоми рузнома ва нашароти то соли 1989-90 - ро тагуру кардам. Вале аз як нафар хам нахондам, ки ба сарохат гуфта бошад, Точикистон бояд давлати мустакил бошад… Ба чуз у. Азизон мебахшед бо хама бузургиатон, аммо санаде дар номи касе ба чуз аз Тохири Абдучаббор сабт нашудааст. Пас андешаи истиклол хакки халоли уст. То ин мухимро эътироф накунем, адолатамон нокис хохад буд…

ХУДО ХОФИЗ, УСТОД

Боз хам Ан-24 -и мо дар холи шикофтани дили анбухи абри тираи осмони Душанбест, ки ба замин нишинад. Мо факат дохили хавопайморо мебинему абри печонида атрофи хавопаймо ва мусофирони дар тахлукаро. Ин чост, ки дусти наворбардори мо бо нигаронй суол мекунад, лётчик заминро мебинад? Гуфтем, ки олимонамон дар хавои соф аз Душанбе то Регару Рогунро надиданду лётчикамон худост, ки заминро аз пушти абр мебинад. Шояд ба изтироби у афзудем… Аммо Ан-24-и мо дар фурудгохи мисли дилхоямон кучак ба замин мефарояд. Худоро шукр мекунем, ки дар набарди абрпорахо пируз ба замини пойтахти Точикистони сохибистиклол нишастем, ба саломат… Дар хамин андешаам, ки Зинатуллох гуё суханони дили маро ба садо меорад, Худо Устодро низ дар панохаш нигахдор бошад… Муаллифи андешаи истиклолро...?

Бале, бузургтарин сокини шахри Хучанд, саромади андешаи истиклолро…Агарчанде маълум мешавад, ки хучандихо ва мо низ ба кадри ин ифтихор намерасем.

Начмиддини Шохинбод, ки акнун танхо хамрозу таскини дили пурдарди Тохири Абдучаббор аз чумлаи дустони кадимии уст, моро дар фурудгох гусел карда буд ва садояш аз пушти гушии телефон баланд мешавад, "рафтеду хеле хавотир шудам". Хайрон шудам, ки чаро? Гуфт, "баъд фахмидам, ки мотори самалёти шуморо дар фурудгохи Хучанд дуздида ва ба чои он матори КАМАЗ задаанд…"

Гуфтам, дар ин ватан агар самолётхо бе мотор хам бипаранд, ман дигар тааччуб намекунам….

P.S. Аз хамаи онхое, ки Тохири Абдучабборро мешиносанд ё назари хосе рочеъ ба чойгохи у дар Точикистон доранд, хохиш мекунем, назарашонро ба сурогаи идораи нашрияи «Миллат» ё пусти электронии millat@mail.ru, барои нашр бифиристанд.

Thursday, September 18, 2008

How Independent Are We?

Точикистон то кучо мустакил аст?

21 раъй

Сад дарсад – 1 (4%)

Нима мустакил – 3 (14%)

Мустакил нест – 17 (80%)

Дигар - 0

Wednesday, September 10, 2008

Independence & Rudaki

Истиклол ва Рудакй

Ин чустор вижаи Asia-Plus навишта шудааст

Зохиран дар гузашта чашни истиклол шукухи бештаре дошт. Садои карнову духули он ба гунае ба гуши дуруфтодагоне чун мо хам мерасид. Селе аз хамзабонону хамкавмони бурунмарзй равонаи Душанбе мешуданд, дам аз ягонагию човидонагии ин ягонагй мезаданд ва бо худ губори Точикистону кулборе аз умеду орзухоро ба армугон меоварданд. Аммо имсол аз шуру шавки чашн хабаре набуд. Яъне ба гушу чашми мо нарасид. Оё чашни истиклол ба чизи пешипоуфтодае табдил шуда ё ранчи мардум тайи соли гузашта аз ахамияти он костааст?

Ё шояд дарки ин вокеъият жарфтар шудааст, ки бо гузашти 17 соли тамом мо хамчунон дар орзуи истиклоли ростин хастем? Чун вожаи баланду мукаддаси истиклол бори сангине дорад, ки хануз ба таври боиставу шоиста ба шонахои мо науфтодааст. Магар касе метавонад хилофи ин мавзуъро собит кунад, ки Точикистон хамчунон дар бисёре аз масоил дастнигар ва дахоннигари бегонагон аст? Шояд ин сарнавишти хамаи кишвархои хурду камзур бошад. Аз бахти бад, тайи 17 соли истиклоли намодин Точикистон дар миёни хамин даста аз кишвархо чойгохи собите ёфту реша давонд. Дар натича аз истиклол ба унвони як баландпарвозй ва орзуи дур тачлил мекунем; ба умеди рузе, ки он орзу ба вукуъ бипайвандад.

Истиклоли ростини мо замоне таъмин ва тазмин хохад шуд, ки Точикистон битавонад бидуни хеч нигаронй ва дагдага, ба курии чашми хасудон, неругохи Рогунро бисозад, марзхоро аз мин бизудояд ва бо таъйини дакики худуди сарзамини мо посдори тамомияти арзии кишвар бошад, дар мавриди масоили дарунию берунй беъибо мавзеъгирй кунад ва ба чизе гайр аз манофеъи миллии худ наандешад, карзхои хоричиро батамом бипардозад, то вобаста ба иродаи ниходхои молии байнулмилалй намонад, дар баробари якояки шахрвандони кишвар масъулияти тамому комили хофизи хукукро бипазирад. Дар вокеъ, мустакил касест, ки вазифаашро худаш барои худаш таъйин мекунад. Таъмину тазмини истиклол, хамон гуна ки бармеояд, вазифаи сангинест ва барномарезии дакику хисобшуда мехохад. Заминасози он пеш аз хама истиклоли иктисодист. Танхо замоне фалак бар вифки муроди мо хохад чархид, ки аз чайби худамон харч кунем ва муттакй ба кумаки ёрони дурузаи озманд набошем.

Барои кишваре чун Точикистон, ки мушкилоти иктисодиаш шухраи офок шудааст, баргузории чашну чашнворахои муфассал барозанда нест. Аз ин ру, хуб аст, ки имсол чашни истиклоли мо хиракунанда набуд. Ва аслан бехтар аст, ки барои муддате Точикистон баргузории хар навъ чашну барномаи пурхазинаро мутаваккиф (мораториум) кунад. Барои намуна, пардабардорй аз тандис (мучассама)-и нави Абуъабдуллохи Рудакй дар фосилаи андаке аз тандиси кадимитари у дар баробари Донишгохи Кишоварзй ва баргузории чашнхо ба ифтихори солрузи таваллуди шоъир бо вазъи кунунии кишвар ва мардум чандон созгор нест.

Барои тачлил аз шоъири баруманд сазовортар буд, ки бо хазинаи камтаре осори у ба чандин забон мунташир шавад, то сухани устод беш аз пеш дунё ва замонахоро дарнавардад ва аз суи дигар, дар рушди забони вомондаи мо ва касби истиклоли фархангии мо ёрй кунад. Аз дидгохи фархангй низ ин носозгорй равшан аст: акнун ки забони Рудакй дар холи низор аст ва хатти Рудакй дар сарзамини у хор аст, насби мучассамаи тозае аз устод чй дардеро даво мекунад? Бо донистани осори Рудакист, ки арчи лозим ба Одам-уш-шуъаро гузошта хохад шуд, на бо зиёрати мучассамаи у. Ва номгузории сол ба номи ину он, ки боб шудааст, маъмулан хазинахои хангуфтеро дарбар дорад, ки суди андаке ба бор меоварад. Сарфи танхо бахше аз ин маблагхо дар тарххои фархангии решайи заминасози истиклоли фархангии мо хохад буд ва дар ростои касби истиклоли иктисодй низ андаке таъсир хохад гузошт.

Акс аз торнамои bbcpersian.com

Tuesday, September 09, 2008

Happy Dream Day!

Рузи Орзу хучаста!

Имруз аз шумори зиёде аз дустони дуру наздик паёмхои шодбош дарёфт кардам. Ва дар посух ба хамагй паёмхои шодбош фиристодам. Шодбоши «истиклол»-е, ки дар хиёламон сабзиду хушкиду хазон шуд. Истиклоли намодинро ба хамагй хучастабод гуфтам ва орзу кардам, ки рузгоре ба истиклоли ростин бирасем. На, хануз нарасидаем. Ин ки дигар як амри мусаллам аст; мисли осмони Ландан, ки мебинам пур аз меги обистани тундар аст ва мисли мохе, ки дар чойгохи орзухои баландпарвозонаи мо нишастаасту моро сухра мекунад, мубархан аст.

Барои шинохти хар мафхум бехтар аст онро то ба тах бишикофем. Истиклол навъи густардатари худгардонй ё худфармоии як миллат ё кишвар аст. Мардуми он кишвар бояд дар таъйини роху равишу сарнавишти сарзаминашон батамом мухтор бошанд ва бар он хокимияти мутлак дошта бошанд. Дорем? Хануз на.

Вожаи мутазодд (антоним)-и истиклол (худфармойи) «итоъат» (фармонбардорй) аст. Яъне агар сарзамини мо тахти идораи сиёсй ва низомии давлате бегона карор дорад, пас мо мутеъем, на мухтор. Оё мо дар таъйини хатти машйи сиёсии худ харгиз Маскавро нодида гирифтаем? На. Оё харими хавоии мо тахти кунтрули давлате бегона аст? Оре. Оё давлати мо тахти каймумат ва химояти давлате бегона аст? Оре. Оё мо тавонистаем аз тамомияти арзии кишвар химоят кунем? На. Оё мо тавонистаем бонй ва хомии зиндагии мардуми кишварамон чи дар даруну чи дар берун бошем? На. Пас мо мутеъем ё мухтор? Аввалй ба вокеъият наздиктар аст.

Аз ин ру, орзуи истиклолро барои так-таки шумо шодбош мегуям ва орзумандам рузгоре ба ин орзуи баланд бирасем.